ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ በርካታ አስርት ዓመታትን ያሳለፉ ናቸው። የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ የሆኑት ፕሮፌሰር መረራ ፓርቲያቸውም ሆነ እርሳቸው በስድስተኛው አገር አቀፍ ምርጫ ላይ አይሳተፉም። ፕሮፌሰሩ ከቢቢሲ ጋር በነበራቸው ቆይታ ወቅት 'በዘንድሮው አገራዊ ምርጫ ላይ ባለመሳተፋቸው ምንም እንደማይቆጫቸው' ተናግረዋል።

“ከዘንድሮ ምርጫ በመውጣታችን አይቆጨንም”

ቦርዱ ተቀዛቅዞ የነበረው የመራጮች ምዝገባ በከፍተኛ ሁኔታ ተሻሽሎ በአሁኑ ወቅት በጊዜያዊነት በተሰበሰበው መረጃ ከ28 ሚሊዮን መራጮች በላይ መመዝገባቸውን አስታውቋል። ይሁን እንጂ ባለፉት ቀናት ተደራራቢ ብሔራዊ የበዓል ቀናት በርካታ የመራጮች ጣቢያ ዝግ ሆነው መቆየታቸው እና ንኡስ ጣቢያዎችን ለማደራጀት ጊዜ መውሰዱን በምክንያትነት በመጥቀስ ምዝገባውን ማራዘም ማስፈለጉን ምርጫ ቦርድ አስታውቋል።

የምርጫ 2013 የመራጮች ምዝገባ ለአንድ ሳምንት ተራዘመ

በአሸባሪነት ተፈርጇል። እንደ ግንቦት 7 እና ኦብነግ ነፍጥ አንስቶ በኤርትራ በረሃ ኳትኗል። የዐቢይ አስተዳደር ሥልጣን ከያዘ በኋላ ወደ አገር ቤት ገብቷል። አሁን በአፋር ከፍተኛ ተሰሚነት ካላቸው ፓርቲዎች አንዱ ነው። "የአፋር ሕዝብ ፓርቲ" ወይም በእንግሊዝኛ ምሕጻሩ ኤፒፒ (APP) ተብሎ ይጠራል። ከፓርቲው ሊቀ መንበር አቶ ሙሳ አደም ጋር በቁልፍ የአፋር ሕዝብ ጉዳዮች ዙርያ ዘለግ ያለ ቆይታ አድርገናል።

"በራሱ መሬት ላይ እንግዳ የሆነ ሕዝብ ቢኖር የአፋር ሕዝብ ነው"

በኦሮሚያና በደቡብ ክልሎች መካከል የሚገኘው ቦታው በየትኛውም ክልል አስተዳደር ውስጥ አልተጠቃለለም። የዚህ መነሻ ኢህአዴግ ስልጣን ይዞ የክልሎች ወሰን ሲቀመጥ ሁለቱ ክልሎች [በደቡብ በኩል የቀደሞ የሃላባ ልዩ ወረዳ] አካባቢው ላይ የይገባኛል ጥያቄ በማንሳታቸው እንደሆነ ይገለጻል። የአካባቢው ማህበረሰብ የፖሊስ አገልግሎቶችን በደቡብ ክልል- የህግና የፍርድ ቤት ጉዳዮችን ደግሞ በስልጤ ዞን በኩል ይቀርቡለታል። ባለፉት አምስት ጠቅላላ ምርጫዎች የዚህ አካባቢ ነዋሪዎች ምንም ተሳትፎ አልነበራቸውም። በስድስተኛውም አገራዊ ምርጫ እንደዚያው። ለምን?

በምርጫ ለመሳተፍ ‘ያልታደለው’ የአላጌ ማህበረሰብ

ኢትዮጵያ ምርጫ ለመታዘብ ካቀደው የአውሮፓ ሕብረት ጋር ያልተስማማቸው ሕብረቱ ሉዓላዊነትን የሚጻረር ጥያቄን በማቅረቡ ነው ሲሉ የውጪ ጉዳይ ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ተናገሩ። የአውሮፓ ሕብረት ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር ከስምምነት መድረስ ባለመቻለሁ ወደ ኢትዮጵያ ለመላክ አስቦ የነበረውን የምርጫ ታዛቢ እንዲቀር መወሰኑን ይፋ ማድረጉ ይታወሳል። ኢትዮጵያ በበኩሏ፤ የአውሮፓ ሕብረት የምርጫ ታዛቢ ልዑኩን ላለመላክ የወሰነው በሁለት ምክንያት ነው ብለዋል።

