شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
رد پای ایران در ترورهای اروپا؛ قاتلان نوجوانی که در برابر پول به خدمت گرفته میشوند
- نویسنده, دانیل سندفورد
- شغل, بیبیسی
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
در حومه استکهلم، مردی سیاهپوش از دل شب زمستانی پدیدار شد. او در حالی که تپانچه حمل میکرد، به «مراد عبدالقادر» جوانی ۲۰ ساله که دانشجو بود و از شیفت کاریاش در مکدونالد به خانه برمیگشت، نزدیک شد.
مرد مسلح آتش گشود و در حالی که به سمت هدف خود پیش میآمد، بارها و بارها تیراندازی کرد. او آخرین گلوله را به سر قربانیاش در حالی که درمانده روی زمین افتاده بود، شلیک کرد.
قاتل، اتیلا عظیمافِ ۱۸ ساله بود. در آن شب ماه فبروری پارسال، او مرد اشتباهی را کشت.
او این کار را برای پول کرد و از سوی «شبکه فاکستروت» (Foxtrot Network) استخدام شده بود؛ یک گروه جنایت سازمانیافته که به خاطر پیوندش با رژیم ایران و بهرهگیری از تاکتیک «خشونت در ازای دستمزد» (VaaS) بدنام است.
تخمین زده میشود که شبکه فاکستروت از سال ۲۰۲۲ تاکنون مسئولیت حدود ۳۵ فقره قتل و همچنین چندین حمله و تلاش برای حمله به اهداف اسرائیلی در اروپا، از جمله دو مورد استفاده از مواد منفجره و بمب دستی را بر عهده داشته است.
این باند برای انجام این حملات نوجوانان را با وعده پول به خدمت میگیرد، اما عموما به مرحله پرداخت دستمزد نمیرسد؛ چرا که عوامل پیش از آن بازداشت میشوند.
مانند یوهان ناتلند، یک نوجوان اهل ناروی که روز چهارشنبه در دادگاهی در لندن، بهجرم توطئه برای قتل در جریان یک ترور برنامهریزیشده در غرب یورکشایر در بریتانیا، از سوی هیئت منصفه محکوم شد.
بر اساس اعلام «کارگروه عملیاتی گریم» (OTF GRIMM) - گروهی که از سوی یوروپول (پولیس اروپایی) برای رسیدگی به این مشکل تشکیل شده است - این قاتلان نوجوان در شبکههای اجتماعی جذب شده و دستورات خود را به شیوه «گیمگونه» (gamified) و با تقلید از نحوه کار بازیهای ویدیویی دریافت میکنند.
اندی کراگ، رئیس مرکز جرایم جدی و سازمانیافته یوروپول، این پدیده را «واگذاری محاسبهشدهٔ جنایت» به نوجوانان آسیبپذیر توصیف میکند.
کارگروه عملیاتی گریم در حال حاضر شامل ۱۱ کشور درگیر با پدیده «خشونت در ازای دستمزد» است: بلجیم، دنمارک، فنلند، فرانسه، آلمان، ایسلند، هالند، ناروی، اسپانیا، سویدن و بریتانیا.
روا مجید، رهبر شبکه فاکستروت، سویدن و پایگاه عملیاتی بعدی خود یعنی ترکیه را ترک کرده و اکنون در تهران، پایتخت ایران، مستقر است.
پولیس بر این باور است که برخی از حملات «خشونت در ازای دستمزد» از جمله حمله با بمب دستی به سفارت اسرائیل در کپنهاگن، برای رژیم ایران انجام شدهاند؛ هرچند که سایر حملات بخشی از جنگهای باندهای قاچاق مواد مخدر فاکستروت به شمار میروند.
دیامانت سالیهو، روزنامهنگار تحقیقی شبکه تلویزیونی اسویتی (SVT) سویدن، سه سال است که درباره فاکستروت و ارتباط آن با ایران تحقیق میکند.
او میگوید: «رژیم، رهبر شبکه فاکستروت را وادار میکند تا شبکهاش را به انجام حملاتی علیه دشمنان رژیم ایران تحریک کند.»
او میافزاید: «این اهداف میتوانند شامل مخالفان، روزنامهنگاران منتقد رژیم و همچنین اهداف اسرائیلی باشند.»
