IKIBIRIRAHO, Ukraine: Uburusiya bwaraye bucucagiye ibisasu kuri Kyiv, mu gihe hasanzwe hari ubwoba bw'igitero rutura

Abategetsi ba Ukraine bavuga ko abantu batanu bishwe mu gitero c’Uburusiya cabaye muri iri joro ku mugwa mukuru Kyiv, mu gihe Zelensky agabisha ko igendereza ryerekana ko Putin ariko ategura igitero rutura ku wa 7 z’uku kw’indwi.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Bernard Bankukira na Gildas Yihundimpundu

  1. Bujumbura: Ndayishimiye arahura n'abayobozi batavuga rumwe n’ubutegetsi muri DR Congo

    Prerezida ndayishimiye

    Ahavuye isanamu, @LeRenouveauBdi

    I Bujumbura mu Burundi hari intumwa zo muri Repuburika ya Demokarasi ya Congo zitavye ubutumire bw’umukuru w’Uburundi Evariste Ndayishimiye ku giti ciwe nk’umukuru w’ishirahamwe ry’Ibihugu vya Afrika.

    Izo ntumwa zigizwe n’abaserukira abatavuga rumwe na reta ya Congo n’abaserukira amadini muri ico gihugu.

    Umwe mu batavuga rumwe na leta yagize ati: “Twashitse i Bujumbura ku butumire bwa Evariste Ndayishimiye kugira tuyage nawe ku vyerekeye ingorane za politike ziri iwacu”.

    Delly Sessanga yemeza ko kuri uyu wa mbere baza guhabwa umubonano na Evariste Ndayishimiye ngo abashikirizwe ivyo bayaze na mugenziwe mu rugendo yagize i Kinshasha mu minsi iheze.

    Umugambwe uri ku butegetsi muri Congo UDPS n’abawushigikiye bashaka guhindura ibwirizwa nshingiro abatavuga rumwe na reta babona ko ari inzira yo guha prezida Felix Thsisekedi ngo azokwitoreza ikiringo kigira gatatu ni yarangiza ica kabiri arimwo gushika mu 2028.

    Felix Thisekedi yavuze ko abanyagihugu bavyemeye biciye mu matora kamarampaka y’ibwirizwashingiro yokwitoza.

    Integuro y’itegeko ryo kugira amatora ya kamarampaka yaramaze kwemezwa n’inama nshingamateka na nkenguzamateka. Hasigaye ko riterwako umukono n’umukuru w’igihugu.

    Abatavuga rumwe n’ubutegetsi ubu bashinze urunani rwitwa C64 rwo kurwanya uwo mugambi.

    Martin Fayulu ari mu ntumwa ziri i Bujumbura agira ati: “Ibwirizwa nshingiro ntirishobora guhindurwa, n’umurongo utukura Tshisekedi atorenga. Umukuru w’igihugu ahari yibagirwe kandi ikiringo ca gatatu kuko ntaco tuzomwemerera”.

    Martin Fayulu arongoye umugambwe ECIDE yari mu bitoje mu matora y’umukuru w’igihugu aheruka mu 2023 aho yaronse ikibanza ca gatatu ku majwi adashika 5%.

    Mu bandi bari muri nizo ntumwa ziri i Bujumbura harimwo Delly Sessanga arongoye umugabwe ENVOL, Jean Marc Kabund yahoze ari somambike wa Felix Tshisekedi akaba yanarongoye umugabwe UDPS -uri ku butegetsi muri iki gihe - akaza kuwirukanamwo hamwe na Dieudonné Bolengetenge wo mu mugambwe Ensemble pour la Republique wa Moise Katumbi. Uwo niwe yabaye uwa Kabiri mu majwi mu matora yo mu 2023.

  2. Abantu bamaze kwicwa na Ebola bageze ku 506 – Abategetsi ba RD Congo

    Abakozi bo kwa muganga bo muri RDC bariko barakira umurwayi ku bitaro bikuru vya Rwampara

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Abajejwe amagara y'abantu muri Repubulika ya Demokarasi ya Kongo (RDC) batangaje ko abantu 506 ari bo bamaze kwicwa n'ubwoko bwa Ebola bwitwa Bundibugyo bumaze imisi burangwa muri ico gihugu.

