Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Kibba naannoo Oromiyaa magaala bulchiinsa Moyyaaleetti daa'imti dhalattuun tokko dhibee Maaree Jaldeessaa (Mpox)n qabamun mirkannaa'uu Ministeerri Fayyaa fi Institiutiin Fayyaa Hawaasaa beeksiise.

Maaree Jaldeessaa tibbana Oromiyaa Moyaaleetti daa'imarratti mul'ate maali, akkamiin daddarba?

“Biyya gaarren kumaa” jedhamuun kan beekamtu Ruwaandan biyyoota gama fayyaan jijjiirama guddaa agarsiisaa jiru jedhaman keessatti ramadamti.
Ragaan Fooramii Diinagdee Addunyaa akka agarsiisutti, lammiileen Ruwaandaa miliyeena 15 ta’an keessaa dhibbeentaa 90 kan ta’an inshuraansii fayyaa qabu. Namoonni vaayirasiin HIV isaan keessatti argame dhibbeentaa 90 kan ta’an dhiyeessii qorichaa ni argatu.


Hakimoonni Itoophiyaa buleeyyii ta'an maalif Ruwaandaatti godaanu?

Ogeyyiin fayyaa Itoophiyaatti argaman Kibxata Caamsaa 13, 2025 irraa kaasee kutaalee tajaajila murtaa'aniin alatti mormii hojii lagannaarratti argamu. Ogeeyyiin mormicha kan eegalan erga gaaffiin baatii tokkoon dura Ministeera fayyaafi dhaabbilee mootummaa dhimma ilaalatu biraatti galfatan deebii hin argatiin hafeen boodha.

Ogeeyyiin fayyaa hojii dhaabuun seera Itoophiyaatiin attamiin ilaalama?

Lagannaa hojii ogeyyiin fayyaa gaggeessaa jiraniin ogeeyyootni fayyaa hedduun hidhamuu maddeen adda ddaa BBC'tti himaniiru.

Hidhaan ogeeyyii fayyaa itti fufe gara lagannaa hojii guutuutti nu geessuu mala- Ogeeyyii fayyaa 

Namoonni baayyeen dhiibbaa dhiigaa cimaadhaan qabamuu fi dhiisuu adda baasanii hin beekan. Dhiibaan dhiigaa ammoo dhibbeewwan dadarboo hin taanee bara kana keessa baayyataa jiran keessaa tokko. Mee mala kana yaalaatii sadarkaa dhiibbaa dhiigaa keessa hubadhaa.

Appii dhiibbaa dhiigaa cimaan qabamuu fi dhiisuu ittiin baruuf isin gargaaru

Sababa hiyyummaa irraa kan ka'e daldalli kalee seeraan alaa biyyoota Eeshiyaa akka Neppaal, Paakistaan, Indoonezhiyaa, Hindii fi Afgaanistaan keessatti babal'ateera.

'Kaleekoo gurgureen liqii kaffaladhee manas bitadha'

Pirezidantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp qoricha farra HIV/AIDS dhaabuuf ajaja dabarsuun Itoophiyaa akka yaaddessu Ministeerri Fayyaa biyyattii BBCtti hime.

'Tiraamp dhiyeessi qoricha HIV/AIDS addaan kutuun Itoophiyaaf rakkoodha'- Ministeera Fayyaa

Pirezedantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp adeemsa Ameerikaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) keessaa baasuu jalqabuuf ajaja hojii raawwachiiftuu mallatteessan

WHO'n kan Tiraamp deeggarsa irraa dhaabuuf doorsise maal hojjata?

Pireezidaantiin Taanzaaniyaa weerarri vaayirasii 'Maarbarg', vaayirasii Iboolaa fakkaatu mudachuu beeksiisan. Kunis erga ministirri fayyaa biyyattii namoonni vaayirasichaan qabaman akka hin jirre erga haaltee torban tokko boodadha.

Waa'ee weerara vaayirasii haaraa Taanzaaniyaan mirkaneessite maal beekna?

Tiraamp Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa haalaa itti weerara koovid itti qabeerratti yeroo dheeraaf qeeqaa turan.

Tiraamp Ameerikaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) keessaa akka baatuuf ajajan 

Daarektarri Olaanaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) Dr Teedroos Adihaanoom wayita Israa'el Yaman magaalaa Sana'aa keessatti buufata xiyyaaraa fi buufataalee humna ibsaa irratti raawwattu lubbuun ba'uunsaanii mirkana akka hin turre ibsan.

Dr Teedroos haleellaa Israa'el Yamanitti raawwatte jalaa lubbuun ba'uunsaanii mirkana akka hin turre ibsan

Ameerikaa, kibba Kaalifoorniyaatti xiyyaarri gamoo daldalaa tokkotti bu'uun balaa mudateen namoonni lama du'an, 18 miidhaman jedhan qondaalonni.

