«مرا نبوس»؛ جنجال بوسه در متروی دهلی

به‌نظر می‌رسد شبکه مترو دهلی، پایتخت هند، که نمادی از سفر شیک و تر‌و‌تمیز با هوای خنک داخل واگن‌هاست به مرکزی برای نمایش مهر‌ورزی زوج‌ها تبدیل شده است.

هفته پیش ویدئویی از زوج جوانی که در قطاری در این شهر همدیگر را می‌بوسند در شبکه‌های اجتماعی پر‌بازدید شد و جنجال به‌پا کرد.

این ویدئو، که در آن زنی بر پای مردی نشسته و او را می‌بوسد، باعث واکنش فوری شرکت راه‌آهن و مترو دهلی شد و از همه مسافران درخواست شد تا هر نوع «رفتار ناهنجار» را گزارش دهند.

شرکت مترو هم‌چنین وعده داده است که برای نظارت کامل و جلوگیری از بروز مجدد چنین رویداد‌هایی« ماموران ‌نظارتی خود را بیشتر کند».

انتشار این ویدئو و موج انتقادها از آن بحث‌ و جدل‌های تند و شدیدی در مورد نظارت اخلاقی پلیس و نمایش اعمال منافی اخلاق عمومی در کشور ایجاد کرد.

اما مفهوم «رفتار ناهنجار» گسترده، ناروشن و تفسیر‌پذیر است.

برای مثال بعضی پاسخ‌ها به شرکت راه‌آهن و مترو هند، این رفتار را به طور کامل هماهنگ با روال‌های معمول و معقول دانسته‌اند: این‌که‌ زوج جوانی در کنار یکدیگر نشسته‌اند و زن سرش را روی شانه مرد گذاشته است.

با این حال هیچ‌کس فکر نمی‌کند قطار یا مترو جای مناسبی برای خود‌ارضایی باشد. ماه گذشته ویدئوی مردی که اقدام به چنین عملی در واگن مترو دهلی کرده بود باعث هشدار و برانگیخته شدن خشم انجمن زنان دهلی شد.

هر‌چند اکثریت در مورد نامناسب و ناپذیرفتنی بودن خودارضایی در مکان‌های عمومی اتفاق نظر دارند اما کشیدن خط و مرز میان رفتار‌های جنسی و رفتار‌های عاطفی-جسمانی، به‌ویژه در محیط‌های اجتماعی، دشوار است.

در سال ۲۰۱۸، در شهر کلکته، در شرق هند، مسافران خشمگین زوجی را که یکدیگر را در آغوش گرفته بودند کتک زدند. این حادثه باعث خشمی شدید در شبکه‌های اجتماعی شد و بسیاری افراد از شهروندان خواستند تا از نقش «پلیس اخلاقی» جوانان دست بردارند.

در سال ۲۰۱۹، ویدئویی از دوربین‌های مدار‌بسته ایستگاه مترو دهلی از زوجی که در «وضعیت نامناسبی» بودند سر از شبکه‌های پورنوگرافی درآورد.

نمایش مهر‌ورزی در مکان‌های عمومی تاریخی طولانی و پر‌فراز‌و‌نشیب در هندوستان دارد؛ کشوری که با کلیشه دیرین کاماسوترا در جهان مشهور شده است؛ کتابی قدیمی و مشهور در زمینه تن‌ورزی‌های عاشقانه و حالا از تماشای بوسه دو جوان در شبکه‌های اجتماعی ابرو در‌هم می‌کشد.

در سال ۱۹۸۱، وقتی پرنس چارلز، ولیعهد وقت بریتانیا، از پشت صحنه تهیه فیلمی در هند بازدید کرد، پادمینی کولاپوری، هنر‌پیشه زن هند، با حلقه‌ای گل و بوسه‌ای بر گونهٔ پرنس چارلز به او خوش‌آمد گفت. این کار او باعث شد به «زنی که پرنس چارلز را بوسید» مشهور شود، هرچند سال‌ها بعد در مصاحبه‌ای گفت که «کار مهمی نبود.»

اما کار مهمی بود. در سال ۲۰۰۷ وقتی سوپر‌استار سینمای هالیوود، ریچارد گی‌یر، در مراسم آگاهی‌رسانی بیماری ایدز بوسه‌ای بر گونهٔ شیلپا شتی، بازیگر بالیوود زد به جریحه‌دار کردن فرهنگ هند متهم شد.

گی‌یر گفت که قصدش از این کار ارسال این پیام بوده است که بوسه خطری ندارد اما این اقدام برای شیلپا شتی به تشکیل پرونده‌ای به عنوان «رفتار توهین‌آمیز» در ملاء‌عام منجر شد.

وقتی شیلپا شتی سرانجام در سال ۲۰۲۲ توانست از اتهامات مطرح‌شده مبری شود، دادگاه به او گفت به نظر می‌رسد او «قربانی رفتار» گی‌یر شده است.

در سال‌های اخیر در صحنه‌های فیلم و سینمای هند و هم‌چنین شبکه‌های اینترنتی این کشور بوسه نمود‌ و جلوه بیشتری پیدا کرده است.

اما در کشور پر‌جمعیتی مثل هند، کشوری که هنوز بیشتر نسل جوان آن با خانواده‌های خود زندگی می‌کنند پید‌ا کردن خلوت‌گاه و فضای خصوصی کار آسانی نیست.