    Kugeza ku wa 4 Mukakaro (7) 2026, abantu 1.561 ni bo bamaze kwemezwa n’ibipimo vyo muri laboratware ko banduye Ebola, kuva ico kiza gitangajwe kw’itariki ya 15 Rusama (5).

    Ubu, abagera ku 628 bariko baravurwa canke bari mu bibanza bataramuriwemwo, mu ntara zitatu zo mu buseruko bw'igihugu.

    Intara ya Ituri ni yo igeramiwe cane. Ni yo irimwo ibice birenga 90% vy'abanduye bose bamaze kwemezwa. Ikurikirwa na Kivu ya Ruguru hamwe n’iy'Epfo, n’ubwo Kivu y'Epfo imaze gutorwamwo abantu batatu gusa banduye hakaba n’umwe yapfuye.

    Abari mu murwi ujejwe guhangana n’iki kiza bavuga ko Kivu y'Epfo ishobora gukurwa ku rutonde rw'intara zikirangwamwo Ebola guhera ku wa gatatu. Imvo batanga ni uko umurwayi wa nyuma muri iyo ntara yatowe ku wa 26 Rusama (5), mu gace ka Miti-Murhesa.

    Ni mu gihe abantu baba muri izo ntara zitatu zose hamwe bagera hafi ku miriyoni 15.

    Abajejwe amagara batewe impungenge cane n'uturere 36 dufatwa nk'uturi mu kaga gakomeye, kubera uruja n'uruza rwinshi rw'abahaba.

    Urwo ruja n’uruza ruterwa ahanini n'abahunga intambara hagati y'imirwi yitwaje ibirwanisho n'ingabo za reta, hamwe n'abimukira baja gukorera mu birombwe bicukura inzahabu mu buryo bubayabaye.

    Inyuma y'amayinga indwi kuva iki kiza cadutse, ibikorwa vyo kukirwanya bihanzwe n'ubukene bukomeye bw'ibikoresho vyo gukinga no kwirinda, harimwo impuzu zikingira abakozi bo kwa muganga hamwe n'umuti wa chlorine.

    Uretse ivyo, abakozi benshi ntibararonka inyigisho zikwiye, ivyo bikaba vyongereje akaga ko kwandurira mu bitaro.

    Kuva ikiza Ebola gisubiriye kwaduka, abakozi bo kwa muganga 96 ni bo bemezwa ko bacanduye. Muri bo, 19 baramaze gupfa.

    Ubu hariko hakorwa ibishoboka vyose kugira haboneke vyihutirwa ibikoresho bikenewe. Ikindi kiriko kirakorwa mu buryo bwihuta, ni ugukomeza inyigisho zo kwikingira ku bakozi bari ku rugamba rwo kurwanya Ebola.

    N’ubwo hari izo ngorane zose, hari ibimenyetso vyerekana ko ibikorwa vyo kugerageza guhagarika irandagata ry’iki kiza biriko biratera imbere.

    Gukurikirana abahuye canke abakoranyeko n'abanduye biriko bigenda neza, kuko hamaze kumenyekana abantu 10.079 bahuye n'abarwaye. Muri abo, 8.221 bariko bakurikiranwa umusi ku musi, urwo rugero rukaba rungana na 81,6%, mu gihe intumbero ari gushika kuri 95%.

    Ikindi kimenyetso gihumuriza ni uko igitigiri c'abamaze gukira iki kiza kimaze gushika ku 254.

    Izindi nkuru wosoma:

  3. Ibihugu vy’akarere ka karere ka Aziya na Pasifike bifise ubwoba kubera ingendo y’Ubushinwa

    Submarine

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Ibihugu bitari bike vyo mu karere ka Aziya na Pasifike (Asia – Pacific) bitekewe n’ubwoba inyuma y’uko Ubushinwa butangaje ko bwagerageje igisasu ca misire kiraswa kure, kirasirwa mu bwato bwo musi y’amazi bukoresha inguvu za nikleyeri, mu bumanuko bw’ibahari ya Pasifike.

