یافته بی‌بی‌سی: کشاورزان خشخاش به طالبان و پلیس افغانستان باج می‌دهند

یافته‌های بی‌بی‌سی از ولایت‌هایی که بیشترین کشت خشخاش را در سال‌های اخیر در افغانستان داشتند، نشان می‌دهد که امسال تقریبا هیچ کمپینی برای از بین بردن مزارع خشخاش راه اندازی نشده است.

بی‌بی‌سی همچنین دریافته که پلیس محل از دهقانان به خاطر کشت خشخاش باج می‌گیرند.

افزایش کشت خشخاش و کاهش قیمت آن از یافته‌های دیگر بی‌بی‌سی است.

فصل نشتر زدن خشخاش؛ بازار گرم کار برای بیکاران

در ولایت‌های جنوبی افغانستان اکنون فصل نشتر/نیش زدن و جمع‌آوری حاصلات کشتزارهای خشخاش فرا رسیده است.

کارگران از ولایت‌های مختلف در ده‌ها موتر/خودرو با خیال راحت از پاسگاه‌های امنیتی عبور کرده و خود را به کشتزارهای خشخاش می‌رسانند.

یکی از این کارگران می‌گوید: "نشتر زدن می‌رویم، همه اینها نشترزن هستند. هر جایی که نشتر زدن باشد، همانجا کار می‌کنیم. در وطن چیزی نیست، همه مردم فقیر هستند".

حالا فرصت نشتر زدن خشخاش برای ده‌ها بیکار، فصل خوب کسب و کار و درآمد پنداشته می‌شود.

یکی از دهقانان خشخاش می‌گوید کسب و کار آنقدر گرم شده که حالا به سختی می‌شود کارگران کافی برای نیش زدن پیدا کرد.

او گفت حالا مجبورند خودشان دست به کار شوند. او افزود: "به دلیل افزایش کشت خشخاش، کارگران همه مصروف هستند. کارگر کم شده، باید در این کشتزار هفت تا ده کارگر کار می‌کردند اما حالا فقط چهار، پنج نفر کار می‌کنند."

گسترش کشت خشخاش زیر پرچم دولت افغانستان

در ولایت‌های جنوبی، کشت خشخاش حالا آنقدر افزایش یافته که کارگران در مناطق نزدیک و تحت حاکمیت دولت افغانستان هم به گونه گسترده کشتزارهای خشخاش را می‌توانند پیدا کنند.

مقام‌های محلی و زمینداران به بی‌بی‌سی گفتند که امسال در هلمند، ارزگان در جنوب، فراه در غرب و بدخشان در شمال افغانستان کشتزارهای خشخاش اصلا تخریب نشده است.

خشخاش نه تنها محو نشده که کشت آن بیشتر هم شده، حالا به اضافه مناطق تحت کنترل طالبان، کشتزارهای خشخاش در مناطق تحت کنترل دولت حتی در مرکز ولایات به چشم می‌خورد.

بر علاوه عُشر (یک دهم محصولات کشاورزی) که دهقانان به طالبان می‌پردازند، بی‌بی‌سی دریافته که در مناطق تحت کنترل دولت نیز به گونه منظم، مبلغ معینی به افراد نهادهای امنیتی در منطقه پرداخته می‌شود.

دهقانانی که نمی‌خواهند از آنها نام برده شود، می‌گویند در مقایسه به زمینداران، قاچاقچیان و پلیس محل از کشت خشخاش بیشتر سود می‌برند.

یکی از آنها که مزرعه‌اش نزدیک یک پاسگاه پلیس است، می‌گوید: "این پاسگاه امنیتی که در نزدیک ماست از هر جریب زمین خشخاش چهار هزار افغانی (معادل ۵۵ دلار) می‌گیرد. و به خاطر حضور هر کارگر نشتر زن هم یک هزار افغانی می‌خواهند. درآمد اینها بیشتر است. ما که مصارف خود را به دست بیاوریم از مفادش هم می‌گذریم. با این وضعیت نه کشت خشخاش متوقف می‌شود و نه از بین می‌رود، زیرا مفاد و درآمد اینها بیشتر است."

اداره بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان موسوم به سیگار نیز روز گذشته گزارش تازه‌ای از وضعیت کشت خشخاش در افغانستان منتشر کرد.

در این گزارش آمده که بیشترین کشت و قاچاق مواد مخدر در مناطق ناامن تحت کنترل دولت افغانستان صورت می‌گیرد.

گزارش نشان می‌دهد که مناطقی مانند ولسوالی ارگو در بدخشان، نهرسراج در هلمند، ژیری در قندهار و خاشرود و چهاربرجک در نیمروز که تحت کنترل دولت هم هستند، مراکز اصلی تولید مواد مخدر هستند. سیگار می‌گوید در این مناطق دولت افغانستان توانایی کنترل تولید مواد مخدر را ندارد.

سیگار گفته در ده سال گذشته نزدیک به نیم میلیون کیلوگرم مواد مخدر در افغانستان ضبط شده که این ۰/۰۵ درصد مواد مخدر تولید شده افغانستان در سال ۲۰۱۷ است.