ኢትዮጵያ ከአውሮፓ ሕብረት ጋር ያልተስማማቸው ሕብረቱ ሉዓላዊነትን የሚጻረር ጥያቄ በማቅረቡ ነው ተባለ

የገዳ ሥርዓት ለኦሮሞ ነጻነት ፓርቲ-ገዳ ቢሊሱማ ከምርጫ ቦርድ ጋር በጠቅላይ ፍርድ ቤት ሲያካሄድ በነበረው ክርክር ፈቃዱ መሰረዙ ትክክል እንዳልሆነ እንደተወሰነለት የፓርቲው ፕሬዝዳንት አቶ ሮበሌ ታደሰ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

የገዳ ሥርዓት ለኦሮሞ ነጻነት ፓርቲ ምርጫው በስድስት ወር እንዲራዘም ጠየቀ

ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ለቀጣዩ ምርጫ ከ18 ሚሊዮን በላይ መራጮች ቢመዘገቡም የመራጮች ምዝገባ ጊዜን ማራዘሙን አስታወቀ። ከመጋቢት 16/2013 ዓ.ም ጀምሮ ለአንድ ወር ያህል በበርካታ የአገሪቱ ክፍሎች እንዲካሄድ ታቅዶ የነበረው የመራጮች ምዝገባ አርብ ሚያዝያ 15/2013 ዓ.ም እንደሚጠናቀቅ የጊዜ ሰሌዳ ወጥቶለት ነበር።

18 ሚሊዮን ድምጽ ሰጪ ተመዝግቦበታል የተባለው ምዝገባ ተራዘመ

የሐረሪ ክልል የብልጽግና ፓርቲ ምክትል ጽህፈት ቤት ኃላፊና የፖለቲካና የርዕዮተ ዓለም ዘርፍ ኃላፊ አቶ አብዱልሃኪም ኡመር ለቢቢሲ እንደገለፁት ምርጫ ቦርድ "ሕጋዊ አግባብን አልተከተለም፤ የሕግ ጥሰት ፈፅሟል" በማለት መክሰሳቸውን አስታውቀዋል። ፓርቲው ምርጫ ቦርድን የከሰሰው ከሐረሪ ክልል ውጭ በሌሎች የኢትዮጵያ አካባቢዎች የሚኖሩ የሐረሪ ብሔረሰብ አባላት በሐረሪ ብሔራዊ ጉባዔ አባላት ምርጫ ላይ መሳተፍ አይችሉም የሚለውን ውሳኔውን በመቃወም ነው።

የሐረሪ ክልል ብሔራዊ ምርጫ ቦርድን መክሰሱን አስታወቀ

ከሦስት ዓመታት በፊት ለውጡን ተከትሎ ለሰላማዊ ትግል ወደ አገር ውስጥ ከገቡ ፓርቲዎች መካከል አንዱ ነው። ቢቢሲ ስለ ምርጫና ስለ ፓርቲው እንቅስቃሴ ከኦብነግ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባልና የፌደራል መንግሥት ግንኙነት ቢሮ ኃላፊ አቶ አህመድ መሐመድ ጋር ቆይታ አድርጓል።

"ፖለቲከኞች የሶማሌን ሕዝብ እንደ ኢትዮጵያዊ አያስቡትም" የኦብነግ ሥራ አስፈጻሚ

ኦብነግ እና ኢዜማን ጨምሮ አራት በሶማሌ ክልል ውስጥ በምርጫ የሚሳተፉ ፓርቲዎችና የግል ተወዳዳሪዎች በምርጫ ሂደቱ ላይ ያላቸው ቅሬታ ምላሽ እስኪያገኝ ድረስ በክልሉ የምርጫ እንቅስቃሴ እንዲቆም ጠየቁ።

ኦብነግ እና ኢዜማ በሶማሌ ክልል የምርጫ እንቅስቃሴያችንን እናቆማለን አሉ

ሊካሄድ ሰባት ሳምንት ብቻ በቀረው ምርጫ ላይ የመራጮች ምዝገባ ይካሄድባቸዋል ከተባሉት ጣቢያዎች ወደ ግማሽ የሚጠጉት አለመከፈታቸው ተገለጸ። የመራጮች ምዝገባው ከተጀመረ ከሦስት ሳምንት በላይ ሲሆነው በተለያዩ ክልሎች ውስጥ ድምጽ ሰጪዎችን ይመዘግባሉ ተብለው ከታቀዱት 50 ሺህ ያህል የምርጫ ጣቢያዎች ውስጥ ምዝገባ እያካሄዱ ያሉት 25 ሺህ 151ዱ ሲሆኑ ከ24 ሺህ በላይ የሚሆኑት ግን ሥራ አልጀመሩም።

