ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

አቶ ስዩም መስፍን ከፍተኛ የህወሓት አመራር ሆነው ከሃያ ዓመታት በላይ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርና በቻይና የአገሪቱ አምባሳደር ሆነው የሰሩ ሲሆን ከህወሓት የትጥቅ ትግል ጀምሮ ከፍተኛ ተጽእኖ የነበራቸው ግለሰብ እንደነበሩ ይነገራል።

የቀድሞው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ስዩም (አምባዬ) መስፍን

ፌደራል መንግሥቱ ኃይሎች ከሦስት ሳምንታት ወታደራዊ ዘመቻ በኋላ የክልሉን መዲና ከተቋጣጠረ በኋላ መንግሥት ለግጭቱና ለተፈጠረው ለቀውስ ዋነኛ ተጠያቂ ናቸው ያላቸውን የህወሓት ፖለቲካዊና ወታደራዊ አመራሮች በቁጥጥር ስር እያዋለ ነው። በመንግሥት ከተያዙት የህወሓት ከፍተኛ አመራሮች መካከል አምስቱ እነሆ።

በመንግሥት ከተያዙት የህወሓት ከፍተኛ አመራሮች መካከል አምስቱ

ለሦስት አስርት ዓመታት ለሚጠጋ ጊዜ አገሪቱን በመራው ኢህአዴግ ውስጥ አድራጊ ፈጣሪ የነበረው የህወሓት መስራችና ቁልፍ ሰው የነበሩት አቶ ስብሐት ነጋ በፌደራል መንግሥቱ ሲፈለጉ ከቆዩት ግለሰቦች መካከል አንዱ ነበሩ።ከባላባት ቤተሰብ የወጡት የ86 ዓመቱ አዛውንት አቦይ ስብሐት ነጋ መምህር፣ የመንግሥት ሠራተኛ፣ ታጋይ፣ የህወሓት ሊቀመንበር፣ እንዲሁም በኢህአዴግና በኢትዮጵያ መንግሥት ውስጥ ተደማጭና ተጽእኖ ፈጣሪ ሆነው ለአስርታት ቆይተው ነበር።

አቦይ ስብሐት ነጋ ማን ናቸው?

የቀድሞው የትግራይ ክልል ርዕሰ መስተዳደር፣ የገንዘብ ምክትል ሚኒስትርና ምክትል ርዕሰ መስተዳደርን ጨምሮ በርካታ የህወሓት ፖለቲካዊና ወታደራዊ አመራሮች በቁጥጥር ስር መዋላቸው እንዲሁም መገደላቸውን የመከላከያ ሚኒስቴር አስታወቀ። በተጨማሪም ከአገር መከላከያ ሠራዊት ከድተው ከህወሓት ጋር ተሰልፈው ነበር ያሏቸው ጄኔራል መኮንኖች፣ ከፍተኛ መኮንኖች፣ መስመራዊ መኮንኖች እንዲሁም የግል ጥበቃዎቻቸው ላይ እርምጃ መወሰዱን ተገልጿል።

የቀድሞው የትግራይ ርዕሰ መስተዳደርና ምክትል ሚኒስትር በቁጥጥር ስር ዋሉ

በፌደራል መንግሥቱ ሲፈለጉ ከቆዩት ከፍተኛ የህወሓት አመራሮች መካከል አቶ ስብሐት ነጋና (አቦይ ስብሐት) ሌሎች ወታደራዊ መኮንኖች በአገሪቱ ሠራዊት ቁጥጥር ስር መዋላቸው ተገለጸ። ከአቶ ስብሐት በተጨማሪ የቀድሞ የአገሪቱ መከላከያ ሠራዊት አባላት የነበሩና የከዱ ሌሎች የህወሓት ወታደራዊ መኮንኖችም በቁጥጥር ስር ውለዋል ተብሏል።

አቶ ስብሐት ነጋና ሌሎችም በመከላከያ ሠራዊት በቁጥጥር ስር መዋላቸው ተገለጸ

የአገር መከላከያ ሚኒስቴር ትናንት ሐሙስ፣ ታኅሣስ 29/2013 ዓ.ም ምሽት፣ ዘጠኝ የሕወሓት ከፍተኛ አመራሮች በቁጥጥር ስር መዋላቸውንና አራት አመራሮች ላይ ደግሞ እርምጃ መወሰዱን ገልጿል። እርምጃ የተወሰደባቸው አቶ ሴኩ ቱሬ፣ አቶ ዘርዓይ አስገዶም፣ አቶ አበበ ገብረመድኅንና አቶ ዳንኤል አሰፋ ከእነ ሾፌሮቻቸውና አጃቢዎቻቸው መሆናቸው ተገልጿል።

