አሜሪካ በሆርሙዝ በኩል ለማለፍ ለኢራን ቀረጥ የሚከፍሉ የመርከብ ድርጅቶች ላይ ማዕቀብ እንደምትጥል አስጠነቀቀች

የቀጥታ ሽፋን

1. 1 ግንቦት 2026የብራዚል ኮንግረስ የቦልሶናሮን የእስር ጊዜ በከፍተኛ ሁኔታ ለመቀነስ የሚያስችል ዕቅድ አጸደቀ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የብራዚል ኮንግረስ የቀድሞው ፕሬዝዳንት ጃየር ቦልሶናሮ ባለፈው ምርጫ ከተሸነፉ በኋላ የመፈንቅለ መንግሥት አሲረው ነበር በሚል የተላለፈባቸውን የእስር ቅጣትን በእጅጉ የሚቀንስ ረቂቅ ሕግ ውድቅ አደረገ።

   ቦልሶናሮ በ2022 ምርጫ ከሉዊዝ ኢናሲዮ ሉላ ዳ ሲልቫ ከተሸነፉ በኋላ በሥልጣን ለመቆየት ባደረጉት ሙከራ 27 ዓመታት እስራት ተፈርዶባቸዋል።

   የቦልሶናሮን እስር ዘመን ከሁለት ዓመት ትንሽ ከፍ ያለ ለማድረግ የቀረበውን ሃሳብ ሉላ ድምጽን በድምጽ የመሻር መብታቸውን ተጠቅመው ሽረውት ነበር። ሕግ አውጪዎች ሐሙስ ዕለት የእስር ቅጣቱ እንዴት ይሰላል የሚለውን የፕሬዝዳንቱን ሃሳብ ውድቅ አድርገዋል።

   ሕጉ በጠቅላይ ፍርድ ቤት ክርክር ሊደረግበት ይችላል።

   የ71 ዓመቱ ቦልሶናሮ በመጋቢት ወር በጤና እክል ምክንያት ለጊዜው በቤታቸው እንዲታሰሩ ተፈቅዶላቸዋል።

   ከ2019 እስከ 2022 በፕሬዝዳንትነት ያገለገሉት የቀድሞው የጦር ካፒቴን፣ ሉላን እና በምክትል ፕሬዝዳንትነት የተወዳደሩትን ጄራልዶ አልክሚንን ለመግደል ዕቅድ ነበራቸው በሚል ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ጥፋተኛ ብሏቸዋል።

   የአገሪቱ የጦር ኃይል ከፍተኛ አመራሮች ድጋፍ ሳይደረግላቸው በመቅረቱ ሴራው ባለመሳካቱ ሉላ በጥር 2023 ቃለ መሃላ ፈጸመዋል።

   የሉላ ሃሳብ ውድቅ ከተደረገ በኋላ በርካታ የሕግ አውጪዎች 'ነፃነት' እያሉ መፈክር ያሰሙ ሲሆን፣ ፕሬዝዳንት ለመሆን ፍላጎት ያለውን የቀድሞ መሪው የበኩር ልጅ ፍላቪዮ ቦልሶናሮን ስም ደጋግመው ጠርተዋል።

   ሁለት ሦስተኛ የሚሆኑ የኮንግረሱ አባላት የቀድሞውን ፕሬዚዳንትን የእስር ጊዜ ለመቀነስ የቀረበውን ዕቅድ በመደገፍ ድምጽ ሰጥተዋል።

2. 1 ግንቦት 2026ኢራን ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር በሚኖራት ድርድር ፓኪስታን ይፋዊ አደራዳሪ ሆና እንደምትቀጥል አስታወቀች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ አገራቸው ከአሜሪካ ጋር በሚኖራት የሰላም ውይይት ፓኪስታን ይፋዊ አደራዳሪ መሆኗን አስታወቁ።

   በርካታ አገራት ከአሜሪካ ጋር ያላቸውን የሰላም ንግግር ለማመቻቸት መሞከራቸውን ያስታወሱት ቃል አቀባዩ “ፓኪስታን ይፋዊ አደራዳሪያችን ናት” ብለዋል።

   “ንግግሩን ለመቀጠል ውሳኔ ላይ የሚደረስ ከሆነ በግልጽ እናሳውቃለን” ሲሉ በአገሪቱ ቴሌቪዥን ቀርበው ተናግረዋል።

   ቃል አቀባዩ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ አባስ አራጋቺ ወደ ሩሲያ ያደረጉትን ጉዞ በመጠቀስ “ኢራን እና ሩሲያ በፖለቲካ፣ ደህንነት እና ምጣኔ ሃብት ስትራቴጂካዊ አጋርነት ስምምነት አላቸው። አሁን ባለው ሁኔታም ኢራን ለተለያዩ አገራት አቋሟን ግልጽ አድርጋለች” ብለዋል።

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አገራቸው ከአሜሪካ የምታደርገው የሰላም ንግግር ሳይካሄድ ከቀረ በኋላ ወደ ኢዝላማባድ፣ ሙስካት እና ሞስኮ በማቅናት ከአገራቱ መሪዎች ጋር ተወያይተዋል።

   የውጭ ጉዳይ ሚኒስተር ቃል አቀባዩ ከቻይና እና ሩሲያ ጋር ያላትን አገራቸው ያላትን የዲፕሎማሲ ትብብር በማስታወስ “የአንዳንድ የቀጣናው አገራት ተንኮል የተሞላበት ተግባር” በተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት ውድቅ መደረጉን ተናግረዋል።

3. 1 ግንቦት 2026አሜሪካ የኮንጎ የቀድሞ ፕሬዚዳንት ጆሴፍ ካቢላ ላይ ማዕቀቦችን ጣለች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   አሜሪካ የቀድሞው የኮንጎ ፕሬዚዳንት ጆሴፍ ካቢላ አማፂያንን ይደግፋሉ በሚል ማዕቀብ ጣለች። ጆሴፍ ካቢላ የተከሰሱት ኤም23 እና ኤኤፍሲ የተባሉ አማፂያን ቡድኖችን በመደገፍ ነው።

   ዩናይትድ ስቴትስ የቀድሞው የኮንጎ ፕሬዘዳንት ኤኤፍሲ (AFC) ለተባለው አማፂ ቡድን የገንዘብ ድጋፍ ያደርጋሉ፣ ከኮንጎ ጦር እንዲከዱ ያበረታታሉ፣ አማፂያኑ ድንበር ተሻግረው የመንግሥት ወታደሮች ላይ ጥቃት እንዲፈጽሙ ይደግፋሉ ስትል ወንጅላቸዋለች።

   ባለሥልጣናት የጆሴፍ ካቢላ ዓለማ ኪንሻሳን እንዳትረጋጋ ማድረግ ነው ያሉ ሲሆን፣ ተቃዋሚዎች የፖለቲካ ተጽዕኖ እንዲያገኙ ይጥራሉ በማለት ይከስሷቸዋል።

   የአሜሪካ ግምጃ ቤት ይፋ ባደረገው ማዕቀብ ውስጥ ካቢላ በአሜሪካ ያላቸው ንብረት ላይ እገዳ ተጥሏል።

   በማዕቀቡ ላይ የአሜሪካ ዜጎችና ኩባንያዎች አብረዋቸው ምንም ዓይነት ሥራ እንዳይሰሩ ክልከላ ተቀምጧል።

   ባንኮች እና የውጭ አጋሮች ከካቢላ ጋር በተዘዋዋሪ የሚያደርጉት ግንኙነትን በተመለከተ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸዋል። ይህንን ጥሶ የተገኘ ከባድ ቅጣቶች እንደሚጠብቀውም አስጠንቅቀዋል።

   ማዕቀቡ የተጣለው ለመቅጣት ብቻ ሳይሆን የባህሪ ለውጥ እንደሚያመጡ ለማስገደድ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን፣ ይህም ዋሽንግተን ግጭትን በማባባስ የተከሰሱትን የቀድሞ መሪ ላይ ተጨማሪ ማዕቀቦችን ለመጣል ፈቃደኛ መሆኗን ያሳያል።

