نماینده ویژه ایران در مورد موضع تهران در نشست دوحه و «انتظارات برآورده نشده» از طالبان صحبت کرد

منتشر شده در

حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئيس جمهور و رئيس هیات دیپلماتیک ایران در کابل در مصاحبه‌ای گفته است که ایران در نشست سازمان ملل در دوحه در مورد حکومت طالبان شرکت خواهد کرد و «همچنین به عنوان پیشنهاد دهنده، حامی و مشورت دهنده نیز خواهیم بود.»

او در مورد موضع تهران در نشست روز دوشنبه سازمان ملل در دوحه در مورد افغانستان گفته است: «موضع ایران در این نشست، مستقل و مبتنی بر واقعیات و الزاماتی است که منافع مردم و حکومت افغانستان توامان در آن مستتر است.»

«ما به نحوه اجرای رویکردهای یک‌جانبه از سوی دولت‌های بزرگ و سازمان‌های جهانی سخت و صریح انتقاد داریم. باور ما آن است، نگاه به مسائل انسانی از سوی سازمان ملل نباید جنسیت زده شود.»

او افزوده که ایران نگران «عقوبات و تحریم‌های بیشتر» شورای امنیت بر حکومت طالبان است.

خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا، متن کامل مصاحبه اختصاصی مفصل آقای قمی را با یک خبرگزاری محلی افغانستان منتشر کرده است.

رسول موسوی، از مدیران ارشد وزارت خارجه ایران نیز در توییتی نوشته که «ابتکار دوحه» پس از قطعنامه شورای امنیت که از سوی کشور امارات متحده عربی پیشنهاد شد، «به حاشیه رفت و یا مسیرش تعیین شد. بعد از قطعنامه ۲۶۸۱ حرف و تصمیم جدیدی در دوحه نخواهد بود.»

پیشنهادهای ایران: حکومت فراگیر و رسمیت فقه شیعه

آقای قمی گفته است: «پیشنهاد برپایی یک دولت فراگیر که جمهوری اسلامی ایران از آغاز دوره حکومت سرپرستی طالبان به آن توجه دارد، آرمان و رویا نیست، بلکه کوششی است در جهت استخدام همه ظرفیت‌های افغانستان در مسیر آبادانی و ثبات.»

نماینده رئيس جمهوری اسلامی ایران به عدم رسمیت فقه شیعه در حکومت طالبان پرداخته و گفته است: «به همان میزان که فقه رایج حنفی زمینه‌ساز اجرای احکامی اسلامی برای بخش مهمی از جامعه است، مناسب است آرای فقهی دیگران نیز محترم شمرده شود.»

به گفته او «نگرش همه شمول و فراگیر را به سطح تقسیم چند منصب اداری در ساختار حاکمیت مختصر» نشود.

وی افزود: «امروز یک حکومت اسلامی موفق؛ حکومتی است که منزوی نشود و از همه امکانات و تنوع و ظرفیت ملی خود برای مشارکت در نظام بین‌الملل بهره گیرد.»

انتظارات برآورده نشده ایران از طالبان: «روشن‌ترین نمونه موضوع آب است»

نماینده ویژه رئیس جمهور ایران گفت: «مایلم تاکید کنم که ارزیابی متخصصان و دانشگاهیان، اهل رسانه و تحلیلگران در جمهوری اسلامی ایران که افکار عمومی کشور را نمایندگی می‌کنند، نسبت به موضوع کلیدی شناسایی در پی تحولات یکسال و اندی اخیر مبتنی بر مشاهده دو پیش نیاز بود.»

«یکی از آن دو پیش نیاز مورد انتظار افکار عمومی، مداقه در قانون اساسی حکومتی است که در همسایگی ایران مسئولیت قدرت را به دست گرفته است.» که به گفته او «متاسفانه به رغم ماه‌ها انتظار چنین متنی تاکنون انتشار نیافته» است.

«البته حکومت سرپرست طالبان مجموعاً مواضعی گرفت که نشان دهد به تعهدات و توافقات بین‌المللی و دوجانبه پایبند است اما اثر ملموس مواضع اعلامی طالبان بر روی زمین با سیاست‌های اعمالی کمتر همراه شده و زمینه نارضایتی افکار عمومی مردم ایران را فراهم آورده است.»

موضوع دیگر «روشن‌ترین نمونه موضوع آب است.»

