مسی، مارادونا یا پله؛ بهترین بازیکن تاریخ فوتبال چه کسی است؟

در حالی که لیونل مسی خود را برای سومین فاینل جام جهانی دوران حرفه‌ای‌اش آماده می‌کند، یک پرسش آشنا دوباره مطرح شده است: آیا ابرستاره آرجانتینی بزرگ‌ترین فوتبالیست تمام دوران است؟ آیا او از هم‌وطنش دیگو مارادونا و پله، اسطوره برازیلی، پیشی گرفته است؟

مسی در ۳۹ سالگی همچنان یکی از مهره‌های کلیدی آرجانتین در جام جهانی ۲۰۲۶ به شمار می‌رود.

تحلیلگران می‌گویند که اگرچه او دیگر بازیکن انفجاری دوران جوانی خود نیست، اما همچنان با دید بازی، جای‌گیری و تصمیم‌گیری‌هایش بر جریان مسابقات تأثیرگذار است و اغلب مانند یک مربی داخل زمین عمل می‌کند.

اما آیا او واقعاً از رقبای تاریخی خود پیشی گرفته است؟

استدلال به نفع مسی

کسانی که مسی را در صدر فهرست بهترین بازیکنان تاریخ فوتبال قرار می‌دهند، معمولاً به دو ویژگی‌اش اشاره می‌کنند: تداوم و ثبات.

برخلاف بسیاری از بازیکنان بزرگ که دوران اوج آن‌ها نسبتاً کوتاه بود، مسی نزدیک به دو دهه در میان بهترین‌های جهان باقی مانده است.

او در این مدت رکورد هشت توپ طلای جهان را ثبت کرده، قهرمانی‌های لیگ در اسپانیا و فرانسه، جام‌های لیگ قهرمانان اروپا، کوپا امریکا و جام جهانی ۲۰۲۲ قطر را به‌دست آورده و در کنار آن آمار خیره‌کننده‌ای از گول‌ها و پاس‌های گول‌ را به ثبت رسانده است.

حامیان مسی همچنین به توانایی او برای موفقیت در محیط‌های مختلف از دوران سلطه بارسلونا بر فوتبال اروپا گرفته تا احیای تیم ملی آرجانتین در عرصه بین‌المللی اشاره می‌کنند.

از نگاه طرفدارانش، ترکیب استعداد، ثبات و طول عمر حرفه‌ای، او را از هر بازیکن دیگری در تاریخ متمایز می‌کند.

تیری آنری، مهاجم فرانسوی، نیز سطح فوق‌العاده رقابت‌طلبی هم‌تیمی سابق خود در بارسلونا را عامل مهمی می‌داند.

آنری در گفت‌وگو با روزنامه اسپانیایی مارکا، با یادآوری تمریناتشان در باشگاه کاتالانی گفت که کافی بود مسی احساس کند حقی از او ضایع شده است تا کاملاً تغییر کند.

این مهاجم فرانسوی در توصیف این وضعیت گفت: «هیولا را بیدار نکنید.»

او ماجراهایی را به یاد آورد که در آن‌ها مسی پس از اینکه تصور می‌کرد داور خطایی را اعلام نکرده، در مدت کوتاهی چندین گول به ثمر می‌رساند.

سایه مارادونا

در آرجانتین، مقایسه‌ها به طور سنتی کمتر بر پله یا دیگر ستاره‌های جهانی و بیشتر بر دیگو مارادونا، کاپیتانی که تیم ملی کشورش را در سال ۱۹۸۶ به قهرمانی جام جهانی رساند، متمرکز بوده است.

نفوذ مارادونا فراتر از فوتبال بود. برای بسیاری از آرجانتینی‌ها، او به نمادی از هویت ملی تبدیل شد.

گی‌لیم بالاگه، روزنامه‌نگار اسپانیایی و یکی از مهم‌ترین زندگی‌نامه‌نویسان مسی، به بی‌بی‌سی گفت: «مارادونا پادشاه آرجانتین بود. پادشاه انتخاب نمی‌شود؛ او صرفاً نماینده کشور است.»