   ቢቢሲ ከካቢላ የኮሙኒኬሽን ቡድን ምላሽ ለማግኘት ያደረገው ጥረት አልተሳካም።

   እአአ በ2025 መስከረም ወር የአገሪቱ ወታደራዊ ፍርድ ቤት በአገር ክህደት፣ በሰብዓዊነት ላይ በተፈጸመ ወንጀል፣ እንዲሁም ግድያ፣ የወሲብ ጥቃት፣ ማሰቃየት እና ማመጽን ጨምሮ በተፈጸሙ የጦር ወንጀሎች ጥፋተኛ ናቸው በሚል ሞት ፈርዶባቸዋል።

   ካቢላ ወንጀሉን አለመፈጸማቸውን ቢናገሩም ችሎት ፊት ቀርበው ግን ራሳቸውን አልተከላከሉም።

   የቀድሞው ፕሬዚዳንት ክሱን "በዘፈቀደ" የተመሰረተ ያሉ ሲሆን ችሎቱን ደግሞ "ለጭቆና መሣሪያ ሆኗል" በማለት ውድቅ አድርገውታል።

   ጆሴፍ ካቢላ አሁን የት እንዳሉ አይታወቅም።

   የ55 ዓመቱ ካቢላ እአአ በ2001 በጥይት የተገደሉትን አባታቸው ላውረን ካቢላን በመተካት ለ18 ዓመታት አገሪቱን አስተዳድረዋል።

   ካቢላ እአአ በ2019 ለፕሬዚዳንት ፌሊክስ ቲሺሴኪዲ ያስረከቡ ቢሆንም በኋላ ግን በመካከላቸው በተፈጠረ አለመግባባት እአአ በ2023 በፈቃዳቸው አገሪቱን ለቅቀው ተሰድደዋል።

4. 1 ግንቦት 2026ትራምፕ የንጉሥ ቻርልስን ጉብኝት ተከትሎ በውስኪ ላይ የጣሉትን ታሪፍ ሊያነሱ ነው

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   ዶናልድ ትራምፕ የንጉሥ ቻርልስን እና የንግሥት ካሚላን የአሜሪካ ጉብኝት ተከትሎ በውስኪ ምርቶች ላይ ጥለውት የነበረውን ሁሉንም ታሪፎች እና ገደቦች እንደሚያነሱ ተናገሩ።

   ፕሬዝዳንት ትራምፕ ስኮትላንድ በኬንታኪ ውስኪ እና ቦርቦን ማምረት ላይ የተጣለባትን ገደብ እንደሚያነሱም አስታውቀዋል።

   የዩኬ መንግሥት ይህ ለሁሉም የውስኪ ምርቶች፣ የአየርላንድ ውስኪን ጨምሮ ተግባራዊ እንደሚሆን አረጋግጧል።

   የኢንዱስትሪ ተወካዮች "በዘርፉ ላይ ከፍተኛ ጫና በተፈጠርበት በዚህ ወቅት ይህ እፎይታን የሚሰጥ ነው” ብለዋል።

   ትራምፕ እንዳሉት የንጉሡ ጉብኝት "ብዙም ሳልጠየቅ ማንም ሰው ማድረግ የማይችለውን እንዳደርግ ገፍቶኛል" ብለዋል።

   ንጉሡ እና ንግሥቲቷ በዋሺንግተን ዲሲ፣ ቨርጂኒያ እና ኒው ዮርክ የአራት ቀናት ጉብኝት አድርገው ወደ ቤርሙዳ አምርተዋል።

   የትራምፐን ውሳኔ ተከትሎ የበርኪንግሃም ቤተ መንግሥት ቃል አቀባይ ንጉሡ ለትራምፕ "ልባዊ ምስጋናቸውን" ማቅረባቸውን እንዲሁም "ለፕሬዝዳንቱ አሳቢነት ጽዋቸውን ያነሳሉ” ሲሉ ተናግረዋል።

   የስኮትላንድ ሚኒስትር ጆን ስዊኒ ውሳኔው "ለስኮትላንድ ታላቅ ዜና" ካሉ በኋላ ንጉሡ ለተጫወቱት ቁልፍ ሚና አመስግነዋል።

   ስዊኒ አክለውም "ከስኮትላንድ ኢኮኖሚ በየወሩ በሚሊዮን የሚቆጠር ፓውንድ እየከሰረ ነበር" ብለዋል።

5. 1 ግንቦት 2026እስራኤል በደቡባዊ ሊባኖስ በፈጸመችው ጥቃት ሁለት ሕጻናትን ጨምሮ ዘጠኝ ሰዎች ተገደሉ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   እስራኤል ከሊባኖስ ጋር የተኩስ አቁም ስምምነት ላይ ብትደርስም በደቡባዊ ሊባኖስ ሐሙስ ዕለት በፈጸመችው ከባድ ጥቃት ሁለት ሕጻናትን ጨምሮ ዘጠኝ ሰዎች መገደላቸውን የአገሪቱ ጤና ሚኒስቴተር አስታወቀ።

   ሁለተኛ ሳምንቱን በያዘው የተኩስ አቁም አሁንም እስራኤል ጥቃቶችን መፈጸሟን ቀጥላለች።

   እስራኤል ሐሙስ ዕለት የሄዝቦላህ መሠረተ ልማት ናቸው ባለቻቸው ስፍራዎች በፈጸመችው ድብደባ 23 ሰዎች መጎዳታቸውን እና ከእነዚህም መካከል ስምንቱ ሕጻናት፣ ሰባቱ ደግሞ ሴቶች መሆናቸውን ሚኒስቴሩ አስታውቋል።

   ሄዝቦላህ በበኩሉ በደቡብ የአገሪቱ ክፍል በሚገኙ የእስራኤል ጦር አባላት ላይ በድሮን ጥቃት መፈጸሙን አስታውቋል።

   በእስራኤል እና በሊባኖስ መካከል በዋሺንግተን ንግግር ከተደረገ በኋላ እአአ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የተኩስ አቁም ስምምነት የተደረሰ ቢሆንም ግጭቶች ቀጥለዋል።

   የሊባኖስ ፕሬዚዳንት ጆሴፍ ኦወን “ምንም እንኳ የተኩስ አቁም ቢደረስም” እስራኤል ስምምነቱን በመጣስ “ጥቃት መፈጸሟን እንደቀጠለች” ነው በማለት የተቹ ሲሆን፣ በሚደርሱ የአየር ድብደባዎች የመኖሪያ ቤቶች እና የአምልኮ ስፍራዎች እየወደሙ ነው ሲሉ ከስሰዋል።

   "እስራኤል ዓለም አቀፍ ሕጎችን እና ስምምነቶችን እንድታከብር እና በሲቪሎች፣ በሕክምና ባለሙያዎች፣ በሲቪል መከላከያ እና በሰብአዊ ድርጅቶች ላይ ማነጣጠሯን እንድታቆም ጫና መደረግ አለበት" ብለዋል።

   እስራኤለ በበኩሏ ጥቃቶቹን የምትፈጽመው ሄዝቦላህ ለሚተኩሳቸው ድሮን እና ሮኬቶች ምላሽ ለመስጠት መሆንን በመግለጽ ትከራከራለች።

   በተኩስ አቁም ስምምነቱ ሄዝቦላህ ያልተካተተ ቢሆንም እስራኤል የምታከብር ከሆነ ለስምምነቱ እነደሚገዛ አስታውቆ ነበር።

   የተኩስ አቁሙ በቤይሩት ሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች የሚካሄደውን ጥቃት በአብዛኛው ቢያቆምም፣ በደቡባዊ ሊባኖስ ግን የሚካሄደው ድብደባ እንደቀጠለ ነው።

6. 30 ሚያዚያ 2026የኢራኑ ጠቅላይ መሪ የአገራቸውን የኒውክሌር አቅም ለመከላከል ቃል ገቡ

   