መከላከያ ተጨማሪ የህወሓት አመራሮች መማረካቸውንና መገደላቸውን ገለጸ

እጃቸውን የሰጡና የተገደሉ የህወሓት አመራሮችና ወታደራዊ መኮንኖች ዝርዝር ይፋ ሆነ

የተያዙና የተገደሉ የህወሓት አመራሮችና ወታደራዊ መኮንኖች ዝርዝር ይፋ ሆነ

የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት በመንግሥት እየተፈለጉ ያሉትን የህወሓት አመራሮችን ጠቁሞ በመንግሥት ቁጥጥር ስር እንዲውሉ የሚያስችል መረጃዎችን ለሚሰጡ ሰዎች የአስር ሚሊዮን ብር ሽልማት እንደሚሰጥ ቃል ገብቷል።

የህወሓት አመራሮች ያሉበትን ለጠቆመ የ10 ሚልዮን ብር ሽልማት መዘጋጀቱ ተነገረ

በጥቅምት ወር መጨረሻ ላይ በትግራይ ክልል የጸጥታ ኃይሎችና በፌደራል መንግሥቱ መካከል የተቀሰቀሰውን ወታደራዊ ግጭት ተከትሎ ለ40 ቀናት ያህል የኤሌትሪክ፣ የስልክና የኢንተርኔት አገልግሎቶች ተቋርጠውባት የነረችው መቀለ አሁን ስልክ መብራትና ውሃ ማግኘት መጀመሯን ቢቢሲ ሰምቷል። የአየር ትራንስፖርት አገልግሎትም መጀመሩን ተገልጿል። የከተማዋ ከንቲባ ሆነው የተሾሙት አቶ አታኽልቲ ኃይለስላሴ አሁን ከተማዋ ስለምትገኝበት ሁናቴ ጠይቀናቸዋል።

የመቀለ ከተማ አሁን ስላለችበት ሁኔታ አዲሱ ከንቲባ ይናገራሉ

በትግራይ ክልል ባለው ግጭት ምክንያት 2.3 ሚሊዮን የሚሆኑ ህፃናት ከሰብአዊ እርዳታ አቅርቦት ውጪ መሆናቸውን የተባበሩት መንግሥታት አስጠነቀቀ። "ከእነዚህ ውስጥ አብዛኛዎቹ ስደተኛና የተፈናቀሉ ናቸው። በአጠቃላይ ህፃናቱን መጠበቅ ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ ሥራ ነው" በማለት የተባበሩት መንግሥታት የዓለም አቀፉ የህፃናት መርጃ ድርጅት (የዩኒሴፍ) ኃላፊ አስታውቀዋል።

በትግራይ ለ2.3 ሚሊዮን ህፃናት እርዳታ ማድረስ አልተቻለም- ዩኒሴፍ

ትግራይ ፡ ቀይ መስቀል ከወር በኋላ መድኃኒቶችና ሌሎች ድጋፎችን ወደ በመቀለ አደረሰ

ቀይ መስቀል ከወር በኋላ መድኃኒቶችና ሌሎች ድጋፎችን መቀለ አደረሰ

የፌደራል ፖሊስ በአገር ክህደት እና ትግራይ ውስጥ የመከላከያ ሠራዊትና የፖሊስ አባላት እንዲታገቱ አድርገዋል ብሎ የጠረጠራቸውን ከአርባ በላይ የቀድሞ ከፍተኛ መኮንኖች ላይ የመያዣ ትዕዛዝ ማውጣቱን አስታወቀ። የመያዣ ትዕዛዙ ከወጣባቸው ከፍተኛ መኮንኖች መካከል የቀድሞው የአገሪቱ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም የነበሩት ሜጀር ጄኔራል ጻድቃን ገብረተንሳይ እንደሚገኙበት የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን አስታውቋል።