سال‌ها بسیاری از آرجانتینی‌ها توانایی‌های مسی را تحسین می‌کردند، اما همچنان مارادونا را چهره‌ای اصیل‌تر و نزدیک‌تر به هویت ملی خود می‌دانستند.

مارادونا که در فقر بزرگ شد و در سال ۲۰۲۰ درگذشت، آشکارا با صاحبان قدرت مقابله می‌کرد، وارد عرصه سیاست می‌شد و تصویری از شورشگری و کاریزما را برای خود ساخته بود که برای بسیاری جذاب بود.

در مقابل، مسی مسیر کاملاً متفاوتی را طی کرد. او خارج از زمین فردی کم‌حرف، بی‌تمایل به اظهارنظر درباره مسائل سیاسی و تقریباً منحصراً متمرکز بر فوتبال بوده است و بخش عمده‌ای از دوران حرفه‌ای خود را به دور از توجهات خارج از زمین سپری کرده است.

چگونه مسی نگاه‌ها را تغییر داد؟

پس از قهرمانی آرجانتین در کوپا آمریکا در سال ۲۰۲۱ و پایان دادن به ۲۸ سال انتظار برای کسب یک جام بین‌المللی بزرگ، نگرش‌ها نسبت به مسی شروع به تغییر کرد.

این تغییر در جام جهانی ۲۰۲۲ سرعت بیشتری گرفت؛ جایی که مسی آرجانتین را به سومین قهرمانی جهان رساند.

در طول آن مسابقات، مسی چهره‌ای احساسی‌تر و حتی تهاجمی‌تر از خود نشان داد و نقش رهبری‌ای را بر عهده گرفت که بسیاری از هواداران پیش‌تر آن را به مارادونا نسبت می‌دادند.

بالاگه می‌گوید: «او لایه‌های جدیدی از شخصیتش را آشکار کرد. مردم شروع کردند او را به عنوان فرمانده و جنرال تیم ببینند.»

برای بسیاری از آرجنتینی‌ها، آن لحظات به از بین رفتن فاصله عاطفی‌ای کمک کرد که میان مسی و مارادونا وجود داشت.

با این حال، بالاگه معتقد است که این بحث هنوز به طور کامل پایان نیافته است.

او می‌گوید: «امروز، مسی به عنوان یک فوتبالیست از مارادونا پیشی گرفته است. اما همیشه آرجانتینی‌هایی خواهند بود که احساس کنند مارادونا نماینده بهتری برای آن‌ها بوده است.»

استدلال به نفع پله

برخی تحلیلگران همچنین معتقدند که مسی نه تنها از هم‌وطن خود، بلکه از پله، اسطوره برازیلی که اغلب با لقب «پادشاه فوتبال» شناخته می‌شود و در سال ۲۰۲۲ درگذشت، نیز عبور کرده است.

پله همچنان تنها بازیکنی است که سه بار قهرمان جام جهانی شده و در قهرمانی‌های برازیل در سال‌های ۱۹۵۸، ۱۹۶۲ و ۱۹۷۰ نقش داشته است.

پله در مصاحبه‌ای با روزنامه برازیلی «فولیا دِ سائو پائولو» در سال ۲۰۱۸ استدلال کرد که مارادونا «بازی‌کن بسیار بهتری» نسبت به مسی است. او گفت که مسی بیش از حد به پای چپ خود متکی است و از بازی همه‌جانبه‌ای که برخی دیگر از بزرگان فوتبال داشتند، برخوردار نیست.

پله با اشاره به ستاره‌های آلمانی و هالندی که دهه ۱۹۷۰ در دوران اوج بودند گفته بود: « [فرانتس] بکن‌باوئر و [یوهان] کرویف هم بهتر هستند.»

اما توستائو، ملی‌پوش سابق برازیل، نظر متفاوتی داشت. او در سال ۲۰۲۱ گفت که مسی از مارادونا عبور کرده است اما همچنان پایین‌تر از پله قرار می‌گیرد.

او گفته بود: «بعد از پله، مسی بهترین بازیکن تاریخ است. او از مارادونا کامل‌تر است و دوران حرفه‌ای طولانی‌تری داشته. تفاوت میان پله و مسی در جنبه فیزیکی است. پله قوی‌تر بود و ورزشکار کامل‌تری محسوب می‌شد.»