   የፎቶው ባለመብት, Iran

   የኢራኑ ጠቅላይ መሪ የእስላማዊ ሪፐብሊኩን የኒውክሌር እና የሚሳዔል አቅም ለመከላከል ቃል ገቡ። ሞጅታባ ኻሜኒ ሐሙስ ዕለት በጽሑፍ በሰጡት መግለጫ አሜሪካ በፐርዢያ ባሕረ ሰላጤ ቦታ እንደሌላት በመግለጽ፣ መገኘት የሚገባት “ከውሃዎቿ በታች ነው” ብለዋል።

   ኻሜኒ በሰጡት መገለጫ ላይ የኢራን የኒውክሌር እና የባሌስቲክ ሚሳዔል ፕሮግራም ለንግግር እንደማይቀርብ አመልክተዋል።

   በቴሌቭዥን በተነበበው የጠቅላይ መሪው መግለጫ አያቶላህ ሞጅታባ ኻሜኒ የአሜሪካን ግዙፍ ወታደራዊ ኃይል ዕቅድ አለመሳካቱን በመግለጽ ጦርነቱ በቀጣናው ታሪክ ውስጥ “አዲስ ምዕራፍ“ ከፍቷል ብለዋል።

   ሞጅታባ ኻሜኒ ኢራን ወሽመጡን መቆጣጠሯ ባሕረ ሰላጤውን የበለጠ ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲሆን ያደርጋል ብለዋል። መግለጫው አክሎም ቴህራን በወሽመጡ ላይ የሚኖራት “ሕጋዊ አመራር እና አዲስ አስተዳደር” የቀጣናውን ዜጎች በሙሉ ተጠቃሚ ያደርጋል ሲል ገልጿል

   ሞጅታባ ኻሜኒ የአባታቸውን መገደል ተከትሎ የጠቅላይ መሪነቱን ሥልጣን ከተረከቡ ጀምሮ ለሕዝብ ታይተው አያውቁም።

   ጠቅላይ መሪው መግለጫውን የሰጡት የአገሪቱ ምጣኔ ኃብት ላይ የሚደርሰው ጫና በበረታበት፣ የአሜሪካ ባሕር ኃይል ወደ ቴህራን ወደቦች የሚገቡ እና የሚወጡ መርከቦች ላይ የጣለው እገዳ በቀጠለበት ወቅት ነው።

   ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን መዝጋቷን ተከትሎ የዓለም ነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ደረጃ አሻቅቧል። ሐሙስ ዕለት የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዘይት ዋጋ በበርሜል 126 ዶላር ተሸጧል።

   ዶናልድ ትራምፕ በኢራን ወደቦች ላይ የጣሉትን እገዳ እንደሚቀጥሉ የገለጹ ሲሆን አጋሮቻቸው ጥምረት በመፍጠር የሆርሙዝ ወሽመጥን እንዲያስከፍቱ ግፊት እያደረጉ ነው ተብሏል።

   ኻሜኒ በመግለጫቸው ላይ አሜሪካን “ታላቋ ሴጣን” በማለት የጠሯት ሲሆን በፐርዢያ ባህረ ሰላጤ ምንም ጉዳይ የላትም ብለዋል።

   የኢራን የበላይ መሪ "መሣሪያዎቻችን እና ቴክኖሎጂዎቻችን እንደ አገር የማንነታችን አካል ናቸው እና ምንም ቢሆን እንጠብቃቸዋለን" ሲሉ ተናግረዋል።

   “ሁሉም የኢራን አቅሞች ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ፣ ኢንዱስትሪ፣ የኒውክሌር እና ሚሳዔል ፕሮግራሞች” በ90 ሚሊዮን የኢራን ሕዝብ የሚታዩት እንደ ውድ ብሔራዊ ሃብቶች መሆኑን ጠቅላይ መሪው ተናግረዋል።

   አክለውም “ልክ ውሃችንን፣ ግዛታችንን እና አየር ክልላችንን እንደምንከላከለው እንጠብቀዋለን” ብለዋል።

   በሺህ ኪሎ ሜትሮች አቋርጠው መጥተዋል ያሏቸውን የውጭ ኃይሎች “በስግብግብነት እና በክፋት” ይንቀሳቀሳሉ ሲሉ ወንጅለው፣ በአካባቢው “ምንም ቦታ የላቸውም። ከውሃው በታች ካልሆነ በስተቀር" ብለዋል።

   ኻሜኒ በዚህ መግለጫቸው ላይ ኢራን ወሽመጡን መቆጣጠሯን እንደምትቀጥል አመልክተዋል።

   ኢራን በወሽመጡ በኩል የሚያልፉ መርከቦችን 2 ሚሊዮን ዶላር እንደምታስከፍል ትናግራለች።

   እስራኤል እና አሜሪካ የካቲት 21 2018 ዓ.ም. በቴህራን ላይ የጀመሩት ጦርነት ሁለት ወር አልፎታል።

7. 30 ሚያዚያ 2026አሜሪካ ዳግም ጥቃት የምትፈጽም ከሆነ የከፋ እርምጃ እንደምትወስድ ኢራን አስጠነቀቀች

   

   የፎቶው ባለመብት, EPA

   ኢራን ዋሽንግተን ዳግም ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ ከጀመረች “ረዥም እና የከፋ ጉዳት የሚያስከትል” የአጸፋ እርምጃ እንደምትሰጥ አስጠነቀቀች።

   ቴህራን አሜሪካ የተወሰነ ቢሆንም እንኳ ጥቃት ዳግም መፈጸም ከጀመረች “ረዥም እና የከፋ ጉዳት የሚያስከትል” ጥቃት በቀጣናው ባሏት የጦር ሠፈሮች ላይ እንደሚፈጽሙ የአብዮታዊ ዘቡ ከፍተኛ ባለሥልጣን ተናግረዋል።

   “በቀጣናው ጦር ሠፈሮቻችሁ ላይ የሆነውን አይታችኋል። በጦር መርከቦቻችሁ ላይ ተመሳሳይ ነገር እናያለን” ሲሉ የአየር ኃይል አዛዡ ማጂድ ሞሳቪ መናገራቸው የኢራን መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።

   አሜሪካ እና እስራኤል ከየካቲት 21 2018 ዓ.ም. ጀምሮ በኢራን ላይ ጦርነት መጀመራቸውን ተከትሎ የሆርሙዝ ወሽመጥ በመዘጋቱ የተነሳ የዓለም የነዳጅ አቅርቦት ተስተጓጉሏል።

   አሜሪካ አገራት ጥምረት ፈጥረው የሆርሙዝ ወሽመጥን እንዲያስከፍቱ ግፊት እያደረገች መሆኑን ሮይተርስ ዘግቧል።

   ቴህራን ረቡዕ ዕለት አሜሪካ መርከቦቿ ላይ የጣለችነው እገዳ የምትቀጥል ከሆነ “ከዚህ በፊት ታይቶ የማያውቅ ወታደራዊ እርምጃ" እንደምትወስድ አስጠንቅቃ ነበር።

   ይህ የቴህራን ማስጠንቀቂያ በቀጣናው ዳግም የአሜሪካ እና የእስራኤል ድብደባ ይቀጥላል የሚል ስጋት ፈጥሯል።

8. 30 ሚያዚያ 2026አሜሪካ የሆርሙዝ ወሽመጥን ዳግም ለማስከፈት ዓለም አቀፍ ድጋፍ ትፈልጋለች ተባለ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   አሜሪካ ሌሎች አገራት ዓለም አቀፍ ጥምረት እንዲመሠርቱ እና የሆርሙዝ ወሽመጥን እንዲያስከፈቱ እንደምትፈልግ ሮይተርስ የዜና ወኪል ዘገበ።

   የዜና ወኪሉ የተመለከተው የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ሰነድ የዓለም 20 በመቶ ነዳጅ የሚተላለፍበት ወሽመጥን ዳግም ለመርከቦች ክፍት እንዲሆን ለማድረግ አገራት ዓለም አቀፍ ጥምረት እንዲመሰርቱ ግፊት እያደረገች መሆኑን ያሳያል።