ግማሽ ያህል የምርጫ ጣቢያዎች አልተከፈቱም፣ በአፋርና በሶማሌ ምዝገባ አልተጀመረም

ምርጫ ቦርድ ታህሳስ 13 ቀን 2013 ዓ.ም ከ35 በመቶ በታች የሆኑ ትክክለኛ ፊርማ ያመጡ እና የተለያዩ በቦርዱ የተጠየቁትን መስፈርት ያላሟሉ ፓርቲዎች በማለት ከሰረዛቸው 26 ፓርቲዎች መካከል የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ሕብረት እና የኦሮሞ ነፃነት አንድነት ግንባር ይገኙበታል።

የምርጫ ቦርድ ውሳኔን በመቃወም ክስ የመሰረቱ ፓርቲዎች ምን ተወሰነላቸው?

በቅርቡ አዲስ አመራር አባላትን መርጫለሁ ያለው የኦሮሞ ነነጻነት ግንባር (ኦነግ) አንድ ክፍል ያካሄደው ጠቅላላ ጉባኤና በምርጫ ለመሳተፍ ያቀረበው ጥያቄ በኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ውድቅ ተደረገ።

ቦርዱ የኦነግን ጠቅላላ ጉባኤና በምርጫ የመሳተፍ ጥያቄን ውድቅ አደረገ

ወይዘሮ አስካለ ኃይሌ አለሙ ተወልደው ያደጉት አዲስ አበባ ሲሆን የፖለቲካ ህይወታቸውም የሚጀምረው በ1960ዎቹ የተማሪዎች እንቅስቃሴ ወቅት ነው። የኢትዮጵያ ዴሞክራቲክ ህብረት (ኢዲዩ)ፓርቲ ሃገር ውስጥ ሲገባ፤ ባለቤታቸውም የፓርቲው አቀንቃኝ ናቸው በሚል በተደጋጋሚ ለዘብጥያ ተዳርገዋል። ባለቤታቸው ከሞቱ በኋላ ወይዘሮ አስካለ ኢዲዩን ተቀላቀሉ። በኢዲዩም ከታች እስከ ከፍተኛ አመራር ደርሰዋል።

"በምርጫ ወቅት በመመታቴ የስምንት ወር ፅንሴ ጨነገፈ" ፖለቲከኛዋ አስካለ

ስድስተኛው አገራዊ ምርጫ ሊካሄድ የቀሩት 10 ሳምንታት ብቻ ናቸው። በዚህ ምርጫ ላይ ለመሳተፍ ደግሞ 47 ፓርቲዎች እና 125 የግል ተወዳዳሪዎች ተመዝግበዋል። ከዛሬ መጋቢት 16 2013ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሚያዚያ 15 2013 ድረስ ደግሞ የመራጮች ምዝገባ እንደሚካሄድ የምርጫ ቦርድ የጊዜ ሰሌዳ ያሳያል። ለመሆኑ ማን በመራጭነት መመዝገብ ይችላል? ማንስ አይችልም?

ለስድስተኛው አገራዊ ምርጫ እነማን በመራጭነት ይመዘገባሉ?

በስድስተኛው አገራዊ ምርጫ በኦሮሚያ ክልል ጠንካራ ፉክክር ያደርጋሉ ተብለው ከሚጠበቁት የፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል ኦነግ እና ኦፌኮ ከምርጫው መውጣታቸውን አስታውቀዋል። ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በበኩሉ በአገር አቀፉ ምርጫ ላይ ለመወዳደር 47 ፓርቲዎች እጩዎቻቸውን ማስመዝገባቸውን እና ምዝገባ ማጠናቀቁን አስታውቋል። ለመሆኑ በኦሮሚያ የትኞቹ ፓርቲዎች ለመወዳደር እጩዎቻቸውን አስመዘገቡ? የፓርቲ አመራሮች እና ነዋሪዎችስ በሁለቱ ፓርቲዎች አለመሳተፍ ላይ ምን ይላሉ?

ስድስተኛው ክልላዊና አገራዊ ምርጫ በኦሮሚያ ክልል

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በህገ መንግሥቱ ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ አገሪቷ በአጠቃላይ አምስት ጠቅላላ ምርጫዎችን አካሂዳለች። ከዚህም በተጨማሪ የማሟያ እና የአካባቢ ምርጫዎችን ጨምሮ ስድስት ህዝበ ውሳኔዎች በአጠቃላይ 14 ምርጫዎች ተካሂደዋል።