    Pékin/Beijing (ubutegetsi bw’Ubushinwa) yemeje ko iryo gerageza ryakozwe hakoreshejwe igitwe ca misire kitarimwo ibisasu nyavyo.

    Iri tangazo ryasohotse haciye amasaha makeyi gusa Australia iteye igikumu ku masezerano akomeye y’ugufashanya mu vy’umutekano n’igihugu kibanyi cayo ca Fiji kiri mw’ibahari Pasifike.

    Ubushikiranganji bwa Australia bujejwe imigenderanire buvuga ko iyi ngendo y’Ubushinwa ishobora guhungabanya umutekano n’ituze vy’akarere k’ubumanuko bw’ibahari Pasifike.

    Ku rundi ruhande, Nouvelle-Zélande/New Zealand yavuze ko ihagaritswe umutima cane n’iryo gerageza ry’iki gisasu. Eka n’Ubuyapani ni ko kw’uko.

    Ku ruhande rwabwo, Ubushinwa buvuga ko bwari bwabanje kumenyesha ibihugu vyategerezwa kumenyeshwa ivy'iri gerageza.

  4. Menya uko Reta Zunze Ubumwe za Amerika zabaye igihugu

    Ku wa gatandatu, Reta Zunze Ubumwe za Amerika zahimbaje imyaka 250 zimaze zikukiye. Kumbure ushobora kuba wibaza ingene amerika yavutse.

    Raba muri iyi videwo

    Insiguro ya video, Menya uko Reta Zunze Ubumwe za Amerika zabaye igihugu
  5. Tanzania: Abapolisi n'abasirikare bakwiragiye igihugu cose kugira bazibire imyiyerekano ya 7/7

    Abasirikare bo muri Tanzania (ifoto mbarankuru)

    Umutekano wakomejwe cane mu bisagara bikuru bikuru vya Tanzania, aho hagaragara abapolisi n'abasirikare benshi bafise inkoho kandi barikanuye bacunze umutekano.

    Bimeze uko mu gihe buca muri iki gihugu haba ihayanisha ry'ubudandaji rikomeye cane rizwi nka 'Saba saba', bikanavugwa ko hari abashobora kwikika mu kiza bakagira imyiyerekano.

    Inkuru iramvuye soma ngaha

  6. Videwo: Reba uko abafana bitwaye igihe ibitego by'umukino w'Ubwongereza na Mexique byinjiraga

    Insiguro ya video, Reba abafana uko abafana bitwaye igihe ibitego by'umukino w'Ubwongereza na Mexique byinjiraga

    Ubwongereza bwageze muri kimwe cya kane cy'irushanwa ry'igikombe cy'isi, butsinda Mexique ibitego 3-2.

    Abafana bo mu mujyi wa Mexico no mu Bwongereza hose bishimiye amakipe yabo.

  7. Amerika : Indege ya Delta yakubiswe n'ibiturika biterwa mu kirere mu gihe c’umunezero

    Indege ya Delta (ifoto mbarankuru)

    Ahavuye isanamu, NurPhoto via Getty Images

    Abategetsi ba Reta Zunze Ubumwe za Amerika batangaje ko indege itwara ingenzi ya kompanyi Delta Air Lines yahuye n'ikintu giturika igihe yariko irururuka ku kibuga c’indege c’i Chicago, nk’uko bishikirizwa na BBC Persian, ishami rya BBC ryandika mu rurimi rw’igi-perse.

    Amakuru avuga ko iyo ndege yakubiswe na bimwe bikoreshwa mu misi mikuru mu gihe c’umunezero bizwi nka “feu d’artifice”.

    Abari muri yo bavuze ko bumvise urwamo rwinshi cane igihe ico kintu cagema indege barimwo, bamwe mbere bakadondora urwo rwamo nk’ “uguturika kudasanzwe".

    Ariko gushika ubu ntibiramenyekana neza aho ico giturika cazananye canke ingene cinjiye mu nzira indege icamwo.