به گفته سالیهو، ارتباط با رژیم ایران پس از اکتوبر ۲۰۲۳ و زمانی آغاز شد که مجید به تهران گریخت.
او میگوید: «او ناچار شد توافقی کند تا بتواند بهطور آزادانه در ایران زندگی کند؛ به این شرط که او و شبکهاش برای رژیم کار کنند.»
شبکه فاکستروت و روا مجید در اپریل ۲۰۲۵ از سوی دولت بریتانیا تحریم شدند.
این اقدام، درست یک ماه پس از بازداشت یوهانس ناتلند رخ داد که در آن زمان ۱۸ ساله بود. او برای انجام یک ترور برای شبکه فاکستروت در حوالی هادرزفیلد بریتانیا، با پروازی خود را به آنجا رسانده بود.
دوسیه ناتلند نشان میدهد که سیستم «خشونت در ازای دستمزد» چگونه کار میکند.
ناتلند پسر دو روزنامهنگار در استاوانگر ناروی است و دوران کودکی و نوجوانی آسودهای داشته، اما به سمت مصرف مواد مخدر کشیده شد و دچار روانپریشی گشت؛ به طوری که در نهایت مدتی را در مرکز ترک اعتیاد و دوره کوتاهی را نیز در یک خانه کودکان گذراند. او در آنجا با نوجوان دیگری آشنا شد که از نام کاربری آنلاین «کاسب ناشناس» (UnknownHustler) استفاده میکرد.
این «کاسب ناشناس» بود که برای نخستین بار درخواست آنلاین انجام یک ترور در بریتانیا را با عنوان «کشتن در انگلستان ۲۷۰ هزار» برای ناتلند فرستاد. بر اساس عنوان درخواست، قرار بود در برابر این ترور ۲۷۰ هزار کرون ناروی (حدود ۲۸ هزار دالر امریکایی) به ناتلند پرداخت شود.
این پیام از سوی نوجوان دیگری با نام کاربری «جنرال» (Generalen) ارسال شده بود. «جنرال» که در آن زمان ۱۶ ساله بود و سه سال گذشته را در یک خانه کودکان گذرانده بود، متعاقبا ناتلند را برای انجام این ترور جذب کرد.
پس از آن، ناتلند به یکی از اعضای فاکستروت با نام کاربری «مأمور ۴۷» (Agent 47) معرفی شد؛ نامی که از مجموعه بازیهای ویدیویی «هیتمن» (Hitman) گرفته شده است. پولیس سویدن، «علی شهاد احمد» را که از افراد نزدیک به مجید، رهبر فاکستروت، است به عنوان «مامور ۴۷» معرفی کرده و مورد اتهام قرار داده است.
مامور ۴۷ تکت یکطرفه ناتلند به میدان هوایی منچستر را ریزرف و به او در روند دریافت پاسپورت عاجل کمک کرد. او با استفاده از اپلیکیشن پیامرسان سیگنال، ناتلند را در تمام مراحل سفرش راهنمایی کرد و سپس او را به یک فرد مسئول تدارکات (لجستیک) با نام کاربری «۱» سپرد.
فردِ «۱» با رفتاری شبیه به هدایت یک کرکتر در گیمهای ویدیویی، نقشه و ویدیوهایی برای ناتلند فرستاد که نشان میداد سلاحها در کجا درون جنگلی در هادرزفیلد پنهان شدهاند؛ و سپس ویدیوی دیگری برایش ارسال کرد تا نحوه دسترسی به پول نقد جاسازیشده در میان بوتههای نزدیک به یک تونل پیادهروی را به او نشان دهد.
هنگامی که ناتلند با سلاحها در هوتل خود در هادرزفیلد مستقر شد، «مامور ۴۷» دوباره به او پیام داد: «فردا کارهای زیادی برای انجام دادن داریم.»
ناتلند صبح روز بعد بازداشت شد. به او هنوز گفته نشده بود قرار است چه کسی را بکشد و مأموران مبارزه با تروریسم همچنان در تلاشند تا بفهمند آیا این یک تسویه حساب جنایی بوده یا یک ترور سیاسی که برای ایران انجام میگرفته است.