ኢትዮጵያ ያደረገቻቸው አምስት ምርጫዎች በጨረፍታ ሲቃኙ

በምርጫው ከሚሳተፉት 47 የፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል በርካታ ቁጥር ያላቸውን ዕጩዎች በማቅረብ በኩል ገዢው ፓርቲ ብልጽግና 2432 ዕጩዎችን በማስመዝገብ ቀዳሚው መሆኑ ተገለፀ። ምርጫ ቦርድ ዛሬ ተሲያት በሰጠው መግለጫ እንዳመለከተው 8209 ዕጩዎች ለተመራጭነት ተመዝግበዋል። በተጨማሪም ለ22 ቀናት በተካሄደው የእጩዎች ምዝገባ በምርጫው 125 ግለሰቦች በግል ለመወዳደር በዕጩነት ተመዝግበዋል።

ብልጽግና፣ ኢዜማ እና እናት ፓርቲዎች ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ዕጩዎች አቀረቡ

በአቶ ዳውድ የሚመራው የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ባወጣው መግለጫ በአሁኑ ወቅት በምርጫው ለመሳተፍ የሚያስችሉት አመቺ ሁኔታዎች አለመኖራቸውን ገልጾ፤ በገዢው የብልጽግና ፓርቲ ዘንድ ነጻና ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ለማካሄድ አስፈላጊ መስፈርቶች ለማሟላት ፍላጎት አለመኖሩ ከምርጫው ለመውጣቱ ምክንያት መሆኑን አመልክቷል።

ኦነግ ከምርጫው መውጣቱን ሲያሳውቅ ሌሎች አመራሮች ደግሞ የመሳተፍ ፍላጎት አለን አሉ

በኢትዮጵያ ውስጥ በተካሄደው አምስት ተከታታይ አገራዊ ምርጫ የሴት መራጮች ቁጥር እየተሻሻለ መጥቷል። እንደ ማሳያነት ግንቦት 07 ቀን 1997 ዓ.ም በተካሄደው የህዝብ ተወካዮች እና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ላይ 27 ሚሊዮን 372 ሺህ 888 ሰዎች የተመዘገቡ ሲሆን ከነዚህም ውስጥ የሴቶች ቁጥር 13 ሚሊዮን 087 ሺህ 594 ነው። ነገር ግን ዛሬም የሴት ፖለቲከኞች ተሳትፎ በጣም አነስተኛ ነው። ለምን? ቢቢሲ ባለጉዳዮቹን አናግሯል።

የፖለቲካ ፓርቲዎችና ያልተመለሰው የሴቶች አካታችነት ጥያቄ

የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) ከሦስት ወራት በኋላ ይካሄዳል ከተባለው ምርጫ ከፍላጎቱ ውጪ በደረሱበት ጫናዎች ለመውጣት መገደዱን አስታወቀ። የፓርቲው ፀሐፊ የሆኑት አቶ ጥሩነህ ገምታ ለቢቢሲ እንደተናገሩት የኦሮሞ ፌደራሊስ ኮንግረስ ከስድስተኛው አገራዊ ምርጫ "ተገፍቶ ለመውጣት ተገድዷል" ብለዋል።

የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ከስድስተኛው አገራዊ ምርጫ "ተገፍቶ መውጣቱን" ገለፀ

ከወራት በፊት ነውጥ በተነሳበት ካፒቶል ሂል በቅርቡም ታጣቂ ሚሊሻ ጉዳት ሊያደረስ እንደነበር ፖሊስ መረጃ አግኝቻለሁ ብሏል።

በካፒቶል ታጣቂ ሚሊሻ ጉዳት ሊያደርስ እንደነበር ፖሊስ ማስጠንቀቁን አሳወቀ

በዚህ ዓመት ለሚካሄደው ምርጫ የመራጮች መዝገባ ለሌላ ጊዜ መዘዋወሩን የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ አስታወቀ።

የመራጮች ምዝገባ ወደ ሌላ ጊዜ ተላለፈ

ኢትዮጵያ ስድስተኛውን አጠቃላይ ምርጫ ለማካሄድ ለግንቦት 28 እና ሰኔ 5 2013 ዓ.ም ቀጠሮ ይዛለች። ለዚህም ፓርቲያቸውን ወክለው የሚወዳደሩ የተለያዩ ዕጩዎች ምዝገባም በአዲስ አበባ፣ በድሬዳዋ፣ በቤኒሻንጉል፣ በሃረሪ፣ በጋምቤላ እና ኦሮሚያ ብሔራዊ ክልሎች ከየካቲት 08 ጀምሮ እየተካሄደ ይገኛል። በእነዚህ አካባቢዎች የእጩዎች ምዝገባ የሚጠናቀቀው የካቲት 21 ቀን 2013 ዓ.ም መሆኑንም በምርጫ ቦርድ ተገልጿል።

የኢትዮጵያ ምርጫ 2013