    Abajejwe umutekano mu vy'indege muri Amerika bavuga ko batanguye amatohoza kugira batahure inkomoko yaco n'ingene vyagenze.

    Izindi nkuru wosoma:

  8. Ibitero ku banyafrika muri Afrika y’Epfo: Nigeria ivuga ko abantu bayo babiri bishwe

    Abakora imyiyerekano muri Afrika y'Epfo bagiriza abanyamahanga ko babanyaga akazi

    Ahavuye isanamu, EPA

    Insiguro y'isanamu, Abakora imyiyerekano muri Afrika y'Epfo bagiriza abanyamahanga ko babanyaga akazi

    Nigeria iriyamiriza igandagurwa ry’abanyagihugu bayo babiri muri Afrika y’Epfo, igasaba ko haba amatohoza yihuta, mu gihe abanyamahanga bavuga ko babandanya batotezwa muri ico gihugu.

    Mw’itangazo ryabwo, ubushikiranganji bw’imigenderanire bwa Nigeria buvuga ko Emeka Charles Iroegbu yishwe kw’igenekerezo rya 28 Ruheshi (6), kandi ko yapfiriye mu minwe y’igipolisi cakoresheje “uburyo bwo kumuboreza igufa mu kumubaza ibibazo”. Ubu bushikiranganji buvuga kandi ko uwo musi nyene, Musa Yunana Joe yari afise iduka yishwe n’abantu bataramenyekana.

    Gushika ubu, abategetsi ba Afrika y’Epfo ntaco barashikiriza kuri ubu bwicanyi buvugwa.

    Ibi bitero ku banyamahanga vyatumye abantu bababa 25.000 bava mu bindi bihugu vya Afrika basubizwa iwabo, harimwo n’Abanya-Nigeria bashika 700.

    Abanyagihugu ba Afrika y’Epfo bakora imyiyerekano bamaze igihe basaba reta gufata ingingo ruhasha zo kurwanya ubwimukira buteye kubiri n’amategeko. Bavuga ko abanyamahanga babanyaga akazi kandi bakungukira mu buryo butari bwo mu bikorwa vya reta bifasha abanyagihugu.

    Nigeria ivuga kandi ko izosaba Afrika y’Epfo kuyiha indishi ku banyagihugu bayo bavuye muri ico gihugu, ikavuga ko reta ya Abuja (ubutegesi bwa Nigeria) yatanguye gukora urutonde rw’amaduka n’amatungo vyatawe n’Abanya- Nigeria.

    Ariko rero, mu kiganiro n’abamenyeshamakuru cabaye ku wa gatanu, umushikiranganji mu biro vy’umukuru w’igihugu muri Afrika y’Epfo, Khumbudzo Ntshavheni, yavuze ko reta yiwe ata ndishi iyo ari yo yose izotanga. Yavuze ko Abanya-Nigeria bashobora kugurisha amatungo yabo azwi n’amategeko basize muri Afrika y’Epfo kw’isoko ryo muri ico gihugu.

  9. Igikombe c’isi: ‘Bahejeje kwerekana ibintu vyose umuntu yipfuza kubona ku Bwongereza’

    Umurwi nserukiragihugu w'Ubwongereza

    Rwari rumwe mu nkino zikomeye kandi ziryoheye ijisho. Berekanye ko bari biteguriye urugamba, ukwihangana, intego yo gutsinda, eka n’ibindi vyose umuntu yipfuza kubona ku mugwi w’Ubwongereza, ibi vyose bavyerekanye mu gaturuturu ko kuri uno wa mbere.

    Hari mu rukino rwo mu gice c’umunani gishira ica nyuma hagati ya Mexique iri mu bihugu vyakiriye iri higanwa be n’Ubwongereza, urukino rwarangiye mu mwanya uheze Mexique isezerewe, Ubwongereza na bo bukabandanya mu gice ca kane gishira ica nyuma.

    Ntivyari vyoroshe igihe umukinyi Jarell Quansah w’Ubwongereza yahabwa ikarata itukura ku munota wa 54. Ariko abakinyi b’inyuma bari kumwe n’umunyegori Pickford bakoze akazi kadasanzwe.