نوجوانی که ناتلند را جذب کرده بود -با نام مستعار «جنرال»- بسیار فعال و پرکار بود. او علاوه بر استخدام ناتلند به عنوان قاتل مزدور، دستکم دو نفر دیگر را نیز جذب کرده بود که مرتکب قتلهایی در سویدن شده بودند. یکی از آنها عظیماف است که به جرم کشتن اشتباهی یک فرد بیگناه، در حال گذران دوران محکومیت حبس ابد خود است؛ و دیگری نوجوانی ۱۷ ساله بود که سه و نیم هفته پیش از آن، «احمد زمزم» را در لوند، واقع در جنوب سویدن، به ضرب گلوله کشت.
هیچیک از این دو قاتل پولی دریافت نکردند، چون هر دو بازداشت شدند. سالیهو گفت که این موضوع بخشی از نحوه کارکرد شبکه فاکستروت است.
او افزود: «آنها اصلا اهمیتی نمیدهند که نوجوانان بازداشت شوند؛ زیرا وقتی بازداشت میشوند، دیگر نمیتوانند پول وعدهدادهشده را مطالبه کنند و ما هیچ موردی ندیدهایم که پولی به این قاتلان جوان پرداخت شده باشد.»
«بهکارگیری نوجوانان هرچه کمسنتر، سیاستی عمدی بوده است؛ چرا که آنها به عواقب بازداشت نمیاندیشند و بسیار بیشتر حاضرند دست به خطر بزنند.»
«جنرال» در نهایت متوقف شد؛ چرا که در تلاش برای برنامهریزی قتل پسر ۱۴ ساله یک افسر پولیس ناروی بود. او یک نوجوان ۱۵ ساله و یک نوجوان ۱۷ ساله را برای انجام این حمله با چاقو استخدام کرد، اما نوجوان ۱۵ ساله موضوع را به پولیس اطلاع داد. وقتی «جنرال» بازداشت شد، مأموران جزئیات توطئه قتل در هادرزفیلد را در موبایل او پیدا کردند که به پولیس بریتانیا کمک کرد تا ناتلند را سر موقع و درست در آخرین لحظه بازداشت کند.
«جنرال» در ماه می محکوم شد و هماکنون در حال گذران حکم زندان ۱۴ ساله خود است.
«کارگروه عملیاتی گریم» در طول ۱۵ ماهی که از تأسیس آن میگذرد، موفقیتهایی داشته است؛ پولیس بیش از ۲۸۰ مورد بازداشت، از جمله بازداشت چند مظنون کلیدی، داشته است.
یکی از مهمترین بازداشتها، به دام انداختن احمد (که گمان میرود همان «مامور ۴۷» باشد) بود.
او در شهر سلیمانیه در اقلیم کردستان عراق بازداشت شد و در حال حاضر دوسیه استرداد او به سویدن در جریان است.
استفان هکتور، معاون کمیسار ملی پولیس سویدن، گفت که آنها «به طور مداوم در حال گسترش همکاری خود با سایر کشورها» هستند و به مجرمان سازمانیافته نشان میدهند که «نمیتوانند در هیچ جای دنیا احساس امنیت کنند.»
در ماه می، «محمد موحدی» ملقب به «موگلی» (Moewgli)، رپر پیشین و به تعبیر پولیس سویدن از چهرههای کلیدی شبکه فاکستروت، در تونس بازداشت شد.
اما خود مجید همچنان در ایران و خارج از دسترس است.
سالیهو گفت: «او همچنان فعال است؛ و متأسفانه تا زمانی که این شبکه فعال باشد، میترسیم شاهد حملاتی علیه دشمنان رژیم ایران باشیم.»
هنوز بهطور دقیق مشخص نیست که این بازداشتها تا چه اندازه توانایی عملیاتی فاکستروت را تضعیف کرده است، اما گروههای دیگر -از جمله رقیب فاکستروت یعنی شبکه دالن (Dalen Network)- هماکنون روش «خشونت در ازای دستمزد» را برای جذب نوجوانان آسیبپذیر به منظور ارتکاب قتل اتخاذ کردهاند، بنابراین خطر همچنان بسیار جدی است.
این پدیده به سرعت از سویدن به سراسر کشورهای اسکاندیناوی و شمال اروپا سرایت کرد و همانطور که پرونده ناتلند نشان میدهد، سال گذشته به بریتانیا نیز رسید.