ፖሊስ ሜ/ጄ ጻድቃንን ጨምሮ ከ40 በላይ መኮንኖች ላይ የመያዣ ትዕዛዝ አወጣ

የኢትዮጵያ መንግሥት በተለያዩ ወንጀሎች ጠርጥሮ ከሚፈልጋቸው የህወሓት ከፍተኛ አመራር መካከል አንዱ የሆኑት አዲስዓለም ባሌማ (ዶ/ር) ሐሙስ ታኅሳስ 01/2013 ዓ.ም አዲስ አበባ ውስጥ ፍርድ ቤት መቅረባቸው ተነገረ። በዚህም ትግራይ ውስጥ ከተካሄደው ወታደራዊ ግጭት በኋላ ፍርድ ቤት በመቅረብ ከህወሓት ከፍተኛ አመራሮች መካከል የመጀመሪያው ሆነዋል።

የመጀመሪያው የህወሓት ከፍተኛ አመራር ፍርድ ቤት መቅረባቸው ተነገረ

በትግራይ፣ የኢትዮጵያ ወታደሮች በተባበሩት መንግሥታት ሰራተኞች ላይ እንደተኮሱና በቁጥጥር ስር እንዳዋሉዋቸው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የመረጃ ፍሰት ቃል አቀባይ አምባሳደር ሬድዋን አረጋግጠዋል።

በተባበሩት መንግሥታት ሠራተኞች ላይ እንደተተኮሰባቸው ኢትዮጵያ አረጋገጠች

ህወሓት ኃይል በከፍተኛ ደረጃ መሸነፉንና ተበታትኖ ባለበት ሁኔታ የተራዘመ የሽምቅ ውጊያ የማድረግ በሚችልበት እንዳልሆነ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ቤት ጽህፈት ቤት ገለጸ። ጽህፈት ቤቱ በትግራይ ክልል እተካሄደ ያለው ሕግን የማስከበር ዘመቻ አሁን ያለበትን ደረጃ በተመለተ ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው መቀለ ከሳምንት በፊት "ሰላማዊ ሰዎች ሳይጎዱና ንብርት ሳይወድም" በፌደራል መንግሥቱ ሠራዊት ቁጥጥር ስር ከገባች በኋላ ወታደራዊ ዘመቻው ተጠናቋል ብሏል።

ህወሓት የትጥቅ ትግል የማድረግ አቅም የለውም፡ የጠ/ሚ ጽሕፈት ቤት

በትግራይ ክልል በተለያዩ ቦታዎች በቀጠለው ውጊያ ምክንያት እርዳታ ለማቅረብ የሚያደርገው ጥረት እንደተስተጓጎለበት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አስታወቀ። የተባበሩት መንግሥታት ባለስልጣናት ለፈረንሳይ ዜና ወኪል እንደተናገሩት፤ ምንም እንኳን ያልተቋረጠ የሰብአዊ እርዳታ ለማቅረብ ከመንግሥት ጋር ስምምነት ላይ ቢደረስም ወደ አካባቢዎቹ መድረስ እንዳልቻሉ ገልጸዋል።

በውጊያ ምክንያት እርዳታ ማቅረብ እንዳልቻለ የተባበሩት መንግሥታት ገለጸ

የዲሞክራሲ ግንባታ ሚንሰትሩ አቶ ዛዲግ አብርሃ በትግራይ ክልል የነበረው ጦርነት መገባደዱን እና ቀሪው እርምጃ የህወሓት አባላትን በቁጥጥር ስር ማዋል እንደሆነ ገለጹ። "ጦርነት የሚባል ነገር የለም። አሁን ጥቂት የሚባሉ የአሸባሪ ቡድን አባላትን እየተከታተሉ መያዝ ነው የቀረው" ሲሉ ለቢቢሲ ገልጸዋል።

"ጦርነት የለም፤ ህወሓት ጦርነት ለማድረግ የሚያስችል ወታደራዊ ቁመና የለውም" አቶ ዛዲግ አብርሃ

ጥቅምት 24/2013 ዓ.ም የትግራይ ልዩ ኃይል በመከላከያ ሠራዊት ሰሜን ዕዛ ላይ ጥቃት መፈጸሙን ተከትሎ መንግሥት ሕግ የማስከበር ያለውን ርምጃ መውሰድ ከጀመረ በኋላ የኢንተርኔትና የስልክ አገልግሎቶች በመቋረጡ በአብዛኛው የትግራይ አካባቢ ምን እየተከናወነ እንደሆነ ለማወቅ እድል አልነበረም። በሠራዊቱ ላይ ጥቃት በተፈጸመበት ጊዜ በክልሉ ልዩ ኃይል ተይዘው ለሳምንታት የቆዩ የሠራዊቱ አባላት ምን እንደተፈጠረና አስካሁን የቆዩበትን ሁኔታ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

በትግራይ ልዩ ኃይል ተይዘው የነበሩ የሠሜን ዕዝ አባላት ምን ይላሉ?