زوج‌ها در پی یافتن لحظه‌هایی خلوت عاشقانه به پارک‌ها و تفریح‌گاه‌ها و حتی بنا‌های تاریخی پناه می‌برند.

در کلکته، محوطه اطراف بنای عظیم یادبود ملکه ویکتوریا از مرمر سفید‌رنگ به‌طور معمول مکانی برای دیدار و ملاقات عاشقان بوده است. پس از تاریک‌ شدن هوا مأموران پلیس در تمام محوطه سوت می‌زنند تا زوج‌هایی را که پشت درخت‌ها و بوته‌ها نشسته‌اند از محوطه بیرون کنند؛ درست زیر نگاه سنگی ملکه‌‌ای که قوانین اخلاقی ویکتوریایی را در جهان جاری کرد.

اما زوج‌ها برای یافتن خلوت و فضای خصوصی با موانع دیگری هم رو‌به‌رو هستند. بعضی از هتل‌ها در کشور پیش از در اختیار گذاشتن اتاق به زوج‌های جوان از آنها مدرک ازدواج درخواست می‌کنند.

جالب اینجاست که زوج‌های هم‌جنس‌گرا برای اجاره اتاقی در هتل با مشکلی مشابه زوج‌های دگر‌جنس‌گرا رو‌به‌رو نیستند. مردانی که دست همدیگر را بگیرند یا بازوان خود را دور گردن یکدیگر بیندازند، برخلاف غرب، در هند باعث هیچ واکنشی نمی‌شوند. مردم هند در محیط‌های عمومی بسیار پر‌احساس هستند حتی اگر به نمایش مهر‌ورزی میان زن و مردی اخم کنند.

ماده ۲۹۴ قانون مجازات هند شامل هر فردی می‌شود که با رفتار‌های ناهنجار از جمله شعار‌ها و ترانه‌های نامناسب در مکان‌های عمومی باعث آزار دیگران شود.

اما مشکل در تعریف مفهوم «نامناسب و ناهنجار» است.

سعادت حسن منتو، نویسنده‌ای که به زبان اردو می‌نویسد، شش بار تا‌به‌حال به تولید محتوای نامناسب متهم شده است؛ هم در دوران استیلای بریتانیا و هم در دوران استقلال هند. در سال ۲۰۱۷ میلیند سمان، هنر‌پیشه هندی هم طبق ماده ۲۹۴ قانون مجازات هند پس از انتشار فیلم برهنه‌ای از خود در ساحل دریا به مناسبت پنجاه‌ و پنجمین سال تولدش مشمول مجازات شد.

در اوایل امسال، ایده منافی اخلاق بودن محتوا‌های گوناگون در هند موضوع یک نمایشنامه تحسین‌شده تئاتر برادوی در شهر نیویورک به نام هرزه‌نگاری عمومی شد که به بررسی روابط نامرسوم و ناپذیرفتنی در کلکته می‌پردازد.

عنوان این نمایش از ماده ۲۹۲ قانون مجازات هند اقتباس شده است. شیوک میشا چادهری، نویسنده این نمایش‌نامه، در مصاحبه‌ای می‌گوید برای او آنچه از نظر قانون هرزه‌نگاری تلقی می‌شد بسیار جالب بود: «آنچه تابو قلمداد می‌شد و آنچه اروتیک و هرزه‌نگارانه تلقی می‌شد» و «در‌هم‌آمیختگی آنچه خصوصی و آنچه عمومی است».

در‌حالی که پرونده‌های هنر‌پیشه‌ها و افراد مشهور بیشتر مورد توجه عموم قرار می‌گیرد، عرصه مهر‌ورزی در فضا‌های عمومی هم‌چنان میدان نبرد و‌‌ تلاش جوانان برای تثبیت آزادی‌های خود در برابر گروهی از جمعیت است که با چنین آزادی‌هایی مخالفت می‌کند.

این تلاش‌های جوانان به رفتار‌هایی خودسرانه گروهی از مردم در روز ولنتاین و همچنین مقابله خودسرانه گروهی از مردم با اعتراضاتی مانند بزرگداشت «جشن عشق» دانشجویان دانشکده مهندسی در شهر چنای در مخالفت با پلیس اخلاقی منجر شده است.

چندین دادگاه حکم داده‌اند که بوسیدن در مکان‌های عمومی عمل خلاف، ناپسند و مجرمانه محسوب نمی‌شود. وکیلی که در سال ۲۰۰۸ وکالت زوجی را بر عهده داشت گفت: «فقط زمانی جرم تلقی می‌شود که باعث فساد یا آزار دیگران شود.»

اما ترسیم قانونی چنین خط و مرزی کار مناقشه‌برانگیزی است. سورپه کرپال، از مشاهدات خود در دادگاه‌ عالی و پرونده‌های گوناگون مربوط به امور جنسی و سکس می‌گوید: «قانون را جامعه شکل می‌دهد و جامعه به‌نوبه خود با قانون شکل می‌گیرد... مشکل در مورد تغییر قانون این است که قانون را همان افرادی تنظیم کرده‌اند که جامعه را نمایندگی می‌کنند.»

و می‌بینیم که این ماجرا ما را دوباره به متروی دهلی باز‌می‌گرداند؛ جایی که نمایش مهر‌ورزی یکی در مکانی عمومی برای دیگری هنجارشکنی اجتماعی تلقی می‌شود.

بیشتر بخوانید:

بوسیدن بی‌ملاحظه ممنوع

پرستار عکس مشهور 'بوسه پیروزی' در گذشت