    Imbere y’iyi karata, Ubwongereza bwaboneka ko ari bwo bufise urukino mu minwe, ariko ibintu vyahindutse cane, Mexique irasatira bikomeye, gushika ku munota wa nyuma ariko urukino ruza kurangira Ubwongereza butsinze 3-2.

    Stephen Warnock yahoze akinira umurwi nserukira gihugu w’Ubwongereza arakeza cane umumenyereza Thomas Tuchel: “Utegerezwa kumenya ingene uca ukenyura, kandi ugategerezwa guhindura umukino.

    “Iki ni co Thomas Tuchel yazanye muri uno murwi. Utegerezwa kumenya igihe co gusatira n’igihe co kuzibira. Ndibaza ko ibi bariko barabikora neza muri iri higanwa ryose.

    “Imikenyuro yiwe n’ingene ahindura bivanye n’urukino birakora neza, kandi ico ni ikintu gihambaye cane ku mugwi.

    “Ni iyindi ntsinzi ikomeye cane kuri Tuchel muri iri joro”.

    Hagati aho, Brezili yaraye isezeye muri iri higanwa inyuma yo gutsindwa na Norvège 2-1, ibitsindo vyompi bikaba vyinjijwe na wa musatirizi rurangiranwa Erling Haaland wa Manchester City, ku minota ya 79 na 90, ku mipira yompi ahawe na Andreas Schjelderup.

    Neymar ni we yinjirije Brezili iki gitsindo kimwe, kuri penalty yateye ku munota ugira cumi wa ya minota y’agasunuzo.

    Norvège n’Ubwongereza bizoca bihura mu gice ca kane gishira ica nyuma, hazoba ari ku wa 11 z’uku kw’indwi.

    Urundi rukino abatari bake babona ko ruza kuba rutoroshe ni uruza guhuza Portugal na Espagne ku mugoroba wo kuri uno wa mbere, aho hari ababona ko ruza kuba rusa na ‘finale’.

  10. Ukraine: Uburusiya bwaraye bucucagiye ibisasu kuri Kyiv, mu gihe hasanzwe hari ubwoba bw'igitero rutura

    The nine-story residential building, which was hit by what authorities say was a missile, partially collapsed from the sixth to the first floor

    Ahavuye isanamu, t.me/dsns_telegram

    Insiguro y'isanamu, Nta ndwi yari bwahere inyuma y'uko Uburusiya bukoze igitero cahitanye abatari bake

    Abategetsi ba Ukraine bavuga ko abantu nibura icenda bishwe abandi barenga 4o barakomereka mu gitero c’Uburusiya cabaye muri iri joro ku mugwa mukuru Kyiv.

    Amakuru avuga ko humvikanye nibura ibiturika cumi mu gitero ca kabiri gikozwe hakoreshejwe ibisasu vya misire na za ndege zitajamwo abadereva (drones) kuri Kyiv no mu nkengera zayo mu kiringo kidashika indwi imwe.

    Umukuru w’igisagara ca Kyiv, Vitali Klitschko, avuga ko hari abantu bari baheze imbere mu magorofa yo hejuru y’inyubakwa y’uburaro yarashwe muri ico gitero.

    Uburusiya na Ukraine, vyompi vyongereje akariro mu bitero vyavyo bikoresheje ibirwanisho birasa kure.

    Mu karere ka Crimée/Crimea kigaruriwe n’Uburusiya, umuyagankuba waracitse mu gisagara ca Sevastopol inyuma y’igitero ca Ukraine ku kigo ntanganguvu kiri hafi y’iki gisagara.

    Hagati aho, Perezida Volodymyr Zelensky wa Ukraine agabisha ko igendereza rishasha ryerekana ko Uburusiya buriko butegura igitero rutura ku wa 7 z’uku kw’indwi.

    “Ibi ni ibisanzwe kuri Putin … Uburusiya bushaka guteza ayandi mahano no kwica abantu benshi kurushiriza. Ndabasavye kwiyubara no kwumviriza inzamba zo kugabisha ibitero vyo mu kirere”.

  11. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.