የኢትዮጵያ ፌደራል ሠራዊት የትግራይ ክልል ዋና ከተማን ባለፈው ቅዳሜ ከተቆጣጠረ በኋላ እየተፈለጉ ካሉት የህወሓት ከፍተኛ አመራሮች መካከል አንዷ የሆኑት ወይዘሮ ኬሪያ ኢብራሂም ለመንግሥት እጃቸውን መስጠታቸው ተገልጿል። ወይዘሮ ኬሪያ ከሳምንታት በፊት መንግሥት ህወሓትን በበላይነት በመምራት፣ በትግራይ ክልል በሚገኘው በአገር መከላከያ ሠራዊት የሰሜን ዕዝ ላይ ጥቃት በመፈፀምና በአገር ክህደት ወንጀል የመያዣ ትዕዛዝ ካወጣባቸው 96 ግለሰቦች መካከል አንዷ ናቸው።

እጃቸውን ለመንግሥት የሰጡት ወ/ሮ ኬሪያ ኢብራሂም ማን ናቸው?

የዲሞክራታይዜሽን ሚኒስትሩ አቶ ዛዲግ አብርሃ ይህ 'ነጭ ውሸት ነው' ሲሉ ለቢቢሲ ተናግረዋል። "የሕወሓት የመጨረሻ ይዞታ የነበረችው መቀሌ ናት፤ ይህንን ሊያደርጉ አይችሉም" ብለዋል ሚኒስትሩ።

አክሱም ተያዘና አውሮፕላን ተመታ መባሉን መንግሥት ሐሰት ነው አለ

በሠሜን ዕዝ ላይ ጥቃት ከመፈጸሙ በፊት የዕዙ አዛዥ ሳይመረዙ እንዳልቀረ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተናገሩ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንን ያሉት አምስተኛው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 6ኛ ዓመት የሥራ ዘመን 2ኛ ልዩ ስብሰባውን ባካሄደበት ወቅት ከምክር ቤቱ አባላት ስለወቅታዊ ጉዳዮች ለቀረቡላቸው ጥያቄዎች በሰጡት ምላሽ ላይ ነው።

የቀድሞው የሠሜን ዕዝ አዛዥ ሳይመረዙ እንዳልቀሩ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተናገሩ

በመቀለ ከተማ የሚገኘው አይደር ሪፈራል ሆስፒታል አስፈላጊ የሕክምና መገልገያ ቁሳቁሶች እያለቁበት እንደሆነ ዓለም አቀፉ ቀይ መስቀል አስታወቀ። ዓለም አቀፉ የቀይ መስቀል ማኅበር እንዳለው፤ የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማኅበር አምቡላንሶች በግጭቱ ሳቢያ የተጎዱና ሕይወታቸው ያለፈ ሰዎችን ወደ አይደር ሪፈራል ሆስፒታል እያጓጓዙ ነው።

የመቀለው አይደር ሆስፒታል የሕክምና መገልገያ እያለቀበት መሆኑ ተገለጸ

የኢትዮጵያ መንግሥት ሠራዊት የትግራይ ክልል ዋና ከተማን መቀለ መቆጣጠሩ ከተገለጸ በኋላ ሲያካሂድ የነበረው ዘመቻ መጠናቀቁን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ አስታወቁ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ባለፈው ሐሙስ ሠራዊቱ የመጨረሻው ምዕራፍ ያሉትን "ሕግ የማስከበር ዘመቻ" እንዲያካሂድ ካዘዙ በኋላ ቅዳሜ ኅዳር 19/2013 ዓ.ም የክልሉን ዋና ከተማ የፌደራል ሠራዊቱ ሙሉ ለሙሉ መቆጣጠሩ ተገልጿል።

"በትግራይ ክልል የተካሄደው ሕግን የማስከበር ዘመቻ ተጠናቋል" ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ

የኢትዮጵያ ሠራዊት ትግራይ ክልል ዋና ከተማ የሆነችውን የመቀለ ከተማን መቆጣጠሩን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ዛሬ [ቅዳሜ] አመሻሽ ላይ አስታወቁ። የአገሪቱ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ጄነራል ብርሀኑ ጁላም ሠራዊቱ የመቀለ ከተማን ሙሉ ለሙሉ መቆጣጠሩን ተናግረዋል።

ህወሃት