تبهکاری در کابل؛ فرار دختر تنها از دست راننده تاکسی

کابل پایتخت افغانستان از افزایش بی‌سابقه جرم و جنایت رنج می‌برد. سرقت‌های مسلحانه‌، آدم‌ربایی، گروگانگیری، راه‌گیری و دزدی خانه، خودرو و موبایل دراین شهر شش میلیونی سیر صعودی داشته است. بی‌بی‌سی فارسی در سلسله‌ گزارش‌های ''تبهکاری در کابل '' نگاهی کرده به زوایای مختلف جرم و جنایت در کابل.

"عصر یک روز زمستانی بود که پس از یک جلسه دوستانه، سوار تاکسی شدم. قرار بود به خانه در ناحیه شانزدهم در شهرکابل برگردم. اما تماس مادرم مقصد را عوض کرد و مجبور شدم از راننده بخواهم مرا به کارته نو در ناحیه هشتم شهر ببرد. در میان راه، احساس ‌کردم گیج و بی‌هوش می‌شوم. یک بوی تیز و زننده چشم‌هایم را می‌سوزاند. از راننده خواستم که شیشه خودرو را پایین کند، اعتنایی نکرد و سرعتش را بیشتر نمود. حس کردم قرار است اتفاق بدی بیافتد؛ ناگهان متوجه شدم در کوچه‌ای داخل شدیم که در مسیرم نبود. خالی و تاریک."

این روایت مریم عطایی است که با جرات و صراحت از این تجربه‌اش حرف می‌زند اما این اتفاق می‌توانست به خاطره‌ای تلخ‌تر برایش مبدل شود.

مریم بعد از اینکه متوجه خطر شد، در را باز کرد و در حالی که خودرو در حرکت بود، خودش را به بیرون پرتاب کرد. راننده، تاکسی را متوقف کرده و به دنبال او از موتر (ماشین) پیاده شده بود. رانننده به گفته او مردی میانسال بوده است. آنها با هم درگیر شدند. می‌گوید "هرچه فریاد زدم کسی نشنید، شب تاریک و وحشتناکی بود."

او می‎گوید که پس از یک زد و خورد فیزیکی خودش را به سر کوچه رسانده، جایی که راننده دیگری به دادش رسیده و کمکش کرده بود.

می گوید: "وقتی داخل موتر دومی نشستم، تازه متوجه شدم که شالی بر سر ندارم و کتم پاره شده است. موهایم پریشان و دست و رویم گرد و خاک آلود."

مریم آن شب بالاخره به خانه رسید، اما این اتفاق ترس را در دل او بیشتر کرد. ترسی که البته منحصر به کسانی نیست که تجربه‌ای ناخوشایند از سفر شبانه در کابل دارند. این ترس تقریباً در دل بسیاری از شهروندان شهر است. گشت و گذار مردم در هنگام شب در کابل تقریباً در هر نقطه این شهر مخاطره آمیز است و در بعضی مناطق به تهدیدی جدی تبدیل شده است.

زنان؛ ''''۸۰ درصد '''' مشتری‌های تاکسی تلفنی

برای دختران دانشجو و شاغل رفت و آمد به تنهایی و شب هنگام جزئی از زندگی روزمره است. در کابل که سیستم درست حمل و نقل عمومی وجود ندارد، این که یک زن و یا دختر در شب چطور در شهر تردد کند، حتی تصورش یک کابوس است.

برای اینکه بدانم دیگرانی که مثل من شاغل هستند، چطور مشکل‌شان را حل می‌کنند، به سراغ یکی از شرکت‌های تاکسی تلفنی در ناحیه ششم شهر کابل رفتم، شرکتی که سه سال است فعالیت می‌کند و می‌گوید حدود۸۰ درصد مشتری‌های این شرکت زنان هستند.

مالکان این شرکت هم خیال راحت ندارند. کابل به شهری مبدل شده که راننده از مسافر می‌ترسد و مسافر از راننده، فرقی هم نمی‌کند چه جنسیت و سنی داشته باشند. تردد در شهر کم کم به یک مشکل اصلی برای همه تبدیل می‌شود. با این حال افرادی هستند که به تاکسی‌های تلفنی بیشتر اطمینان دارند. خلیل حسینی، مالک این شرکت می‌گوید معمولاً در هر ۲۴ ساعت نزدیک به ۱۵۰ مشتری دارد. او می‌گوید که هم نگران مشتریانش است و هم نگران امنیت کارمندانش.

آقای حسینی می‌گوید برای اطمینان از امنیت راننده‌ها، به تمام نقاط شهر و برای همه افراد خدمات ارایه نمی‌کند. این شرکت هنگام شب فقط به کسانی تاکسی می‌فرستد که قبلاً کُد اشتراک گرفته‌اند.

