رخشانه څوک وه او افغان موسیقي ته یې څه وکړل؟
- Author, سپین تڼی
- دنده, بي بي سي لندن
- د خپرېدو وخت
د عکس سرچینه، TARANASAZ/FACEBOOK
په رخشانه مشهوره حمیده اصیل د افغانستان یوه لومړنۍ سندرغاړې وه چې دا اونۍ په ۸۰ کلنۍ کې مړه شوه.
د یو بل افغان هنرمن شاه ولي کورنۍ چې امریکا کې رخشانې سره نږدې و د نوموړې د عکس خپرولو سره وايي، چې رخشانه تېره دوشنبه مړه شوه.
مېرمن رخشانه په ۱۳۴۰ ا و۱۳۵۰ کلونو کې د افغانستان یوه ډېره منلې او مشهوره سندرغاړې وه او افغانستان راډیو کې یې نږدې شپږ سوه پښتو او دري سندرې ریکارډ کړې دي.
د افغان موسیقۍ یو استاد ګلزمان چې له نږدې ور سره اشنا او ګډې سندرې یې هم ور سره ویلې دي وايي، د هنري پروګرامونو لپاره پر کابل سربېره مزار، جلال اباد، کوزې پښتونخوا او نورو هېوادونو لکه ایران، تاجکستان، ازبکستان او هندوستان ته ور سره تللی دی.
د موسیقۍ هیله یې څنګه پوره شوه؟
د مېرمن رخشانې مور خدیجه د موسیقۍ ښوونکې او خیاطه وه، ارمونیه یې غږوله او د موسیقۍ له راګونو سره اشنا وه.
ښايي د مور اغېز وي چې رخشانې له ماشومتوب له شعر او سندرو ویلو سره مینه درلوده.
هغه مهال افغان دودیزه ټولنه کې د مېرمنې لپاره سندرې ویل اسان نه و.
د رخشانې نورو خپلوانو او کورنۍ یې د دې له سندرو ویلو سره مخالفت کاوه، خو دا ورته تسلیم نه شوه او له پلار یې هم ملاتړ وکړ.
رخشانې پیل کې د فروزان په نوم سندرې ویلې، خو وروسته په رخشانه مشهوره شوه.
مېرمن رخشانې د موسیقۍ پیل له زینب نندارې وکړ او ډېرې سندرې یې مشهورې دي.
افغان موسیقي ته یې څه وکړل؟
د عکس سرچینه، RTA
افغان سندرغاړی احمد ولي خپل فیسبوک کې مېرمن رخشانه افغانستان کې یوه مخکښه سندرغاړې بولي.
د افغانستان موسیقۍ ملي انستیتیوت مشر احمد سرمست وايي، مېرمن رخشانه یوه لومړنۍ سندرغاړې وه چې موسیقي کې یې د ښځو د ځای بنسټولو کې لوی رول درلود.
د افغانستان ملي تلوېزون پخوانی مشر او طنزلیکوال هارون یوسفي وايي، مېرمن رخشانه دومره مشهوره وه چې د خپل وخت نږدې ټولو رسمي کلتوري سفرونو کې یې ګډون درلود.
د پلار رول
رخشانه د افغانستان یوه څلور ستوریز جنرال اصیل خان وزیري لور وه، چې په اصل کې د یوه سوېلي ولایت اوسېدونکی و.
د موسیقۍ برخه کې یې د لور لاسنیوی وکړ او ویې هڅوله چې راډیو ته لاړه شي او دې سره رخشانې نوي نسل ته د هنر لار پرانیسته.
د نوموړې پلار د پاچا امان الله خان ژباړن او د محمد ظاهر شاه واکمنۍ کې له هغه سره نږدې پاتې شو او تر مرګه پاچا تقاعد نه کړ.
رخشانه یوازنۍ مېرمن وه چې د ښځو نهضت پر مهال یې د داود خان صدراعظمۍ پر مهال له سر چادري لرې کړه او له پلار سره سېنما ته لاړه او وروسته یې مور همدا کار وکړ.
له دې وروسته د مېرمنو موسسه جوړه شوه او ښځې له کور بهر شوې او دندې یې پیل کړې.
د رخشانې څو مشهورې سندرې
پاس په تنګي مستې ځدراڼې جنکۍ ژاړي
نری باران دی پاس په لوړ یې وروینه
دا تورې سترګې زما یادېږي-
ژر شه دیدن وکړه همځولې را نه لاړې
رخشانه پر افغانستان د پخواني شوروي یرغل پسې امریکا ته کډواله شوه او له نږدې څلوېښتو کلونو راهیسې هلته اوسېده.
