Hagia Sophia: An mayar da shahararren gidan tarihin Istanbul zuwa masallaci
Asalin hoton, Getty Images
Shugaban Turkiyya Recep Tayyip Erdogan ya sanya hannu kan wata doka da ta mayar da wani tsohon gidan tarihi da ke Istanbul mai suna Hagia Sophia zuwa masallaci.
Tun da farko wata babbar kotun kasar ta soke dokar da ta mayar da wurin gidan tarihi kuma wurin da miliyoyin mutane kan ziyara a kowace shekara.
An fara gina coci ne a wurin shekara 1,500 da ta gabata, amma an mayar da shi Masallacin Hagia Sophia yayin mulkin Daular Ottoman. A 1934 kuma aka sauya shi ya koma gidan tarihi.
Masu kishin Islama a Turkiyya sun dade suna kiraye-kiraye ga gwamnatin kasar ta mayar da wurin masallaci, amma masu adawa da matakin daga cikin ƴan majalisar kasar sun rika sukar yin haka.
Wasu shugabannin addinai na duniya ma sun rika sukar shawarar mayar da ginin zuwa masallaci.
Shugaban Cocin Eastern Orthodox Church da kasar Girka na cikin wadanda suke adawa da daukar wannan matakin. Akwai miliyoyin mabiya darikar cocin Eastern Orthodox Church a kasar Girka.
Dokar ta Mista Erdogan ta mika masallacin Ayasofya - sunan da ake kiransa da Turkiyanci - ga hukumar da ke kula da harkokin addini domin a fara yin ibada cikinsa.
Mene ne tarihin wurin?
Tsohon ginin wanda wuri tarihi ne na cikin garin Santambul babban birnin Turkiyya.
Sarki Justinian na tsohuwar Daular Roma ne ya bayar da umarnin gina wurin a shekarar 532 a lokacin da ake kiran birnin Constantinople - wanda nan ne babban birnin Daular Gabashin Roma.
Asalin hoton, Getty Images
Injiniyoyi na ƙasar a lokacin sun kawo kayan ginin wurin ne daga ƙetaren Mediterranean domin ginin cocin.
Hagia Sophia ya zama wani wuri na musamman ko kuma tamkar gida ga mabiya addinin kirista da ke bin ɗariƙar Orthodox na kusan shekaru 900.
Sai dai a 1453, Daular Othoman ƙarƙshin mulkin Sultan Mehmed II ya ci Constantinople da yaƙi inda ya mayar da sunan garin Istanbul, wanda a hausace ake kira da Santambul, hakan ya kawo ƙarshen Daular Gabas ta Roma.
Da shigarsa Hagia Sophia, Mehmed II ya kafe kan cewa sai an mayar da cocin masallaci.
Ya halarci Sallar Juma'a ta farko a ginin cocin wanda aka mayar masallaci mako guda bayan ya ci garin da yaƙi.
Asalin hoton, Getty Images
Ba da jimawa ba aka gina hasumiyoyi a cikin ginin tare da cire duk wani zane ko hoto da ke da alaƙ da ɗarikar Orthodox.
Kafin kammala babban masallacin Santambul a 1616, Hagia Sophia shi ne babban masallaci a birnin.
Bayan yaƙin duniya na ɗaya a 1918, an ci Daular Othoman da yaƙi inda aka waɗanda suka ci ta da yaƙi suka karkasata.
Masu fafutukar neman 'yanci daga baya suka tashi tsaye suka kafa kasa daga ɓurɓushin Daular Othoman wadda a yau ita ce Turkiyya.
Shugaban ƙasar Turkiyya na wancan lokaci Mustafa Kemal Ataturk ya bayar da umarnin mayar da Hagia Sophia wurin tarihi.
Tun bayan sake buɗe wurin a 1935, wurin ya kasance wurin da masu yawon buɗe ido suka fi ziyarta a ƙasar.
Me yasa Hagia Sophia ke da amfani?
Sakamakon tarihin wurin na sama da shekara 1,500, Hagia Sophia na da amfani a ɓangaren addini da siaysa da kuma wasu ƙungiyoyi da ke ciki da wajen Turkiyya.
Ƙungiyoyin addinin musulunci da wasu muslmai na ta kiraye-kiraye kan batun sake mayar da wurin masallaci, inda kuma an ta gudanar da zanga-zanga kan hakan.
Asalin hoton, Getty Images
Wannan labari ne na dauke da bayanai da X suka bayar. Muna neman amincewarku kafin mu dora muka, saboda nuna iya dauke da wasu bayanai da aka iya adanawa. Watakila kana za ka so ka karanta X da tsarin bayanan da za a adana da da tsarin sirri kafin ka amince. Idan kana son ganin wannan bayani ka zabi ‘amince sannan ka ci gaba’.
Karshen labarin da aka sa a X
A 1934, an kafa doka da ta haramta gudanar da duk wani abu da ya shafi addini a wurin.
Shugaban ƙasar Erdogan ya yi irin waɗannan kiraye-kiraye a wani jawabi da ya yi lokacin yaƙin neman zaɓe a bara inda ya ce "babban kuskure ne" ,mayar da Hagia Sophia wurin tarihi, kuma tun a lokacin ya nemi masu taimaka masa da su duba yiwuwar yadda za a sake mayar da wurin masallaci.
Asalin hoton, Getty Images