او می‌گوید که نزدیک به شش هزار مشترک دارد. متقاضیان جدید را هم باید کسی معرفی کند تا به آنها کُد اشتراک داده شود. استفاده از تاکسی‌های تلفنی تقریباً یکی از راه‌های امن‌ گشت و گذارهای شبانه خصوصاً برای زنان در کابل است.

'مسافران خطرناک'

در کابل جرایم جنایی فقط در تاکسی‌ها اتفاق نمی‌افتد، بلکه بارها خود راننده‌ها نیز گاهی قربانی شده‌اند. خیابان‌های بیشتر مناطق شهر فاقد چراغ و دوربین مداربسته است که برای فرد پیاده هم می‌تواند خطرآفرین باشد. البته این به این معنی نیست که در هنگام روز خبر از جرایم جنایی در شهر نباشد، ولی با تاریک شدن هوا وقوع جرایم هم بیشتر‌ می‌شود، به همین دلیل خانواده‌ها شب‌ها کمتر جرئت می‌کنند از خانه بیرون شوند. آن‌هایی که بیرون هم می‌شوند تا برگشت به خانه خیال راحتی ندارند.

همایون امیری با همسر و خواهرش به دور از مادر و پدر در کابل زندگی می‌کند. آقای امیری را با خانواده‌اش ساعت ۹ شب در پل سرخ در یکی از مناطق نسبتا شلوغ کابل در ناحیه سوم شهر دیدم. وقتی از او پرسیدم که نمی‌ترسی، با خانواده این وقت شب در خیابان‌های شهر می‌گردی؟ گفت: ما به تفریح نیازداریم بناً خودمان را در خانه حبس نمی‌کنیم، اما بسیار احتیاط می‌کنیم و همیشه با دلهره برای شام خوردن بیرون می‌رویم.

او می‌گوید زمانی که خانم و خواهرش همراهش است بیشتر احساس ترس و نگرانی دارد.

ناامنی چالشی برای کار و فعالیت

ناامنی شهر تنها برای گشت و گذار خانواده‌ها در شهر محدودیت خلق نکرده است. کار برخی از کسبه‌کاران شبها پر رونق‌تر می‌شود، اما با تاریک شدن هوا آنان نیز ناگزیرند دست از کار بکشند. امین نوری، در پل سرخ سلمانی دارد. می‌گوید روزانه به دلیل این که مردم مصروف کارهای رسمی هستند، مشتری کمتری دارد و شبها مشتری‌ها بیشتر می‌شوند، ولی خود او دست رد به سینه مشتریان زده و ترجیح می‌دهد که به دلیل تهدیدهای امنیتی قبل از ساعت ۹ شب به خانه برگردد.

امین از تکرار تجربه‌ای که سال‌های قبل داشته، می‌ترسد. می‌گوید در ۳ سال اخیر بارها با دزدان و رهگیران مواجه شده و شانس آورده که جان سالم به در برده است. او می‌گوید "حالا ترجیح می‌دهم، با مقدار پولی که تا آن وقت شب کار کردم به خانه برگردم تا اینکه بیشتر کار کنم، دیرتر بروم و دزدان همه پول را در مسیر راه از من بگیرند".

فرماندهی پلیس کابل می‌گوید هر شب دست‌کم ۲۵ تماس از شهروندان دریافت می‌کند که از انواع مختلف جرایم جنایی خبر می‌دهند. در بیشتر موارد دست پلیس هم به مجرمان نمی‌رسد. فرامرز فردوس، سخنگوی فرماندهی پلیس کابل می‌گوید به دلیل گشت‌های سیار شبانه، وقوع جرایم نسبت به گذشته کمتر شده است. به گفته او بیشتر جرایم که هنگام شب رخ می‌دهد در کوچه و پس کوچه‌های شهر و پنهان از چشم پلیس است.

در سه ماه نخست سال ۱۳۹۸ خورشیدی در کابل، پایتخت افغانستان بیش از ۶۰۰ واقعه جرایم جنایی ثبت شده‌است. پلیس کابل گفته تاکنون ۵۸۰ نفر به دلیل دست داشتن در این جرایم بازداشت شده‌اند و بیشتر جرایم جنایی هنگام شب رخ داده است.

وجود صدها ایست بازرسی در کابل، چهره شهر را نظامی کرده است، اما این شهر همچنان خطرناک است. خطر انتحار و انفجار از یک سو و جرایم جنایی از سوی دیگر که گفته می‌شود حتی تلفات جرایم جنایی بیشتر از حمله‌های انتحاری است.