زنان لوگر؛ تلاش برای شکستن تابوی کار در بیرون از خانه

چشم‌های خانم جوان از میان جالی‌های چادری (برقع) حجاب مخصوص زنان افغانستان برق می‌زند. اینجا ولایت لوگر در همسایگی کابل، پایتخت افغانستان و زادگاه محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری این کشور است.

آرین یوسفی، یکی از کارمندان دولتی، سال‌ها است که در جامعه سنتی، مردسالار و بشدت ناامن لوگر کار می‌کند. او مسیر خانه تا محل کار را مجبور است تا چادری بپوشد.

خانم یوسفی را همین چادری از محیط ناامن لوگر به پشت دیوارهای بلند بتونی محل کارش می‌رساند و در محیط به شدت محافظت شده محل کارش چادری را کنار گذاشته و پشت میز کارش می‌نشیند.

خانم یوسفی می‌گوید "تابوها را شکست و اولین زنی" بود که به عنوان کارمند اطلاع‌رسانی در شهرداری پل علم، مرکز ولایت لوگر استخدام شد.

در ولایت به شدت ناامن و آشوب‌زده لوگر در همسایگی کابل، خانم یوسفی یکی از صدها خانمی است که آزار و اذیت‌های اجتماعی و حتی خطرهای جدی را به جان خریده تا برای بهبود وضعیت زنان در برابر جامعه مردسالار کشورش قدعلم کند.

خانم یوسفی فارغ التحصیل دانشگاه است و از چهار سال تاکنون در شهرداری شهر پل علم مرکز ولایت لوگر کار می‌کند. او می‌گوید، با وجود رعایت تمامی رسوم حاکم هنوز هم حرف‌های اطرافیانش آزار دهنده است.

او چالش‌های فرارو را "ناامنی، سنت‌های زن‌ستیزانه و مردان متعصب" می‌داند و معتقد است که همه اینها چالش در برابر حضور زنان در اداره‌های دولتی است. او می‌گوید که با همه اینها مبارزه کرده نه تنها خود به فعالیتش در اداره‌های دولتی ادامه داده که زمینه حضور چند زن دیگر را نیز در نهادهای دولتی فراهم کرده است.

تمام اداره‌های دولتی در مرکز ولایت لوگر در داخل شهر هستند و تحت محافظت شدید امنیتی به دلیل ترس از حمله مخالفان مسلح دولت افغانستان.

به گفته ساکنان محل بیشتر ساکنان لوگر با آزادی‌های زنان چندان دل خوش ندارند، بویژه جمعیت روستایی که در خارج از محدوده شهری زندگی می‌کنند.

شش سال پیش، دو زن در این ولایت بگونه مرموز کشته شدند و اجسادشان به درخت آویزان شده بود. در سال ۲۰۱۷ میلادی گروه طالبان در ولسوالی محمد آغه در محکمه صحرایی یک زن و مرد را کشتند.

در چند سال گذشته بارها حمله به کارمندان زن در ولایت لوگر خبرساز شده و در یک مورد سه کارمند زن یک نهاد خیریه در حمله طالبان کشته شدند.

هرچند که زمینه برای فعالیت زنان زیاد فراهم نیست ولی برعلاوه شهرداری شهر پل علم، در نهادهای دیگر دولتی نیز زنان دوشادوش مردان در این ولایت ناامن کار می‌کنند. با وجود محدود بودن فرصت‌های کاری، شماری دیگر از زنان چالش‌های اجتماعی را نادیده گرفته و مشتاقانه در جستجوی کار هستند.

در ولایت لوگر به استثنای رئیس امور زنان، هیچ زن دیگری در سمت‌های بلند دولتی دیده نمی‌شود. تا سه سال پیش شمار زنانی که در نهادهای دولتی در این ولایت کار می‌کردند، کمتر از ۶۰۰ نفر بودند ولی اکنون ریاست امور زنان ولایت لوگر می‌گوید که شمار زنان کارمند در این ولایت به یک هزار و ۳۰۰ نفر رسیده‌اند.

شیما زرگر، رئیس امور زنان ولایت لوگر گفت حضور زنان در ادارات دولتی افزایش چشم‌گیری داشته و بیشتر از دو برابر شده است.

خانم زرگر حضور زنان را در نهادهای دولتی و غیر دولتی مهم می‌خواند و می‌گوید، زنان برای بهبود "متعهدتر از مردان هستند" و حق دارند تا همسان با مردان آزادانه در فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی سهم داشته باشند.

به گفته رئیس امور زنان، در حال حاضر زنان در دفتر والی، دادستانی، دادگستری و دیگر نهادهای دولتی استخدام شده‌اند و تاثیر مثبت بر مشارکت زنان داشته‌اند.

با وجود محدود بودن فرصت‌های کاری برای زنان شماری از زنان چالش‌های اجتماعی را پشت سرگذاشته و مشتاقانه در جستجوی کار هستند.

صدف استانکزی، در دانشگاه درس می‌خواند. او برای پیدا کردن مخارج خانواده‌اش در جستجوی کار است.

خانم استانکزی می‌گوید: "به هر اداره که مراجعه می‌کند از او سابقه کاری مطالبه می‌کنند چیزی که فیلتراستخدام پنداشته می‌شود".

هرچند هنوز فضا برای آموزش عالی همه دختران در لوگر مساعد نیست، اما مسئولان دلیل افزایش حضور زنان را در نهادهای دولتی فراغت دختران و زنان از دانشگاه می‌دانند.

مریم روستایی، مسول جندر(جنسیت) دانشگاه لوگر می‌گوید که دانشگاه لوگر تاکنون دو دور فراغت داشته که بیشتر فارغ التحصیلان دختر در اداره‌های دولتی و غیردولتی جذب شده‌اند.

در ولایت لوگر زنان تنها در شهر پل علم مرکز این ولایت فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی دارند، ولی در ولسوالی‌های آن، زنان بجز در بخش آموزش و پرورش و بهداشت در دیگر بخش‌ها حضور ندارند.

شماری از مناطق ولایت لوگر در کنترل گروه طالبان است، زنان در این مناطق حق کار ندارد.

لوگر بشدت ناامن است و در پل علم بازار این شهر، زنان و دختران به ندرت بدون چادر یا بدون کسانی از محارم خویش تردد می‌کنند.

ناامنی حتی در داخل شهر محسوس است و گلوله‌های سرگردان طرف‌های جنگ بارها به زنان اصابت کرده و جان آنان را گرفته است.