هدایت ریاست جمهوری افغانستان؛ در نوشتن پایان‌نامه‌های دانشگاه‌ از 'ادبیات اصیل افغانی' استفاده شود

وزارت تحصیلات عالی افغانستان تایید می‌کند که مکتوبی را از اداره امور ریاست جمهوری افغانستان، زیر مضمون استفاده از "ادبیات اصیل افغانی" در پایان‌نامه‌های دانشگاه‌ها دریافت کرده است.

حامد عبیدی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی در صحبت با بی‌بی‌سی ضمن تایید دریافت این مکتوب از سوی 'اداره امور ریاست جمهوری ' (نهاد تسهیل‌کننده امور دولت، تحت نظر رئیس جمهوری)، گفت که بر اساس همین مکتوب، وزارت تحصیلات عالی به همه نهادهای عالی تحصیلی در کشور هدایت داده است تا تطبیق "ادبیات اصیل افغانی" در نوشتن تحقیقات اکادمیک را مدنظر بگیرند.

در چند روز گذشته مکتوب رسمی‌ای که تاریخ آن ماه میزان/مهر ۱۳۹۹درج شده، در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفت. در این مکتوب نوشته شده است که مقام عالی ریاست جمهوری هدایت داده است که "ادبیات اصیل افغانی" در تحقیقات اکادمیک مدنظر گرفته شود. سپس هدایت ریاست جمهوری در نامه‌ای از سوی نهاد اداره امور به وزارت تحصیلات عالی فرستاده شده است.

آقای عبیدی در مورد تعریف دقیق "ادبیات اصیل افغانی" گفت که به وزارت تحصیلات عالی هم جزییات دقیق در مورد "ادبیات اصیل افغانی" داده نشده است. به گفته آقای عبیدی، برداشت آنها از این موضوع احتیاط در بکارگیری "واژگان خارجی" در تحقیقات اکادمیک به زبان‌های رسمی افغانستان است.

آقای عبیدی گفت که توضیحات بیشتر در این مورد را مشاوریت فرهنگی ریاست جمهوری افغانستان در امور تحصیلات عالی باید ارائه دهد.

با وجود این توضیحات، مشخص نیست که منظور نهاد ریاست جمهوی افغانستان از "استفاده از ادبیات اصیل افغانی" چیست.

اما در گذشته شماری از نهادهای دولت افغانستان در مواردی کارمندانی را که به تعبیر آنها از واژه‌های "خلاف مصطلحات ملی" در زبان فارسی افغانستان استفاده کردند، مورد توبیخ قرار دادند.

''مصطلحات ملی ''؛ کلیدواژه جنجالی در قانون اساسی

موضوع زبان در دوره پساطالبان از موارد تنش‌زا در افغانستان بوده است. فارسی‌دری و پشتو زبان‌های رسمی افغانستان هستند.

در حالی که استفاده از "ادبیات اصیل افغانی" جدیدا مطرح شده است، قبلا تاکید بر استفاده از "مصطلحات ملی" همواره با اعتراض فارسی زبان‌های افغانستان مواجه بوده است.

"مصطلحات ملی" در قانون اساسی افغانستان ذکر شده ولی تعریفی برای آن ارائه نشده است.

مخالفان بحث استفاده از "مصطلحات ملی" آن را تلاشی زمام‌داران پشتوزبان برای تحمیل واژگان پشتو بر زبان فارسی افغانستان می‌دانند.

استفاده از واژه دانشگاه به جای 'پوهنتون ' چندین بار در افغانستان جنجال برانگیز شده است؛ در سال ۲۰۰۸، بصیر بابی، خبرنگار تلویزیون دولتی در مزار شریف به دلیل استفاده از واژه دانشگاه، از سوی، کریم خرم، وزیر اطلاعات و فرهنگ در کابینه، حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان ،توبیخ شد، آقای خرم، بعدا خبر توبیخ این خبرنگار را تکذیب کرد.

چند سال بعد، استفاده از واژه دانشگاه در تابلوی دانشگاه بلخ، سبب شد که این دانشگاه برای مدت طولانی، تابلو نداشته باشد و سرانجام تابلوی این دانشگاه، به سه زبان، فارسی، پشتو و انگلیسی نوشته شد.