Cadair eisteddfod yn cyrraedd Cymru ddegawd yn hwyr

Mae bardd buddugol wedi derbyn cadair yr oedd wedi'i hennill mewn Eisteddfod ym Mhatagonia dros ddegawd yn ôl.

Nos Sul roedd digwyddiad arbennig yn Neuadd Maesywaun, ger Y Bala, i ddathlu'r ffaith fod Cadair Eisteddfod y Wladfa wedi cyrraedd cartref y bardd Gwynedd Huws Jones.

Fe wnaeth e ennill y gadair yn Hydref 2012 ond roedd 'na bob math o broblemau wrth geisio mewnforio'r gadair o'r Ariannin.

Yn y diwedd bu'n rhaid ei thorri yn ddarnau ac wedyn ei rhoi yn ôl at ei gilydd, ond yn ôl Mr Jones mae'r profiad o gael eistedd arni wedi bod yn werth y drafferth.

Gyda'r gadair bellach yn harddu cartref Gwynedd a Maureen Jones ym Maesywaun, ychydig a feddyliau'r ddau y byddai wedi cymryd yr holl flynyddoedd i'w chael yn ôl i Gymru.

Dywedodd Mr Jones, a enillodd y gadair am gerdd ar y testun 'Gwreiddiau' ei fod wedi penderfynu gwneud un ymdrech arall y llynedd i'w mewnforio wedi iddo gael nifer o broblemau.

"Mi ddaru'r wraig a fi benderfynu bod ni'n mynd i drio unwaith eto a dyma ni'n cysylltu hefo'r chwiorydd Green yn Nhrefelin.

"Chware teg iddyn nhw dyma nhw'n dod yn ôl mewn rhyw bythefnos a dweud wrthai fod Esyllt Roberts (o'r Ffôr ger Pwllheli) yn dod adref rhwng y Dolig a'r Flwyddyn Newydd a'i bod hi'n barod iawn i ddod â hi.

"Ges i air hefo Esyllt a dyma hi'n dweud ddoi â hi adref i chdi ond mae 'na amodau.

"Yr amodau oedd byddai'n rhaid ei thorri… 'neith hi ddim mynd mewn i'r cês a hefyd bydd yn rhaid i chdi ddod i'w nôl hi o Gatwick…dydw i ddim yn llusgo hi bellach na Gatwick!"

Wedi teithio i Gatwick i'w nôl, er y "traffig dychrynllyd", o'r diwedd fe gyrhaeddodd Sir Feirionnydd yn ddiogel.

Gyda'r gadair yn ddarnau swydd y crefftwr a'r saer lleol, Iolo Puw, oedd ei rhoi'n ôl at ei gilydd yn ei weithdy ger Y Parc.

Dywedodd Iolo: "Oedd y gadair mewn cês go fawr yn ddeg darn siwr braidd… y coesau wedi torri ffwrdd a'r cefn wedi torri ffwrdd.

"Mi wnes i dowlio nhw efo dowls stainless steel a rhoi araldite arnyn nhw i'w gludo nhw nôl at ei gilydd. Oedd hi ddim yn job fawr, jyst cael tyllau'r dowls yr un cyfeiriad ar y ddau ddarn ynde."

Nos Sul roedd 'na groeso gan drigolion ardal Maesywaun i'r gadair, gyda chyfarfod dathlu yn y neuadd leol wedi'i drefnu gan Medwen Charles.

"Syth ddaru ni glywed bod y gadair wedi cyrraedd adref dyma fynd ati i drefnu noson bach i ddathlu," meddai Ms Charles.

"De ni wedi edrych ymlaen ers deng mlynedd i gael trefnu'r cyfarfod yma gyda pawb wedi bod yn ymarfer eu dawns, eu sgets, pobol yn barddoni a chanu.

"Oedd o'n bechod dweud y gwir iddo beidio cael y gadair adref a de ni'n falch iawn bod y gadair wedi cyrraedd a mae'n edrych yn neis iawn hefyd'.

Yn naturiol mae Gwynedd Jones wrth ei fodd o gael y gadair adref.

"Yndi mae'n cymryd ei lle yn fendigedig… rhyw ugain munud ges i i eistedd arni (yn yr Eisteddfod) a phawb yn dweud rwan bo fi'n eistedd arni drwy'r dydd ond dydwi ddim!!

"Ond o leia ga'i eistedd arni mwy nag ugain munud!"