   ሁለት ወር ባለፈው በኢራን ጦርነት ምክንያት የሆርሙዝ ወሽመጥ በመዘጋቱ የዓለም የነዳጅ ዋጋ ከአራት ኣመታት ወዲህ ታይቶ በማይታወቅ መልኩ ጭማሪ አሳይቷል።

   ጦርነቱን ለማስቆም የተደረጉ ንግግሮች ውጤት ባለማስገኘታቸው አሜሪካ ወደ ኢራን ወደቦች መርከቦች እንዳይገቡ እገዳ ጥላለች።

   የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ሐሙስ ዕለት ኢራን ወደ ድርድር ጠረጴዛ እንድትመለስ ለማድረግ የሚያስችል ወታደራዊ ዕቅድ ላይ ለፕሬዚዳንቱ ገለጻ እንደሚደረግ አክሲዮስ ዘግቧል።

   የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ “አጭር እና ከባድ” የሆነ የጥቃት እቅድ ለፕሬዚዳንቱ እንደሚያቀርብ የተገለጸ ሲሆን በዚህ ጥቃት ምናልባት የኢራን መሠረተ ልማቶች ዒላማ ሊደረጉ እንደሚችሉ አክሲዮስ በስም ያልጠቃሳቸውን ምንጮች ጠቅሶ ዘግቧል።

   ዋይት ሐውስ እና ማዕከላዊ ዐዕዙ ሮይተርስ ላቀረበው ጥያቄ ምላሸ አልሰጡም።

9. 30 ሚያዚያ 2026እስራኤል እርዳታ ይዘው ወደ ጋዛ ሲጓዙ የነበሩ መርከቦችን ጠልፋ፤ 175 አክቲቪስቶችን አሰረች

   

   የፎቶው ባለመብት, Global Sumud Flotilla/Handout via REUTERS

   ለጋዛ እርዳታ ጭነው ሲጓዙ የነበሩ 22 ጀልባዎች በግሪኳ ክሪት ደሴት አቅራቢያ ዓለም አቀፍ ውሃ ላይ ሳሉ በእስራኤል ኃይሎች መጠለፋቸውን የፍልስጤም ደጋፊ አክቲቪስቶች አስታወቁ።

   የመርከቦቹን የቡድን ጉዞ ያቀናጀው ‘ግሎባል ሱሙድ ፍሎቲላ’ የተባለው ተቋም የእስራኤልን እርምጃ “የባሕር ላይ ውንብድና” ሲል ተቃውሞታል።

   መርከቦቹ ላይ የነበሩት ሰዎች በእስራኤል ባሕር ኃይል ከተዘጋው ጋዛ 965 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ሕገ ወጥ በሆነ መንገድ መያዛቸውን ተቋሙ ገልጿል።

   የእስራኤል የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በበኩሉ ከ20 በሚበልጡ ጀልባዎች ውስጥ የነበሩ 175 አክቲቪስቶችን መያዙን እና ወደ እስራኤል እየተወሰዱ መሆኑን አስታውቋል። የጀልባዎቹን ጉዞም “የሕዝብ ግንኙነት ትርኢት” ሲል አጣጥሎታል።

   እስራኤል ጋዛ ላይ የጣለችውን እገዳ የመስበር እቅድ በመያዝ ከሁለት ሳምንት በፊት የሕብረት ጉዞ የጀመሩት ከስፔን፣ ፈረንሳይ እና ጣልያን የተወጣጡ 58 መርከቦች ናቸው።

   የ‘ግሎባል ሱሙድ ፍሎቲላ’ መረጃ እንደሚያሳየው ቀሪዎቹ 36 ጀልባዎች በደቡብ ምዕራባዊ የክሪት ባሕር ዳርቻ አቅራቢያ እየቀዘፉ ነበር።

   የቡድኑ አባላት ከነበሩት መርከቦች ውስጥ ቢያንስ 22 ያህሉ “ሙሉ በሙሉ የዓለም አቀፍ ሕግ ጥሰት በሆነ መልኩ በእስራኤል ኃይሎች መወረራቸውን” ተቋሙ ገልጿል።

   የእስራኤል ባሕር ኃይል “መርከቦችን እንደጠለፈ፣ የአደጋ ጊዜ ቻናሎችን ጨምሮ የኮሚዩኒኬሽን መስመራቸውን እንደጠለፈ እና ሲቪል ሰዎችን በኃይል አፍኖ እንደወሰደ” በመግለጫው ጠቅሷል።

   “ይሄ የባሕር ላይ ውንብድና ነው። በክሪት አቅራቢያ ክፍት ውሃ ላይ ሰዎችን በሕገ ወጥ መንገድ መያዝ እስራኤል ከራሷ ድንበር ሩቅ የሆነ ስፍራ ላይ ያለ ምንም ተጠያቂነት፣ ያለ ምንም መዘዝ እንደምትንቀሳቀስ ያመለክታል” ብሏል።

   የእስራኤል መገናኛ ብዙኃን ዘገባዎች በበኩላቸው የባሕር ኃይሉ ለመርከቦቹ ማስጠንቀቂያ እንደሰጠ እና ትዕዛዙን ያልተቀበሉትን እንደያዘ ገልጸዋል። እስራኤል እርምጃዋ ዓለም አቀፍ ሕግን ያከበረ እንደሆነ ትናገራለች።

10. 30 ሚያዚያ 2026የነዳጅ ዋጋ ከአራት ዓመት ወዲህ ባልታየ መጠን ጨመረ

    

    የፎቶው ባለመብት, Costfoto/NurPhoto via Getty Images

    አሜሪካ እና ኢራን ከሁለት ወር በፊት የገቡበት ጦርነት የመቋጨት አዝማሚያ እያሳየ አለመሆኑን ተከትሎ በዓለም አቀፍ ገበያ የነዳጅ ዋጋ ከአውሮፓውያኑ 2022 ወዲህ ባልታየ መጠን ጨመረ።

    የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋው በሰባት ፐርሰንት ገደማ ጨምሮ በበርሜል ከ126 ዶላር በላይ ተሽጧል። አሁን የተመዘገበው የነዳጅ ዋጋ ሩሲያ ዩክሬን ላይ ሙሉ ወረራ ከከፈተች ወዲህ የታየ ከፍተኛ ጭማሪ ሆኗል።

    በአሜሪካ እና ኢራን መካከል የሚደረገው የሰላም ንግግር ያለ ተጨባጭ እንቅስቃሴ ባለበት መቆሙን ተከትሎ የኤነርጂ ዋጋ በዚህ ሳምንት ጨምሯል።

    በእስያ ገበያ ላይ የነዳጅ ዋጋ በበርሜል 126.32 ዶላር የተሸጠ ሲሆን የአውሮፓ ገበያ ሲከፈት ግን የብሬንት ዋጋ ወደ 122 ዶላር ተመልሷል።

    ቤንዚን እና ናፍጣ የሚገኝበት ድፍድፍ ነዳጅ ከኢራን ጦርነት ጀመር ወዲህ ያሳየው ጭማሪ የነዳጅ ችርቻሮ ዋጋ እንዲጨምር ምክንያት ሆኗል።

    ረቡዕ ዕለት አሜሪካ ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረጉ ጉዞዎች ላይ የጣለችውን እገዳ ቴህራን የሆርሙዝ ወሽመጥን መዝጋት እስከቀጠች ድረስ ለማራዘም መዘጋጀቷ ከተዘገበ በኋላም የነዳጅ ዋጋ በስድስት በመቶ ጨምሮ ታይቷል።

11. 30 ሚያዚያ 2026ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኢራን ላይ ሊወሰድ ስለሚችል ወታደራዊ እርምጃ ገለጻ ሊደረግላቸው መሆኑ ተዘገበ

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images)

    የአሜሪካ ወታደራዊ አዛዦች ኢራን ውስጥ ሊፈጸሙ የሚችሉ “አጭር እና ኃይለኛ” ተከታታይ ጥቃቶችን የተመለከተ እቅድ ለፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሊያቀርቡ መሆኑን የአሜሪካው የዜና ምንጭ አክሲዮስ ዘገበ።

