تاسې د وېبسایټ داسې بڼه ګورئ چې یوازې متن لري او لږ انټرنېټ کاروي. که غواړئ عکسونه او ویډیوګانې وګورئ، نو د وېبسایټ اصلي (لومړنۍ) بڼې ته ورشئ.
د وېبسایټ اصلي بڼې ته مې وروله
د وېبسایټ دې بڼې په اړه چې ډېر انټرنېټ نه مصرفوي نور معلومات دلته موندلای شئ.
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ وايي، د ټاکنو پایلې فوق العاده وې او ډیموکراټ سیال یې جوبایډن هم وايي، د بریالیتوب په لار روان دي. څو مهم ایالتونه د دې ټاکنو برخلیک ټاکلی شي، خو ښايي د دې ایالتونو د پایلو اعلان څو ورځې وخت ونیسي.
هدایت الله همیم
د امریکا ختیځ ورمونټ کې د رایو اچولو لومړني مرکزونه پرانیستل شوي دي. په دې ایالت کې له ۱۹۹۲ کار راهیسې دیموکراتانو ته رایې اچول شوې دي.
ویرمونټ د هغو۱۳ ایالتونو په ډله کې دی، چې دا ځل به هلته ګورنر هم ټاکل کېږي.
د ایران مذهبي مشر ایت الله خامنه يي وايي، هرڅوک چې د امریکا ولسمشر شي، د تهران په سیاست کوم اغېز نه لري.
ایت الله خامنه يي د سې شنبې په ورځ یوه وینا کې د امریکا د ټاکنو یادولو سره وویل: "د امریکا په تړاو زموږ سیاست شمېرلی او ځانګړی دی او دا سیاست د کسانو په تګ راتګ سره نه بدلېږي."
د هغه په خبره، له ایران سره به "د امریکا دوښمني روانه وي او موږ باید دوی مایوس کړو."
امریکایۍ سندرغاړې لیډي ګاګا په لوېدیځه پینسیلوانیا کې د کمپاین پرمهال د جو بایډن ملاتړو ته ویلي، چې "جو بایډ ته رایه ورکړئ، هغه ښه کس دی. "
په چین کې رسنۍ د امریکا د ټاکنو په اړه له بشپړ پوښښ راګرځول شوې دي او بېجینګ غواړي چې په دې ټاکنو کې د لاسوهنې له ادعاوو ځان لیرې وساتي.
په چین کې د ۱٫۴ میلیارد اوسېدونکو لپاره بهرنیو رسنیو ته لاسرسی تر ډېره محدود یا بند دی، خو د چین پر خواله رسنۍ (ویبو) بیا د امریکا د دوو ولسمشریزو ټاکنو پوښښ ډېر چلېدلی دی.
که څه هم په نړۍ کې ګڼ وګړي او هېوادونه د امریکا د ټاکنو پر لومړۍ شپه د پایلو په تمه دي، خو داسې نه ښکاري چې پایلې دې پر لومړۍ شپه اعلان شي.
که څه هم د دواړو ډلو نوماندان هڅه کوي زیات ایالتونه وګټي، دواړه ډلې په دې ډاډه وي چې ځینې واړه او لوی ایالتونه به په قوي امکان د دوی نوماند ته رایه ورکړي.
د بېلګې په ډول د ټکساس ایالت د معمول تر مخې جمهوريپال ګوند ته رایه ورکوي نو ځکه دغه ګوند هلته په ټاکنیزو کمپاینونو ډېرې پیسې نه ضایع کوي.
دغه راز د کالیفورنیا ایالت ډیموکرات نوماند ته رایه ورکوي.
اووښتونکي ایالتونه هر لوري ته اووښتی شي چې ښه بېلګه یې د فلوریډا ایالت دی.
دغه ایالت په تېرو لسو ټاکنو کې پنځه ځله د ډېموکرات نوماند په ګټه او پنځه ځلې د جمهوريپال نوماند په ګټه رایه ورکړې ده او د ۲۹ رایو په درلودلو یې په ۲۰۰۰ کال کې په نامتو ډول د جورج واکر بوش په ګټه رایه ورکړه، که څه هم د هغه ډېموکرات سیال ال ګور د امریکا په کچه د ډېرو وګړو رایې ګټلې وې.
سږ کال د اوهایو، وېرجینیا، کالوراډو، شمالي کارولاینا او نیواډا اووښتونکي ایالتونه بلل کېږي.
د امریکا ټاکنې ایالتي بڼه لري او هغه نوماند چې په هر ایالت کې تر خپل سیال زیاتې رایې وګټي د دغه ایالت له خوا د ولسمشرۍ نوماند بلل کېږي.
امریکا د ټاکنو یو پېچلی سیستم لري چې تر ډېره بریده د یوې ټاکونکې ډلې شاوخوا راڅرخي چې Electoral College بلل کېږي. د دغو ټاکونکو شمېر ۵۳۸ تنو ته رسېږي چې ولسمشرۍ ته د رسېدلو لپاره یي یو نوماند نیمایي جمع یو یعنی ۲۷۰ تنو ته اړتیا لري.
ایالتونه هم یو له بله توپیر لري، د بېلګې په ډول د کالیفورنیا ایالت د کېنېټکټ ایالت په پرتله لس ځله زیات وګړي لري نو په ټاکنو کې یې هم ونډه له نورو ایالتونو زیاته وي.