خود پله نیز معتقد بود قابلیت‌های فنی‌اش با مسی قابل مقایسه نیست.

او به فولیا د سائو پائولو گفته بود: «چطور می‌توانید کسی را که خوب ضربه سر می‌زند، با پای چپ شوت می‌زند، با پای راست شوت می‌زند، با کسی مقایسه کنید که فقط با یک پا شوت می‌زند، فقط یک مهارت دارد و ضربه سر خوبی هم نمی‌زند؟»

او ادامه داد: «برای مقایسه با پله، باید کسی باشد که با پای چپ خوب شوت بزند، با پای راست خوب شوت بزند و با ضربه سر گول بزند.»

فراتر از آمار

این اختلاف‌نظر یک مشکل بزرگ‌تر را آشکار می‌کند. اگر آمار به تنهایی تعیین‌کننده عظمت بود، احتمالاً این بحث مدت‌ها پیش به پایان رسیده بود.

مجموعه افتخارات فردی و تیمی مسی در بسیاری از زمینه‌ها بی‌رقیب است.

اما اعداد و ارقام به تنهایی نمی‌توانند توضیح دهند که چرا مقایسه بهترین بازیکنان تاریخ فوتبال همچنان تا این اندازه بحث‌برانگیز است.

این بحث با یک واقعیت ساده پیچیده‌تر می‌شود: پله، مارادونا و مسی در دوران‌هایی کاملاً متفاوت فوتبال بازی کرده‌اند.

زمانی که پله نخستین جام جهانی خود را در سال ۱۹۵۸ بدست آورد، فوتبال هنوز فاقد علم ورزشی مدرن، پوشش تلویزیونی جهانی و فناوری‌های پیشرفته بود.

در دوران مارادونا در دهه ۱۹۸۰، فوتبال به نمایشی جهانی تبدیل شده بود، اما هنوز فاصله زیادی با صنعت چند میلیارد دالری امروز داشت.

مسی تقریباً تمام دوران حرفه‌ای خود را در محیطی سپری کرده که تحت تأثیر تحلیل داده‌های عملکردی، پشتیبانی صحی پیشرفته و نظارت دایمی رسانه‌ها قرار دارد. هر مسابقه او در همان لحظه توسط مربیان، کارشناسان و هواداران در سراسر جهان موشکافی می‌شود.

در نتیجه، مقایسه بازیکنان متعلق به نسل‌های مختلف روزبه‌روز دشوارتر می‌شود.

رونالدو، مهاجم سابق برازیل که مسی را «نابغه» توصیف کرده است، معتقد است تعیین بزرگ‌ترین بازیکن به معیارهای انتخاب بستگی دارد.

او گفته است: «چطور می‌توانید بدون معیار انتخاب کنید؟»

بی‌تردید، دوران‌های حرفه‌ای پله، مارادونا و مسی در جهان‌هایی کاملاً متفاوت سپری شده‌اند.

پله به تبدیل فوتبال به یک ورزش واقعاً جهانی کمک کرد. مارادونا در دوره‌ای پرآشوب از تاریخ آرجانتین به یک نماد ورزشی، سیاسی و فرهنگی تبدیل شد. مسی نیز میراث خود را در عصری شکل داد که با جهانی‌شدن، علم ورزش و حضور دائمی رسانه‌ها تعریف می‌شود.

این سه بازیکن در ورزشی رقابت کردند که دگرگونی عمیقی را پشت سر گذاشته است. آن‌ها با شرایط، برنامه‌ها، چالش‌ها و انتظاراتی کاملاً متفاوت روبه‌رو بودند.

در نهایت، هر قضاوتی به این بستگی دارد که چه چیزی را مهم‌تر بدانیم: استعداد، دستاوردها، نفوذ، طول عمر حرفه‌ای یا تأثیر فرهنگی.

دقیقاً به همین دلیل است که این بحث بعید است هرگز پایان یابد؛ و همین موضوع باعث شده بزرگ‌ترین مناظره فوتبال همچنان در میان نسل‌های مختلف ادامه پیدا کند.