    አክሲዮስ ለጉዳዮ ቅርበት ያላቸው ምንጮችን ጠቅሶ ያወጣው ዘገባ እንደሚያመልክተው፤ የአሜሪካን መካከለኛው ምሥራቅ ዘመቻዎች የሚመራው ማዕከላዊ ዕዝ አዛዥ በሆኑት አድሚራል ብራድ ኩፐር የሚቀርበው እቅድ የኢራን መሠረተ ልማቶችን ማጥቃትን ሊያካትት ይችላል።

    የትራምፕ አስተዳደር ኢራን ላይ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድን እያጤነ ያለው ጥቃት መፈጸም ከቴህራን ጋር የሚደረገው ድርድርን ከገባበት ቅርቃር ያስወጣል በሚል ተስፋ መሆኑን ዘገባው ጠቅሷል።

    ኢራን ጥቃት ከተፈጸመባት ድርድሩ ላይ የኒውክሌር ጉዳይን በተመለከተ መለሳለስ ልታሳይ ትችላለች ተብሎ ተገምቷል።

    በዘገባው መሠረት ለትራምፕ ይቀርባል ሌላኛው እቅድ በኢራን የተዘጋውን ሆርሙዝ ለንግድ መርከቦች ክፍት ለማድረግ ሲባል የወሽመጡን የተወሰነ ክፍል መቆጣጠርን የሚመለከት ነው።

    ይህ አይነቱ እርምጃ እግረኛ ወታደሮችን ማሰማራትን ሊያካትት እንደሚችል አክሲዮስ አንድ ምንጭን ጠቅሶ ዘግቧል።

    በከፍተኛ መጠን የበለጸገውን የኢራን የዩራኒየም ክምችት ለመቆጣጠር በሠራዊቱ ልዩ ኃይል ዘመቻ የማካሄድ እቅድም ለፕሬዝዳንቱ ሊቀርብ ይችላል ተብሏል። ይህ አይነቱ እቅድ ከዚህ ቀደምም ተነስቶ ነበር።

    በአሜሪካ እና እስራኤል ጦርነት የተከፈተባት ኢራን ወሳኙን የባሕር መተላለፊያ ሆርሙዝ ዘግታለች። በወሽመጡ ለማለፍ የሚሞክሩ መርከቦች ላይ ጥቃት እንደምትፈጽም መዛቷንም ቀጥላለች።

    ይህ የኢራን እርምጃ የዓለም የኤነርጂ አቅርቦት ላይ ከፍተኛ መስተጓጎል ያደረሰ ሲሆን አሜሪካ ደግሞ በምላሹ ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረጉ ጉዞዎች ላይ እገዳ ጥላለች።

    እንደ አክሲዮስ ዘገባ ፕሬዝዳንት ትራምፕ የኢራን ወደቦች ላይ የጣሉትን የጉዞ እገዳ እንደ ትልቅ መደራደሪያ ይመለከቱታል። ይሁን እንጂ ኢራን በዚሁ አቋሟ የምትቀጥል ከሆነ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድን ሊያጤኑት እንደሚችሉ ጠቅሷል።

    በተጨማሪም ኢራን የአሜሪካ እገዳ የሚቀጥል ከሆነ በአጸፋው በቀጣናው የሚገኙ አሜሪካ ኃይሎች ላይ ወታደራዊ እርምጃ ልትወስድ ትችላለች የሚል ግምት መኖሩን የዜና ምንጩ ዘግቧል።

12. 30 ሚያዚያ 2026የጀርመን መራሄ መንግሥት አሜሪካን ከተቹ ከቀናት በኋላ ትራምፕ በአገሪቱ የሰፈሩ ወታደሮችን ለመቀነስ እያሰቡ መሆኑ ተናገሩ

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጀርመን ውስጥ የሰፈሩትን በሺህዎች የሚቆጠሩ የአሜሪካ ወታደሮች ቁጥር ለመቀነስ “ጥናት እየተደረገ” መሆኑን አስታወቁ።

    ትራምፕ ይህንን ያሉት፤ የጀርመኑ መራሄ መንግሥት ፍሬድሪክ መርዝ፤ አሜሪካ በኢራን ተደራዳሪዎች “ተዋርዳለች” በማለት የዋሽንግተንን አካሄድ ከተቹ ከቀናት በኋላ ነው።

    ትራምፕ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሑፍ፤ “ጀርመን ውስጥ ያሉ ወታደሮች ላይ ሊደረግ የሚችል ቅነሳን በተመለከተ በመጪው አጭር ጊዜ ውስጥ ምን አይነት ውሳኔ መተላለፍ እንዳለበት እያጠኑ እና እየገመገሙ” መሆኑን ገልጸዋል።

    አሜሪካ ጀርመን ውስጥ ከፍተኛ የሠራዊት አባላትን ያሰፈረች ሲሆን፣ እስከ ታህሳሥ ባለው ጊዜ ውስጥ በመላ አገሪቱ በሚገኙ ጦር ሰፈሮች 36,000 ወታደሮች እንደነበሯት መረጃዎች ያመለክታሉ።

    የጀርመኑ መራሄ መንግሥት መርዝ አሜሪካን የሚተቸውን ንግግራቸውን ያሰሙት ሰኞ ዕለት ማርስበርግ ውስጥ በሚገኝ ዩኒቨርሲቲ ተገኝተው ለተማሪዎች ባደረጉት ንግግር ነው። “አሜሪካ ምንም ስትራቴጂ እንደሌላት ግልጽ ነው” ሲሉ ለተማሪዎቹ ተናግረዋል።

    “ኢራናውያኑ ድርድር ላይ እጅግ የተካኑ መሆናቸው ወይም ድርድር አለማድረግ ላይ በጣም ጎበዝ መሆናቸው ግልጽ ነው። አሜሪካውያን ወደ ኢስላማባድ እንዲጓዙ እና ያለ ውጤት በድጋሚ እንዲመለሱ አድርገዋል” ብለዋል። “መላ አገሪቱ” በኢራን አመራር “እየተዋረደ” መሆኑንም አክለዋል።

    ትራምፕ በማግሥቱ ትሩዝ ሶሻል በተባለው ማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ በሰጡት ምላሽ፤ የጀርመኑ መሪ “ኢራን የኒውክሌር መሣሪያ ቢኖራት ችግር የለበትም”፤ እንዲሁም “ስለ ምን እንደሚናገር አያውቅም” ሲሉ ተችተዋል።

    “ጀርመን በኢኮኖሚ እና በሌሎች ጉዳዮች ደካማ መሆኗ አያስገርምም” ሲሉ ጽፈዋል።

    ረቡዕ ዕለት ከትራምፕ ጋር ስላላቸው ግንኙነት የተጠየቁት መርዝ፣ “በእኔ እና በአሜሪካው ፕሬዝዳንት መካከል ያለው ግላዊ ግንኙነት እንደቀደመው ጊዜ ሁሉ ጥሩ ላይ ነው” ብለዋል።

    ትራምፕ ጀርመን ውስጥ የሚገኙ ወታደሮችን ቁጥር እንደሚቀንሱ ስለመጠቆማቸው እስካሁን አስተያየት አልሰጡም።

    ፕሬዝዳንት ትራምፕ ባለፉት ሁለት ወራት 23 አባላት ካሉት እና “የወረቀት ላይ ነብር” ሲሉ ካጣጣሉት ኔቶ አሜሪካን እንደሚያስወጡ ሲዝቱ ቆይተዋል።

13. 30 ሚያዚያ 2026አሜሪካ በኢራን ጦርነት እስካሁን 25 ቢሊዮን ዶላር ማውጣቷን አስታወቀች

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    ከሁለት ወር በፊት ኢራን ላይ የተከፈተው ጦርነት እስካሁን አሜሪካን 25 ቢሊዮን ዶላር እንዳስወጣት የዋሽንግተን መከላከያ መስሪያ ቤት ከፍተኛ ኃላፊ ተናገሩ።

    አሜሪካ በኢራን ጦርነት ምን ያህል ገንዘብ ወጪ እንዳደረገች በይፋ ሲገለጽ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው።

