صدیقي : د سولې خبرو کې پرمختګ نشته، طالبان د خلکو د غوښتنو خلاف وړاندیزونه کوي

د افغان ولسمشر ویاند وايي په دوحه کې د سولې روانو خبرو کې تر اوسه کوم ځانګړی پرمختګ نه دی شوی او طالبان د ده په وینا داسې وړاندیزونه کوي چې افغان دولت یې له ملي منافعو سره د ټکر له امله د منلو واک نه لري.

صدیق صدیقي سې شنبه ( د نومبر ۲۵ ) کابل کې یوې خبرې غونډې ته وویل چې طالبانو ته باید دا واضح وي چې افغان ولسمشر، حکومت او نه هم د سولې خبرو لپاره د افغان دولت پلاوی هغه څه منلی شي چې د افغانانو د غوښتنو او د لویې مشورتي جرګې د پریکړو خلاف وي.

ښاغلي صدیقي وویل: "مذاکراتو کې تر اوسه پورې کوم خاص پرمختګ نشته. طالبان لا هم مختلفې بهانې جوړوي، مختلف وړاندیزونه کوي چې زموږ له ملي منافعو، زموږ له اساسي قانون، او د خلکو د غوښتنو پرخلاف دي. موږ صلاحیت نه لرو چې هغه غوښتنې ومنو چې زموږ د خلکو د غوښتنو پر خلاف وي."

د افغان ولسمشر ویاند که څه هم د طالبانو د وړاندیزونه په اړه مالومات ورنکړل خو ویې ویل چې د دې ډلې وروستي وړاندیزونه د افغان دولت مرکچي پلاوي ته له ټاکل شویو اصولو او حدودو سره په ټکر کې دي.

"د حکومت لپاره ولسمشر لپاره او پلاوي لپاره د افغانستان خلکو اصول ټاکلي دي. دا وضاحت دې وي او طالبانو ته دې هم دا وضاحت وي "

خو له دې وړاندې پرون د جنیوا کانفرانس په پای کې د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر محمد حنیف اتمر په یوه خبري غونډه کې وویل که طالبان د سولې برخه کې د افغان دولت په څېر روحیه او ژمنتیا ولري نو ډاډه دی چې راتلونکو څو اونیو کې به پرمختګ وشي.

ښاغلي اتمر وویل افغان حکومت په کلک هوډ لري چې دا پرمختګ وشي او هیله لري چې طالبان هم همداسې یو میلان او ژمنتیا وښودلی شي:

"زه بشپړ ډاډ لرم چې راتلونکو اونیو کې به پرمختګ وکړو، خو که طالبان د سولې او پخلاینې لپاره ورته روحیه ولري."

ښاغلي اتمر د امریکا له خوا د مرستو د دوام لپاره د سولې برخه کې پرمختګ د یوه شرط په توګه وړاندې کولو هرکلی وکړ، خو د دې ټېنګار یې وکړ چې مسله یوازې د دوحې خبرو کې پرمختګ پورې نه بلکې "وروستیو پایلو سره هم تړاو لري او دې برخه کې زموږ نظر یو دی".

حنیف اتمر د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پمپیو څرګندونو ته په اشارې سره وویل چې هغه دې برخه کې ډېره ښکاره خبره وکړه چې نړیوالې مرستې به د سولې بهیر پایلو سره تړاو ولري.

د یادولو ده چې د د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو پرون د جنیوا غونډې ته وویل چې به یې راتلونکي یو کال کې له افغانستان سره ۶۰۰ میلیونه ډالره مرسته کوي، خو نیمایي برخه یې،‌ یعنی ۳۰۰ میلیونه ډالره مرسته به د افغان سولې بهیر کې پرمختګ سره مشروطه وي.

ښاغلي اتمر د جنیوا کانفرانس کې د ګډونوالو له خوا پر اوربند ټینګار ته په اشارې سره وویل چې نړیوالې ټولنې ته د تاوتریخوالي اوسنۍ کچه هیڅ د منلو نه ده، نو دا د ده په وینا طالبانو ته پیاوړی پيغام دی او دوی " باید د ټولې نړۍ غوښتنې ته غوږ ونیسي".

د افغان ولسمشر ویاند صدیق صدیقي هم نن (نومبر ۲۵) په کابل کې په یوه خبرې غونډه د جنیوا کانفرانس پایلې د افغانستان لپاره "یوه تاریخي بریالیتوب وبلله ".

نوموړې دې ته په اشارې سره چې د جنیوا کانفرانس ګډونوالو تاوتریخوالی وغانده او د اوربند غوښتنه یې وکړه وویل چې د دې کانفرانس پایله روښانه ده:

"نړیواله ټولنه په یوه غږ او ژمنتیا د افغانستان د دولت او خلکو ترڅنګ ودریدله. د افغانستان د تېرو ۱۹ کلونو لاسته راړونو پر ساتنه او پراختیا یې ټېنګار وکړ ... د طالبانو تاوتریخوالی یې محکوم کړ او د جګړې بندیدو، اوربند تېنګېندو او تل پاتې سولې اوثبات غوښتنه یې وکړه ".

د جنیوا کانفرانس په اعلامیه هم د سولې بهیر پر بریالي کېدو ټېنګار شوی او د داسې یوې سولې غوښتنه شوې ده چې پراخ بنسټه وي او ښځې، ځوانان، ټول توکمونه، مذهبونه او لږکي په کې ګډون ولري.

د جنیوا دوه ورځنی کانفرانس ( نومبر ۲۳ او ۲۴ ) سې شنبه پای ته ورسېد. دې نړیوال کانفرانس کې ګډونوالو له افغانستان سره د څه باندې ۱۳ میلیارده ډالرو مرستې ژمنه وکړه.

د افغانستان مالیې وزارت ویاند شمروز خان مسجدي وايي، د ۲۰۲۱ کال لپاره څه باندې درې میلیارده ډالره مرسته اعلان شوه، چې په وینا یې که ژمنې پوره شي، د څلورو کالو لپاره څه باندې ۱۳ میلیارده ډالرو ته رسېږي.