Ubwisanzure bw'Uburayi bwugarijwe n''inkeke' ya mbere nini kuva intambara ya kabiri y'isi irangiye – Macron

Perezida w'Ubufaransa Emmanuel Macron yagaragaje gahunda zo kongera cyane amafaranga leta ikoresha mu gisirikare, aburira ko ubwisanzure bw'Uburayi bwugarijwe n'"inkeke nini cyane" kurusha ikindi gihe icyo ari cyo cyose cyabayeho kuva intambara ya kabiri y'isi irangiye, mu mwaka wa 1945.

Mu ijambo yagejeje ku ngabo z'Ubufaransa mu murwa mukuru Paris, yavuze ko "turimo kuba mu gihe gikomeye cyane" kubera umubano w'ibihugu w'urusobe.

Macron yasabye ko ingengo y'imari ya gisirikare y'Ubufaransa yongerwaho miliyari 3.5 z'ama-Euro mu mwaka utaha ndetse ikongera kongerwaho miliyari 3 z'ama-Euro mu mwaka wa 2027.

Akomoza ku nkeke itewe n'Uburusiya, yamaganye "ba gashakabuhake" n'"ibihugu by'ibihangange byiyomekaho" ubutaka bw'ibindi bihugu.

Intambara irakomeje muri Ukraine kuva Uburusiya bugabye igitero gisesuye kuri Ukraine muri Gashyantare (2) mu mwaka wa 2022.

Macron yasezeranyije gukuba kabiri ingengo y'imari ya gisirikare y'Ubufaransa bitarenze mu mwaka wa 2027. Iyo ni imyaka itatu mbere y'igihe ubusanzwe cyari giteganyijwe.

Mu mwaka wa 2017, ingengo y'imari ya gisirikare y'Ubufaransa yari miliyari 32 z'ama-Euro. Muri gahunda Macron yatangaje mu ijambo rye ryo ku cyumweru, iyo ngengo y'imari iziyongera igere kuri miliyari 64 z'ama-Euro mu myaka ibiri iri imbere. Ibyo byifuzo bye biracyacyeneye kwemezwa na leta y'Ubufaransa.

Muri iryo jambo yavuze mbere y'uyu munsi mukuru w'igihugu wa tariki ya 14 Nyakanga (7), Macron yagize ati:

"Kubaho mu bwisanzure muri iyi si, ugomba kuba utinywa. Kugira ngo utinywe, ugomba kuba ufite imbaraga."

Macron yavuze ko isi irimo gusubira mu buhangange bushingiye ku mbaraga kirimbuzi za nikleyeri n'"ukwiyongera cyane kw'intambara zikomeye".

Yanakomoje ku gitero cy'Amerika yamishe ibisasu kuri Irani mu kwezi gushize, ku mirwano hagati y'Ubuhinde na Pakistani, ndetse yakomoje no ku cyo yise "guhindagurika mu kwiyongera no kugabanuka kw'ubufasha bw'Amerika kuri Ukraine".

Mu kwezi gushize, ibihugu bigize umuryango wo gutabarana w'Uburayi n'Amerika (OTAN) byiyemeje buri mwaka kugenera igisirikare 5% by'umusaruro mbumbe w'igihugu (GDP/PIB) kuri buri gihugu, bivuye ku ntego byari byarihaye mbere ya 2%.

Ubwongereza na bwo bwatangaje ivugurura ry'ingengo y'imari ya gisirikare yabwo. Minisitiri w'ingabo w'Ubwongereza John Healey yavuze ko ibyo bizaha "ubutumwa Moscow".

Ku wa gatanu, umugaba mukuru w'ingabo z'Ubufaransa Jenerali Thierry Burkhard, yavuze ko Uburusiya bubona Ubufaransa nk'"umwanzi w'ingenzi [mukuru] wabwo i Burayi".

Jenerali Burkhard yavuze ko Uburusiya buteje inkeke "irambye" ku Burayi. Yongeyeho ko "ipeti ry'ibihugu by'i Burayi mu isi y'ejo" ririmo gufatwaho icyemezo muri Ukraine.

Minisitiri w'intebe w'Ubufaransa François Bayrou yitezwe gutangaza ingengo y'imari y'umwaka utaha ku wa kane.