    የአሜሪካ መከላከያ ሚንስትር ፒት ሄግሴት ከኢራን ጦርነት ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ በቃለ መሃላ ስር ሆነው በሰጡት ስድስት ሰዓት በቆየ የምክር ቤት ማብራሪያ ላይ ከዴሞክራቲክ ሕግ አውጪዎች ጋር ውዝግብ ውስጥ ገብተዋል።

    መከላከያ ሚንስትሩ ትናንት ረቡዕ በተወካዮች ምክር ቤት የጦር አገልግሎት ኮሚቴ ፊት የቀረቡት ከአሜሪካ ጦር የጋራ ጦር አዛዦች ኃላፊ ጄነራል ዳን ኬን እና ከመከላከያ መስሪያ ቤቱ የፋይናንስ ዋና ኃላፊ ጁሌስ ኸርትስ ጋር በመሆን ነው።

    ሄግሴት ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር “የተጋፈጥነው ትልቁ ጠላት” የዴሞክራቶች እና የተወሰኑ ሪፐብሊካኖችን “የሽንፈት ቃላቶች ነው” ብለዋል።

    የኮሚቴው አባል የሆኑ ዴሞክራት ሕግ አውጪዎች ከኢራን ጋር በሚደረገው ጦርነት የፌደራል መንግሥቱ ገንዘብ ጥቅም ላይ እየዋለ የሚገኝበትን መንገድ ተችተዋል።

    ከመከላከያ መስሪያ ቤቱ የፋይናንስ ዋና ኃላፊ ኸርትስ ባደረጉት ንግግር እስካሁን ለጦርነቱ 25 ቢሊዮን ዶላር ወጪ መደረጉን ተናግረዋል።

    ኸርትስ እንደገለጹት አብዛኛው ገንዘብ የወጣው ለተተኳሽ እና መሣሪያዎችን ለመተካት ነው። የወጪው ሙሉ ዝርዝር ከጊዜ በኋላ እንደሚቀርብ ለሕግ አውጪዎች ተናግረዋል።

    አሜሪካ እና ኢራን የሰላም ንግግር ለማድረግ ተኩስ አቁም ላይ ቢደርሱም ጦርነቱ በይፋ አልተቋጨም።

    በምክር ቤቱ ውሎ ዋነኛ መነጋገሪያ ከሆኑ ነጥቦች አንዱ ገንዘብ ነው። ዋይት ሀውስ የአሜሪካ የመከላከያ በጀት በ1.5 ትሪሊዮን ዶላር እንዲጨምር ለኮንግረስ ጥያቄ አቅርቧል።

    ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወዲህ የአሜሪካ ወታደራዊ ወጪ በዚህ ደረጃ ከፍ ሲል ይህ የመጀመሪያው ነው።

    መከላከያ ሚንስትሩ ሄግሴት የበጀት ጥያቄው “ጊዜው የሚጠይቀውን አጣዳፊነት ያሳያል” ሲሉ ለኮሚቴው ተናግረዋል።

    ጄነራል ኬን በበኩላቸው 1.5 ትሪሊዮን ዶላር አሜሪካ በፍጥነት የሚያድግ ቴክኖሎጂ መታጠቅ እንድትችል የሚያግዝ “ለወደፊት ደኅንነት የሚውል ታሪካዊ ቅድመ ክፍያ” ነው ብለዋል።

    የኮሚቴው አባላት የሆኑ ዴሞክራቶች የአሜሪካ ጦር ኢራን ላይ የሚያካሂደውን ዘመቻ ብዙውን ጊዜ የሚገልጹት ያለ ኮንግረስ ፈቃድ እንደተከፈተ “የምርጫ ጦርነት” ነው።

    የካሊፎርኒያው ዴሞክራቲክ ተወካይ ጆን ጋራሜንዲ፤ “ጦርነቱን በተመለከተ ከመጀመሪያው ዕለት አንስቶ የአሜሪካ ሕዝብን ስትዋሹ ነበር” ሲሉ ባለሥልጣናቱን ወቅሰዋል።

    ትራምፕ በሌላ የመካከለኛው ምሥራቅ ጦርነት “አጣብቂኝ ውስጥ ገብተዋል” ሲሉም ለሄግሴት ተናግረዋል።

    የምክር ቤት አባሉን አስተያየት “ግድ የለሽ” ሲሉ የጠሩት ሄግሴት በበኩላቸው፤ ትራምፕ “አጣብቂኝ” ውስጥ ናቸው መባሉን አስተባብለዋል። “ለትራምፕ ያለህ ጥላቻ አውሮሃል” ሲሉም የምክር ቤት አባሉን ተናግረዋል።

    የኮሚቴው አባል የሆኑ አብዛኞቹ ሪፐብሊካኖች ከመከላከያ መስሪያ ቤቱ ጎን ቆመዋል። የኮንግረስ አባሉ ካርሎስ ጊሜኔዝ ኢራን የህልውና ስጋት ናት ብለው እንደሚያምኑ ገልጸዋል።

14. 29 ሚያዚያ 2026የዚምቧብዌ የቀድሞ ፕሬዚዳንት ሮበርት ሙጋቤ ልጅ ከደቡብ አፍሪካ ሊባረር ነው

    

    የፎቶው ባለመብት, Gallo Images via Getty Images

    የዚምባብዌ የቀድሞ ፕሬዚዳንት ሮበርት ሙጋቤ የመጨረሻ ልጅ በአስቸኳይ ከደቡብ አፍሪካ እንዲባረር የጆሃንስበርግ ፍርድ ቤት ወሰነ።

    ቤላርማይን ሙጋቤ በዚህ ወር መጀመርያ ላይ በመኖሪያ ቤቱ የ23 ዓመት ወጣት ላይ በመተኮሱ የተከሰሰ ሲሆን ጥፋተኛ መሆኑን አምኗል።

    የ28 ዓመቱ የሙጋቤ ልጅ መሳሪያ በመደቀን እንዲሁም በደቡብ አፍሪካ ውስጥ ያለ ሕጋዊ ፈቃድ በመኖር ጥፋተኛ መሆኑ ተገልጿል።

    ፍርድ ቤት በቀረበበት ክስ ጥፋተኛ ሆኖ በመገኘቱ 36,000 ዶላር እንዲከፍል ወስኖበታል።

    አብሮት የተከሰሰው የአጎቱ ልጅ ቶቢያስ ማቶንሆድዜ በግድያ ሙከራ፣ በሕገወጥ ስደት፣ የጦር መሣሪያ በመያዝ እና በፍትህ ስርዓቱ ላይ ጣልቃ በመግባት ወንጀሎች የሦስት ዓመት እስር ተፈርዶበታል።

    ሁለቱም ግለሰቦች በቁጥጥር ስር የዋሉት ከአስር ቀን በፊት ፖሊስ በጆሃንስበርግ በሚገኘው የሙጋቤ ልጅ ቤት ተጠርቶ ከመጣ በኋላ ነው።

    በቅጥር ግቢው ውስጥ ይሰራ የነበረው ግለሰብ በጥይት ተመትቶ ክፉኛ በመጎዳቱ ወደ ሆስፒታል ተወስዷል።

    አቃቤ ሕጎች ለፍርድ ቤቱ ግለሰቡ ላይ የተተኮሰው በቅጥር ግቢው ውስጥ ሦስት ሰዎች መካከል በተፈጠረ አለመግባባት መሆኑን አስረድተዋል።

    አክለውም ግለሰቡ ለማምለጥ ሲሞክር ከኋላው ሁለት ጊዜ ተተኩሱበት መመታቱን ገልጸዋል።

    ፖሊስ የመኖሪያ ቤቱ ላይ ብርበራ ያካሄደ ቢሆንም እስካሁን ድረስ የጦር መሣሪያውን አላገኘም።

15. 29 ሚያዚያ 2026በኢራን ወደቦች ላይ የተጣለው እገዳ እንደሚራዘም ከተሰማ በኋላ የነዳጅ ዋጋ ጨመረ

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    አሜሪካ በኢራን ላይ የጣለችውን እገዳ ለማራዘም ማቀዷ ከተሰማ በኋላ የዓለም ነዳጅ ዘይት ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ጨመረ።