هر ایالت د وګړو د شمېر له مخې د ټاکونکو یوه شمېره لري چې هر لس کاله وروسته د سر شمېرنې په پایله کې جوتېږي. دغه شمېره د هر ایالت د کانګريس د غړو له شمېرې سره سمون خوري.
کله چې امریکايي وګړي د خپلې خوښې نوماند ته رایه اچوي، دوی په حقیقت کې د خپل ایالت ټاکونکو ته رایه اچوي چې د خپل ګوند د ولسمشرۍ نوماند ته یې د رایې د اچولو ټټر وهلی وي.
خو جالبه دا ده چې د نبراسکا او مېن د ایالتونو په استثنا د نورو ایالتونو ټولې رایې هغه نوماند ته ځي چې په هغه ایالت کې تر خپلو سیالانو د ډېرو ټاکونکو رایې ګټلې وي.
د بېلګې په ډول، که یو نوماند د نیویارک په ایالت کې د زیاترو ټاکونکو رایې وګټي نو د دغه ایالت ټولې ۲۹ رايې هغه نوماند ته ځي.
د ټاکونکو د ډلې په سیستم کې د ۲۷۰ جادويي شمېرې ته د رسېدلو لپاره یااووښتونکيایالتونه ډېر اړین وي.
ټرمپ پر خپل ټوېټر لیکلي، "ویده جو بایډن ته رایه، کمونیستانو، سوسیالیستانو او هغو شتمنو لیبرال منافقانو ته د حکومت د کنټرول ورکول دي، چې غواړي تاسو چوپ، سانسور، لغوه او مجازات کړي، سبا ته ووځئ او رایه ورکړئ."
جو بایډن پر ټوېټر لیکلي، "د ډونلډ ټرمپ واکمنۍ کې تر ۲۳٫۰۰۰ ډېر امریکایان د کوویډ-۱۹ ناروغۍ له کبله مړه شول او ۳۰ میلیونه خلکو خپلې دندې له لاسه ورکړې او پنځو کوچنیو کاروبارونو کې یو یې وتړل شو، ایا ته تر څلور کاله پخوا اوس غوره یې؟".
په هغه کال کې چې ټاکنې تر سره کېږي د فبرورۍ له میاشتې، په هر ایالت او د دغه هېواد واک لاندې ځینو سیمو کې د ټاکنو یوه لړۍ پیلېږي چې د ولسمشرۍ ټولټاکنو لپاره د دواړو لویو ګوندونو رسمي نوماندان وټاکل شي.
د ګوندونو بریالي نوماندان د اړوند ګوند د با اعتباره استازو یا (delegates) رایې راټولوي. دغه استازي د خپل ګوند په استازیتوب د ګوند په عمومي غونډه یا کنوانسیون کې چې معمولا د جولای په میاشت کې ترسره کېږي او په کې د ګوند رسمي نوماند اعلانېږي خپل د خوښې نوماند ته د رايې اچولو واک لري.
نوماندان په مختلفو ایالتونو کې له بریالیتوب سره سم د هغو ایالتونو د استازو رایې ترلاسه کوي او د تر ټولو زیاتو رایو ګټونکی د ګوند رسمي نوماند اعلانېږي.
په ۲۰۱۶ کال کې ډېموکراته هېلیري کلنټن او جمهوريپال نوماند ډونلډ ټرمپ د جولای د میاشتې په کنونسیونونو کې د خپلو ګوندونو ښکاره ګټونکي وو او په رسمي ډول د نوماندانو په توګه ومنل شول.
دواړه نوماندان د امریکا په معاصر تاریخ کې د تر ټولو کم محبوبیت خاوندان بلل کېږي.
امریکا کې د ټاکنو درشل کې وروستۍ شمېرې ښيي چې دغه هېواد کې کورونا هم مخ په بره روانه ده.
د یکشنبې په ورځ ۸۱ زره امریکایان په کورونا اخته شوي او دې سره په دغه هېواد کې د کورونا شویو شمېر ۹ میلیون او دوو لکو ته ورسېد.
په دا مهال د امریکا لوړپوړی روغتیايي چارواکی انټوني فاوچي د کورونا په هکله د ولسمشر ټرمپ د حکومت پر چلن نیوکه کوي او وايي، امریکا ډېرې سختې ورځې په مخ کې لري.
د امریکا ولسمشریزو ټاکنو د رایو اچولو وروستۍ ورځې پیلېدا ته ایله څو ګړۍ پاتې دي. ولسمشر ډونلډ ټرمپ او جو بایډن د ولسمشرۍ ټاکنو یوازېني دوه نومدان دي.
دواړو نوماندانو د تېرې دوشنبې په ورځ (نومبر ۲مه) مهمو ایالتونو پنسیلوانیا، شمالي کارولینا، ویسکانسن، میشګن او اوهایو ته د کمپاین لپاره تللي وو.
د امریکا ټاکنیز څارونکي بنسټونه وايي، ۹۷ میلیونه امریکایان د رایو اچولو وروستۍ ورځې ته تم نه شول، بلکې له وړاندې یې د پوست له لارې د دوشنبې ورځې تر مازدیګره رایې واچولې.