Kaalifoorniyaatti xiyyaarri gamootti bu'uun lubbuun namootaa darbe

Waa’ee umurii ilaalchisee qoosaa hedduu dhageessaniittu ta’a. Baacoo yeroo tokko dhiyaate isin yaadachiisuun umurii sirrii himachuu dhiisuun hangam akka hawaasa keessatti baramaa ta’eefi ‘muka qoosaas ta’e’ isinitti himna.

Umurii keenya sobnee himachuu duuba maaltu jira?

Gosti dhibichaa saffisaan kan babal’atu yoo ta’u, namoota 87,000 ol qabuun, namoonni 140 du’uu yeroo weerarri dhibichaa mudate  gabaaafameera, akka  ragaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO)mul‘isutti.

'Nan du'a malee irraan hafa hin seene' - Nama maaree jaldeessaarraa fayye

Biiroon Fayyaa naannoo Somaalee nama Maaree Jaldeessaa (Mpox)'iin qabamuu hin oolle jechuun shakke adda baafamee akka turu gochuu beeksise.


Itoophiyaa Naannoo Somaaleetti namni Maaree Jaldeessaan qabamuu shakkame adda baafame

Tibbana Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) Mareen Jaldeessaa yaaddoo fayyaa Idil-addunyaa ta'uu isaa yeroo lammaffaaf irra deebiin labseera.
Vaayirasichi bara 2022 irraa eegalee daran kan babal’ataa dhuf e yoo ta’u, bara kana ammo Afrikaa qofa utuu hin taane, biyyoota  Awurooppaa, Eeshiyaa fi Ameerikaatti fafaca’uun yaaddoo guddaa uumera.


Maaree Jaldeessaa kan biyyoota hedduu yaadeessaa jiruu waan hanga ammaa  beeknu

Dhaabbati Fayyaa Addunyaa (WHO) dhibeen maaree jaldeessaa kutaalee Afrikaa hedduu keessa faca'e fayyaa addunyaaf yaaddoo ta'uu labse.

Dhibeen maaree jaldeessaa-mpox yaaddoo fayyaa addunyaa ta'ee labsame

Addunyaarratti namoonni miliyeenan lakkaa'aman dhibee Heppitaayitisii qabaachuusaanii waan hin beeknef qorannoo akka taasisan ogeeyyin fayyaafi dhaabbileen tola ooltotaa waamicha dhiyeessu. 

Dhibee tiruu kan ta'e Heppitaayitisiirraa akkamitti of-eeguu dandeenya?

Neetiworkiin hawaasummaa/hiriyyummaakee  akkuma sochii qaamaa gootu fayyaakeerratti dhiibbaa uumuu dandaʼa. Barreessaan kitaaba haaraa waa’ee hariiroo keenyaa kan barreesse Deeviid Roobsan ragaafi sababoota walitti dhufeenya ajaa’ibaa kanaa qorateera.

Umrii dheeraa jiraachuu barbaadduu? Hiriyyoota filachuurratti xiyyeeffadhaa

Hedduun keenya akkaataa ilkaan itti rigannu irratti dogoggora uumna. Dogoggorraan ammoo fayyummaa ilkaaniifi irga keenyaa eeguun hafee rakkoo fayyaaf of saaxilla.

Akkaataa ilkaan keenya rigachuu qabnurratti gorsa ogeeyyii

Yeroo kamiittuu addunyaarratti yeroo rakkoon fayyaa mudatuutti biyyoonni, oggeessoonni fiyyaa fi namoonni kaan qajeelfamaa fi deeggarsa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) barbaadu.
Ergamni dhaabbata kanaas haala fayyaa fooyya’aa dhiyeessuu fi ‘‘hundumaaf bakka jiraniiti jireenya haala wal qixa ta’en nageenyummaasaa eegamee fayyaan akka jiraatu’‘ eeguudha jedha.

Dhabbanni Fayyaa Addunyaa maal hojjataa? Maal milkeesse?

Furdinni garmalee maali, attamiin safarama?

Namichi yeroo jalqabaatiif kaleen booyyee jijjiiramee galeef wallaansa taasifameef ji’a lamaan booda lubbuun isaa darbuu hospitaalichi beeksiseera.

Namichi yeroo jalqabaatiif kaleen booyyee jijjiiramee galeef du’aan boqote

Meetira kuma hedduu Galaana yykn Garba jala seenanii albuudawwan jiran baasuun jijjiirama annisaa addunyaan taasisaa jirtuuf murteessaadha. Jijjiirama haala qilleensaatiifis barbaachisaa ta’uun isaa nama hin shakkisiisu.

Dhaabbata Fayyaa Adduunyaa