    ማክሰኞ ዕለት 110 ዶላር የተሸጠው አንድ በርሜል ብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ረቡዕ 115 ዶላር ገብቷል።

    የነዳጅ ዋጋ የጨመረው ዎል ስትሪት ጆርናል ዶናልድ ትራምፕ የኢራን ምጣኔ ሃብትን ለማዳከም በቴህራን ወደቦች ላይ የተጣለውን እገዳ እንደሚያራዝሙ ለረዳቶቻቸው መናገራቸውን ከዘገበ በኋላ ነው።

    ኢራን የአሜሪካ እገዳ እስካልተነሳ ድረስ በሆርሙዝ ወሽመጥ መርከቦች እንደማያልፉ ተናግራለች።

    የካቲት 21 2018 ዓ.ም. እስራኤል እና አሜሪካ ኢራንን መደብደብ ከጀመሩበት ጊዜ አንስቶ የሆርሙዝ ወሽመጥ በመዘጋቱ የዓለም ነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል።

    ኢራን ለተከፈተባትን ጦርነት ምላሽ ለመስጠት በሚል የዓለም አንድ አምስተኛ የነዳጅ እና የተፈጥሮ ጋዝ ምርት የሚመላለስበት የሆርሙዝ ወሽመጥን ዘግታለች።

16. 29 ሚያዚያ 2026ፈረንሳይ ዜጎቿ በፍጥነት ማሊን ለቅቀው እንዲወጡ አሳሰበች

    

    የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

    የማሊ ታጣቂዎች በሳምንቱ መጨረሻ የተቀናጀ ጥቃት መክፈታቸውን ተከትሎ ፈረንሳይ ዜጎቿ “በተቻለ ፍጥነት” አገሪቱን ለቅቀው እንዲወጡ አሳሰበች።

    ቅዳሜ ዕለት በማሊ ተገንጣይ ቡድኖች እና እስላማዊ ታጣቂዎች በጋራ በመሆን በከፈቱት ጥቃት ዋና ከተማዋ ባማኮን ጨምሮ በበርካታ የአገሪቱ ክፍል ውጊያ ተካሄዷል።

    ፈረንሳይ ረቡዕ በማሊ ያለው ሁኔታ “ፈጽሞ ያልተረጋጋ” መሆኑን በመግለጽ ዜጎቿ ወደ ምዕራብ አፍሪካዊቷ አገር እንዳይሄዱ መክራለች።

    የማሊ የመከላከያ ሚኒስትር በዋና ከተማዋ ባማኮ አቅራቢያ በሚገኘው መኖሪያ ቤታቸው መኪና ላይ በተጠመደ ቦምብ በተፈጸመ ጥቃት መገደላቸው ተገልጿል።

    ሳዲዮ ካማራ የተገደሉት እስላማዊ ታጣቂዎች እና ተገንጣዮች በመላ አገሪቱ በከፈቱት የተቀናጁ የጥቃት ማዕበሎች መሆኑን የበርካታ የዜና አውታሮች ዘገባ አመልክቷል።

    የማሊ ጦር ጄነራል አሲሚ ጎይታ የአገሪቱ ጸጥታ መረጋጋቱን በትናንትናው ዕለት አስታውቀዋል።

    ማክሰⶉ ምሽት የአገሪቱ ጦር በታጣቂዎች ላይ “ከፍተኛ ኪሳራ” ማድረሱን ገልጾ አሁንም ዘመቻ እየተካሄደ መሆኑን ጠቁሟል።

17. 29 ሚያዚያ 2026እስራኤል በደቡብ ሊባኖስ በፈጸመችው ተከታታይ ጥቃት ሦስት የአደጋ ጊዜ ሠራተኞች ተገደሉ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    እስራኤል በደቡብ ሊባኖስ በፈጸመችው ሁለት ተከታታይ ጥቃት ሦስት የአደጋ ጊዜ ሠራተኞችን ጨምሮ አምስት ሰዎች መገደላቸውን የአገሪቱ ጤና ሚኒስቴር አስታወቀ።

    የሊባኖስ ጠቅላይ ሚኒስትር ጥቃቱን “የጦር ወንጀል” ሲሉ ኮንነውታል።

    የሊባኖስ ጤና ሚኒስቴር በመጀመርያው የእስራኤል ጥቃት የተጎዱ ሰዎችን ለማትረፍ የተላኩ ሦስት የአገሪቱ የአደጋ ጊዜ ሠራተኞች በሁለተኛው ጥቃት መገደላቸውን አስታውቋል።

    በኋላ ላይ የሞታቸው መንስዔ ሲጣራ በፍርስራሸሶች ውስጥ ተቀብረው ሕይወታቸው ማለፉ ተረጋግጧል።

    ሚኒስቴሩ ሁለቱ የተገደሉት ሰዎች ማን እንደሆኑ ይፋ አላደረገም። በጥቃቱ ሁለት የሊባኖስ ጦር ወታደሮች ጉዳት እንደደረሰባቸውም ታውቋል።

    የእስራኤል ጦር ስለጥቃቱ ጥያቄ ቢቀርብለትም ምላሽ ከመስጠት ተቆጥቧል።

    የሰብዓዊ መብቶች ብድኖች በሕክምና ባለሙያዎች ላይ ሆን ተብሎ የሚፈጸም ጥቃት ከጦር ወንጀል ጋር ይስተካከላል ብለዋል።

    በእስራኤል እና ሄዝቦላህ መካከል ዳግም ግጭት የተቀሰቀሰው የኢራን ጦርነትን ተከትሎ ወደ ቴል አቪቭ ሮኬቶችን ማስወንጨፍ በመጀመሩ ነው።

    እስራኤል እና ሊባኖስ የተኩስ አቁም ስምምነት ላይ ቢደርሱም፣ በደቡባዊ ሊባኖስ የእግረኛ ጦሯን አሰማርታ መጠነ ሰፊ ወታደራዊ ዘመቻ እያካሄደች ትገኛለች።

    በእስራኤል ጦር በተፈጸሙ ጥቃቶች እስካሁን ድረስ 103 የሕክምና ባለሙያዎችን ጨምሮ 2500 ሰዎች ተገድለዋል።

    ከሟቾቹ መካከል 270 ሴቶች እና ከ 170 በላይ የሚሆኑት ደግሞ ሕጻናት መሆናቸው ተገልጿል።

18. 29 ሚያዚያ 2026ትራምፕ ኢራን አቋሟን አስተካክላ የኒውክሌር ፕሮግራሟን ለመተው መስማማት አልቻለችም ሲሉ ተቹ

    

    የፎቶው ባለመብት, TRUTH SOCIAL

    ፕሬዚዳንት ትራምፕ ረቡዕ ዕለት የኢራን አመራሮች “በተቻለ ፍጥነት ብልህ ቢሆኑ” እና የኒውክሌር ፕሮግራማቸውን ለመተው ቢስማሙ እንደሚሻል ተናገሩ።

    በኢራን እና በአሜሪካ መካከል የተጀመረው ጦርነት ሁለት ወር አልፎታል።

    “ኢራን አቋማቸውን ማስተካከል አትችልም። የኒውክሌር ፕሮግራሟን ለመተው እንዴት መስማማት እንዳለባት አታውቅም” ሲሉ በትሩዝ ሶሻል ገጻቸው ላይ ጽፈዋል።

    ትራምፕ በማኅበራዊ ድረ ገጻቸው ላይ ከምስላቸው ጋር ባጋሩት በዚህ ልጥፍ ከጀርባቸው ቤቶች እየፈነዱ እርሳቸው ኤኬ-47 ጠብመንጃ ይዘው ይታያሉ።