کشت بیشتر و قیمت کمتر

کشتزارهای خشخاش موجود در ولایت‌ها و سرازیر شدن بی‌پیشینه کارگران برای نیش زدن آنها، از افزایش کشت خشخاش در ولایات جنوبی خبر می‌دهد.

یافته‌های بی‌بی‌سی نشان می‌دهد که فراوانی خشخاش در مزارع بر قیمت تریاک در بازار های جنوب افغانستان تاثیر گذاشته و قیمت یک کیلوگرام تریاک برای دهقانان، بیشتر از ۶۰ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.

دهقانان می‌گویند سال گذشته قیمت یک کیلوگرام تریاک معدل ۶۵۰ دلار بود اما امسال قیمت آن به ۲۲۰ دلار کاهش یافته است.

به اساس گزارش سازمان ملل متحد، در سال گذشته حدود ۹ هزار تن مواد مخدر در افغانستان تولید شده است. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۶ در کشت مواد مخدر ۶۳ درصد افزایش و در تولید آن ۸۸ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

جیب خالی دولت افغانستان برای مبارزه با مواد مخدر

پس از هلمند، قندهار دومین ولایتی است که پیوسته در دو سال گذشته در آن کشت خشخاش افزایش یافته است.

مقام‌های اداره مبارزه با مواد مخدر ولایت قندهار می‌گویند بر اساس ارقام ابتدایی امسال در حدود ۲۵ هزار هکتار زمین در این ولایت خشخاش کشت شده است. این آمار در مقایسه به سال قبل ۱۴ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

گل محمد شکران، رئیس این اداره می‌گوید کشتزارهای خشخاش با دست خالی از بین برده نمی‌شود.

او می‌گوید: "وزارت ما بسیار تلاش کرد که بودجه محو کشت خشخاش را از منابع خارجی دریافت کند. پیش از این بودجه و مصارف توسط سفارت آمریکا پرداخت می‌شد اما امسال یک افغانی هم به وزارت داده نشده است".

سیگار نیز در گزارش تازه خود گفته با وجود مصرف ۹ میلیارد دلار آمریکا در ۱۵ سال اخیر هنوز هم به گونه وسیع، مواد مخدر در افغانستان کشت و تولید می‌شود.

سیگار می‌گوید اداره انکشاف بین‌المللی ایالات متحده به این نهاد گفته دیگر هیچ برنامه و پروژه‌ای برای محو کشت خشخاش در افغانستان اجرا نمی‌کند.

مقام‌های دولت افغانستان و آمریکا می‌گویند طالبان از طریق کشت و تجارت مواد مخدر مخارج فعالیت‌های نظامی خود را تامین می کند، از این رو، نیروهای آمریکایی در مناطق تحت کنترل طالبان هدف قرار دادن کارخانه های تولید مواد مخدر و قاچاقچیان را آغاز کرده و شدت بخشیده است.

نیروهای آمریکایی در ماه‌های اخیر ۷۵ مرکز تولید مواد مخدر را در ولایات جنوبی افغانستان هدف حملات هوایی قرار دادند.

حکومت افغانستان نیز می‌گوید عملیات موسوم به نصرت که مراکز تولید مواد مخدر را مورد حمله هوایی قرار می‌دهد، وضعیت را تغییر خواهد داد.

عبدالخلیل بختیار، معاون وزارت مبارزه با مواد مخدر افغانستان به بی‌بی‌سی گفت که استخبارات برخی از کشورهای منطقه به طالبان کمک می‌کنند تا اوضاع در افغانستان ناامن شود و زمینه برای قاچاق مواد مخدر فراهم شود.

در سال ۱۹۹۴ د رحدود ۷۱ هزار هکتار زمین در افغانستان مواد مخدر کشت شده بود و در سال ۱۹۹۶ که گروه طالبان به قدرت رسید، این رقم به ۵۷ هزار کاهش یافت و در زمان فروپاشی رژیم این گروه در سال ۲۰۰۱ تنها در هشت هزار هکتار زمین خشخاش کشت شد.

اما از سال ۲۰۰۲ به این سو، کشت و تولید مواد مخدر در افغانستان پیوسته در حال افزایش بوده است.

وزارت مواد مخدر، تبانی مافیای مواد مخدر با گروه‌های مخالف مسلح، نبود منابع کافی مالی، به کار گیری تخم‌های اصلاح شده تریاک، عدم همکاری کشورهای همسایه و منطقه و افزایش بازار مواد مخدر در جهان را از دلایل افزایش کشت و تولید مواد مخدر در افغانستان می‌خواند.

در بیش از یک و نیم دهه گذشته پروژه‌های زیادی زیر نام "معیشت بدیل برای دهقانان" و محو کشت خشخاش اجرا شده، اما ظاهرا نه کشت خشخاش کاهش یافت و نه در زندگی دهقانان در افغانستان تغییر اساسی رونما شد.