یک استاد دانشگاه برای بمبگذاری مرگبار کنیسه پاریس در سال ۱۹۸۰ مجرم شناخته شد

حسن دیاب، یک استاد دانشگاه لبنانی-کانادایی، برای بمبگذاری مرگبار در یک نیایشگاه یهودیان در پاریس، پایتخت فرانسه، مجرم شناخته شد.

این بمبگذاری، که در سال ۱۹۸۰ رخ داد، چهار کشته بر جای گذاشت.

۳۸ نفر هم در این انفجار در کنیسه اتحاد لیبرال اسرائیلیون فرانسه مجروح شدند. این کنیسه به یک گرایش مذهبی ترقی‌خواه در آیین یهودیت تعلق داشته است.

حسن دیاب به حضور در دادگاه تن نداد و به صورت غیابی به حبس ابد محکوم شد.

حمله به کنیسه خیابان کوپرنیک پاریس اولین حمله به یک هدف یهودی در فرانسه از پس از پایان جنگ جهانی دوم بود و بعد از آن حملات مشابه بسیاری از طرف گروه‌های ستیزه‌جو در خاورمیانه انجام گرفت.

حسن دیاب، ۶۹ ساله، یک شهروند لبنانی و فلسطینی‌تبار است که از سال ۱۹۹۳ شهروندی کانادا را هم کسب کرده است.

او در شهر اوتاوا جامعه‌شناسی تدریس می‌کند.

نزدیک به بیست سال پس از بمبگذاری و در سال ۱۹۹۹ شواهد جدیدی به دست آمد که از آن موقع نام حسن دیاب به عنوان مظنون مطرح شد.

از همان موقع آقای دیاب خود را بی‌گناه اعلام کرد و حاضر نشد برای محاکمه به فرانسه برود.

با محاکمه غیابی و محکومیت او قاعدتا فرانسه خواهان استرداد او از کانادا خواهد شد، هرچند تردیدهای فراوانی درباره سرانجام این درخواست استرداد وجود دارد.

پیش از این آقای دیاب در سال ۲۰۱۴ با موافقت کانادا به فرانسه مسترد شد، اما در سال ۲۰۱۸ با حکم دادگستری فرانسه بر کمبود ادله توانست به کانادا بازگردد.

روند دادگاه بیش از سه هفته طول کشید و طی آن شواهد موجود در پرونده مطرح شد، همین طور استدلال‌هایی که برای بمبگذار دانستن حسن دیاب وجود دارد یا احتمال آنکه او قربانی تشخیص هویت و شناسایی اشتباهی مظنون واقعی باشد.

هیچ یک از ماموران اولیه‌ای که روی پرونده کار کرده بودند در قید حیات نبود تا در دادگاه صحبت کند. شاهدان عینی هم که در دادگاه حضور داشتند گفتند پس از چهل سال خاطراتشان آنقدری دقیق نیست که بتوان به آنها اتکا کرد.

بمب در ترک یک موتور سوزوکی و در بیرون کنیسه در محله‌ای ثروتمند در پاریس کار گذاشته شده بود. کمی تاخیر باعث شد شمار قربانیان کمتر باشد، چرا که بمب درست هنگامی که جمعیت کنیسه را ترک می‌کرد منفجر نشد.

ابتدا شک به گروه‌های نئونازی بود و چپگرایان تظاهرات بزرگی در محکومیت بمبگذاری برگزار کردند. اما اعلام مسئولیت یک گروه راستگرای افراطی جعلی از آب در آمد و مدتی بعد توجه تحقیقات به احتمال ارتباط بمبگذاری با خاورمیانه جلب شد.

بمبگذار فردی شناسایی شده بود که با یک گذرنامه قبرسی جعلی تحت نام الکساند پانادریو سفر کرده بود.

تصور بر این بود که او با گروه بزرگتری از یک کشور اروپایی دیگر وارد فرانسه شده بود و موتورسیکلت مورد استفاده در بمبگذاری را در نزدیکی طاق پیروزی پاریس خریده بود. همچنین باور بر این بود که بمبگذار عضو گروه جبهه خلق برای آزادی فلسطین-عملیات ویژه بود.

اما تا سال ۱۹۹۹ تحقیقات به جایی نرسیده بود و تنها آن موقع بود که با کسب اطلاعات جدید نام حسن دیاب به عنوان بمبگذار مطرح شد. تصور می‌شود که منبع این اطلاعات تازه منابعی در بلوک شرق سابق بودند.

پس از آن بود که مقام‌های ایتالیایی فاش کردند گذرنامه‌ای با نام حسن دیاب در سال ۱۹۸۱ در فرودگاه رم پیدا شده که یک عضو ارشد جبهه خلق برای آزادی فلسطین از آن استفاده کرده است و دارنده آن در مقطع حمله به کنیسه پاریس سفرهایی با مقصد و مبداء اسپانیا داشته است.

مبنای اصلی استدلال دادستانان علیه حسن دیاب همین گذرنامه بود.

آقای دیاب اعلام کرد که گذرنامه‌اش را یک ماه پیش از حمله گم کرده بود. یک قاضی فرانسوی در لبنان مدارکی یافت که اعلام رسمی مفقودی گذرنامه در سال ۱۹۸۳ ثبت شده بود.

استدلالی که در دفاع از حسن دیاب مطرح شده آن بود که هیچ مدرک متقنی وجود ندارد که او در زمان بمبگذاری در پاریس بوده است و همه استدلال دادستانان بر شواهد غیرمستقیم متکی بوده است.

دوستان آقای دیاب در بیروت هم شهادت دادند که او در زمان حمله در امتحانات دانشگاه حضور داشت.

بر همین مبنا ویلیام بوردون، وکیل مدافع، گفت تنها تصمیم قضایی موجه در این خصوص تبرئه است.