    በምስሉ ላይ “ከእንግዲህ በኋላ ትዕግሥት የለም” የሚል ጽሑፍ ተካትቷል።

    ዋይት ሐውስ ከኢራን ጋር በኒውክሌር ፕሮግራሞቿ ላይ ለመነጋገር ቢሞክርም ቴህራን ግን ፈቃደኛ ሳትሆን ቀርታለች።

    ቴህራን በቅድሚያ የሆርሙዝ ወሽመጥ እንዲከፈት የጠየቀች ሲሆን በኒውክሌር ፕሮግራሟ ላይ የሚደረገው ንግግር ወደ ሌላ ጊዜ እንዲተላለፍ መጠየቋ ተዘግቧል።

    ትራምፕ ወደ ኢራን የሚገቡ እና የሚወጡ መርከቦች እንቅስቃሴ ላይ እገዳ መጣላቸው ይታወሳል።

    ሮይተርስ የዜና ወኪል የአሜሪካው ፕሬዚዳንት እገዳው እንዲራዘም መወሰናቸውን ዘግቧል።

19. 29 ሚያዚያ 2026የቀድሞ የአሜሪካ ባለሥልጣናት ፔንታጎን በኢራን ትምህርት ቤት ላይ ስለተፈጸመው ጥቃት ዝም ማለቱን ተቹ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    አምስት የቀድሞ የአሜሪካ ባለሥልጣናት በኢራን ጦርነት መጀመሪያ ላይ በትምህርት ቤት ላይ በተፈጸመ ጥቃት የአሜሪካ ጦር ስለነበረው ተሳትፎ ባለመግለጹ ፔንታጎንን ተቹ።

    ከእነዚህ ባለሥልጣናት መካከል አንዳንዶቹ ጥቃቱ ከተፈጸመ ረጅም ጊዜ በኋላ እንኳን መሠረታዊ ዝርዝሮች ይፋ አለመሆናቸው በጣም ያልተለመደ መሆኑን ተናግረዋል።

    የካቲት 21 2018 ዓ.ም. በሚናብ በሚገኝ የመጀመርያ ደረጃ ትምህርት ቤት ላይ በተፈጸመ የሚሳዔል ጥቃት 110 ሕጻናትን ጨምሮ 168 ሰዎች መገደላቸውን የኢራን ባለሥልጣናት ተናግረዋል።

    ከዚያን ጊዜ ወዲህ ባሉት ሁለት ወራት ውስጥ ፔንታጎን ክስተቱ በምርመራ ላይ መሆኑን ብቻ አስታውቋል።

    የአሜሪካ ሚዲያዎች በመጋቢት ወር መጀመሪያ ላይ የአሜሪካ ጦር መርማሪዎች የአሜሪካ መከላከያ ትምህርት ቤቱን ባለማወቅ በመምታታቸው ተጠያቂ ሊሆኑ እንደሚችሉ ቢያምኑም የመጨረሻ መደምደሚያ ላይ አለመድረሳቸውን ዘግበዋል።

    ቢቢሲ ስለ ጥቃቱ እና ግልፅነት ባለመኖር ላይ ስለሚቀርበው ክስ ለፔንታጎን ባለሥልጣን ጥያቄ አቅርቦ "ይህ ክስተት በአሁኑ ጊዜ በምርመራ ላይ ነው" የሚል ምላሽ አግኝቷል።

    ባለሥልጣኑ አክለውም ተጨማሪ ዝርዝሮች እንደተገኙ ይፋ እንደሚደረጉ ተናግረዋል።

    ቢቢሲ በአሜሪካ ወታደራዊ ዘመቻዎች ወቅት ሰላማዊ ዜጎች የተገደሉባቸውን ሦስት ጉዳዮችን ፈትሿል።

    በእያንዳንዱ ጥቃት ላይ ፔንታጎን ከአንድ ወር ባነሰ ጊዜ ውስጥ ዝርዝር መረጃዎችን ሰጥቷል።

20. 29 ሚያዚያ 2026የኢራንን ሥልጣን በበላይነት የተቆጣጠረው አብዮታዊ ዘብ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    ለሁለት ወራት በዘለቀው የኢራን ጦርነት ቴህራን አንድ የማያሻማ መመሪያ የሚሰጥ ሃይማኖታዊ መሪ የላትም።

    ይህ በድንገት ፍጻሜውን ያገኘው የኢራን አገዛዝ የአገሪቱ ዕጣ ፈንታ በአክራሪ የአብዮታዊ ዘብ አዛዦች እጅ እንዲወድቅ አድርጓል።

    የእስላማዊ ሪፐብሊክ እአአ በ1979 ከተመሰረተበት ጊዜ አንስቶ በቁልፍ ጉዳዮች ላይ የመጨረሻውን ውሳኔ የሚሰጡት ጠቅላይ መሪው ነበሩ። ነገር ግን የአያቶላህ አሊ ኻሜኒ መገደል እና እርሳቸውን ተክቶ የልጃቸው ወደ ሥልጣን መምጣት የአብዮታዊ ዘቡ ጄነራሎች ውሳኔ ሰጪነት እንዲገን አድርጓል።

    በዚህ የተነሳ ደግሞ ወሳኝ የሆነው ውሳኔ ሰጭ አካል በመጉደሉ ሞጅታባ ኻሜኒ በአብዮታዊ ዘቡ አዛዦች ላይየበለጠ እንዲደገፉ አድርጓቸዋል።

    ሞጅታባ ኻሜኒ የሥርዓቱ ቁንጮ ላይ ናቸው። ነገር ግን ሦስት ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ የውስት አዋቂዎች ለሮይተርስ እንደተናገሩት ጠቅላይ መሪው ውሳኔያቸውን የሚሰጡት በአዛዦቹ ላይ በመመስረት ነው።

    የኢራን አመራር በጦርነቱ የተነሳ ውሳኔዎቹን በጥቂት ጠቅላይ ብሔራዊ ደህንነት ምክር ቤቱ ባሉ አክራሪ ቡድኖች ላይ እንዲመሰረት አድርጎታል።

    ይህ ደግሞ በአሁኑ ወቅት ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ውሳኔዎች ላይ ጫና ፈጥሯል። አንድ ከፍተኛ የፓኪስታን ባለሥልጣን “ኢራናውያን ምላሽ ሲሰጡ እጅግ በጣም ዝግ ብለው ነው” ብለዋል።

    “አንድ ወጥ የሆነ ውሳኔ ሰጭ መዋቅር የለም። አንዳንድ ጊዜ ምላሽ ለማግኘት ሁለት እና ሦስት ቀን ይወስዳል” ሲሉ አክለዋል።

    ተንታኞች እንዳሉት የስምምነቱ እንቅፋት በቴህራን ውስጥ ያለ የሥልጣን ሽኩቻ አይደለም። ነገር ግን ዋሽንግተን ለማቅረብ በተዘጋጀችው እና የኢራን አክራሪ ወገኖች ለመቀበል ፈቃደኛ በሆኑት መካከል ያለው ክፍተት ነው።

    ከአሜሪካ ጋር በሚደረገው የሰላም ድርድር የኢራን የዲፕሎማሲ ፊት የሆኑት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ አባስ አራጋቺ እና በቅርቡ የተቀላቀሏቸው የፓርላማው አፈ ጉባዔ ሞሐመድ ባጋር ጋሊባፍ ናቸው።

    ፖለቲካውን ከጀርባ ሆነው የሚዘውሩት ግን የአብዮታዊ ዘቡ አዛዥ አዛዥ አህመድ ቫሂዲ መሆናቸውን አንድ የፓኪስታን እና ሁለት የኢራን ምንጮች ለሮይተርስ አረጋግጠዋል።

    ቫሂዲ ቁልፍ ውሳኔ ሰጪ መሆናቸው በተኩስ አቁሙ ስምምነት ወቅትም ሆኑ ከዚያ በኋላ ከኢዝላማባድ ጋር ባለ ንግግር ወቅት ታይተዋል።

    ሮይተርስ በኢራን ስለተፈጠረው የአመራር ክፍተት ለውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩን ጥያቄ ቢያቀርብም ምላሽ አላገኘም። ከዚህ በፊት ግን በኢራን ውስጥ ባሉ አመራሮች መካከል መከፋፈል እንደሌለ እና የሥልጣን ሽኩቻ እንዳልተከሰተ በመግለጽ አስተየየት ሰጥቶ ነበር።