«رها شدن آب در اراضی لم‌یزرع در شرایطی که یک تعهدنامه تاریخی میان دو کشور وجود دارد»، فضا در ایران در مورد طالبان را به گفته او «دگرگون» می‌کند.

«قاچاق مواد مخدر، جرائم حاصل از ورود غیرقانونی اتباع از مرزهای تحت کنترل حکومت سرپرست طالبان، ورود عناصر تروریست و تسلیحات آن‌ها، برخورد غیرمسئولانه یک کارگزار در گمرک با یک تاجر یا راننده و یا زندانی و... سایر مصادیق ریز و درشت».

او گفته است که «افکار عمومی [ایران] آگاه و بینا هستند، لذا باید در کنار مواضع اعلامی، مستندات عینی هم از ناحیه خود مسئولان امر در طالبان اجرا و مشخص گردد تا مردم باور کنند با یک حکومت مسئولیت پذیر در افغانستان روبرو هستند.»

«بی‌ثباتی و کم دقتی رفتار دولت قبل افغانستان در همین موضوع آب ما را به این وضعیت رساند که یک سیاست ملی هم در پیش بگیریم.»

«متاسفیم که برخی از همسایگان ما در شرق و غرب صرف نظر از عدم اجرای تعهدات دوجانبه گاه از ابزار آب برای امتیازگیری هم استفاده کردند.»

کاظمی قمی گفته است که از حکومت طالبان «ما انتقاد نمی‌کنیم، ادبیات ما در مقایسه با کشورهایی که رفتارهای داخلی را محکوم می‌کنند یا هشدار می‌دهند، متمایز است.»

او تاکید دارد که «نگرش پیشنهادی [ایران به حکومت طالبان] از سر صدق است که ریشه در متن کلام باری تعالی دارد.»

نماینده ایران در مورد فرامین محدودیت طالبان بر زنان نیز گفته است: «انسانی که در دو ماهیت زن و مرد آفریده شده، از نظر خالق خود دارای حقوقی است و ما باید نخست به این حقوق اذعان کنیم، سپس بیاندیشیم با کدامین الزامات می‌توان حقوق را بدون برهم زدن تعادل در مناسبات اجتماع و سنن رایج میان اقوام برقرار کرد.»

با مساله مشروعیت و عدم شکل‌گیری دولتی فراگیر طالبان آقای قمی اظهار نگرانی کرده است که «ترسم آن است که افغانستان از این پنجره در حال بسته شدن زمان عبور نکند.»

«افغانستان کنونی، از بخشی از ایران نمایندگی می‌کند»

آقای قمی می‌گوید افغانستان کنونی، نمایندگی از بخشی از ایران است، «در یک کلام، از نگاه من که قریب به سه دهه اخیر با مسائل افغانستان در ارتباط بودم، افغانستان کنونی از معدود همسایگان ماست که افق‌نمایِ تصویری بلند از همه تاریخ و هویتی را ساخته که امروز بخشی از ایران را نمایندگی می‌کند.»

او گفته است در تاریخ مشترک «ما در یگانگی با هم یک پیکره را در غرب آسیا تشکیل داده بودیم.»

او افزوده که قبایل پشتون بودند که مانع کشورگشایی اسکندر در فلات ایران شدند.

«به‌عنوان مثال، به باور پشتون شناسان بزرگی چون آکادمیسین کوشف، همین زبان پشتو یکی از شاخه‌های زبان‌های آن اقوام بود. حتی بسیاری از قبایل پشتو زبان که به مناطق کوهستانی کوچ کردند، همان کسانی بودند که در زمان حمله اسکندر مقدونی بنای مقابله با اشغال فلات ایران را گذاشتند و کشورگشایی یونانیان را در شرق ایران متوقف ساختند.»

نماینده رئيس جمهور ایران اشتراک مهم دیگر تاریخی افغانستان و ایران را مقابله با تجدد غربی دانسته است.

«ما قرن‌هاست در غرب آسیا در برابر دستبردها و دست اندازی بیگانگان و قدرت‌های بزرگ، همچنین آرا و عقاید واپسگرایان که از لباس دین سود جستند و یا آنانی که رفتارهای هنجارشکنانه همراه با لحن نوگرایانه و غربی داشتند، ایستاده‌ایم.»

او گفته است: «معتقدم این کم دقتی و ستیز بی‌جهت درونی میان مجموعه‌های یکپارچه‌‌ [منطقه‌] که همبستگی آنان می‌تواند زمینه اعتلای دوره ما را رقم بزند، را باید از میان برچید.»