Hãy cùng nhìn lại
diễn tiến ở Afghanistan từ 2001 tới nay:
Chiến dịch quân sự sau ngày 9/11/2001 ở Afghanistan nhằm lật đổ Taliban và
tiêu diệt al-Qaeda đã thành công lớn.
Ngày 7 tháng 10 năm 2001, Chiến dịch Tự do
Bền vững bắt đầu. Tổng thống Mỹ George W. Bush thông báo rằng Mỹ và Anh đã bắt
đầu không kích vào các mục tiêu của Taliban và al Qaeda ở Afghanistan.
Ngày 13 tháng 11 năm 2001, Kabul của
Taliban thất thủ. Ngày 7 tháng 12, Taliban để mất thành trì cuối cùng là
Kandahar.
Ngày 22 tháng 12 năm 2001, Hamid Karzai
tuyên thệ nhậm chức tổng thống lâm thời.
Giai đoạn đầu từ 2002 tới 2005 tỏ ra sáng sủa.
Tổng thống Karzai dường như đã làm việc
được với các nhóm sắc tộc, các trường học được mở cửa cho trẻ em gái, phụ nữ
bắt đầu tham gia vào cả quá trình kinh doanh và chính trị, truyền thông mở cửa.
Tình hình đất nước được cải thiện đến mức
hàng triệu người tị nạn trở về nhà.
Trong thời kỳ này, không bao giờ có hơn
15.000 lính Hoa Kỳ đồn trú tại đây.
Cuộc chạm trán của Mỹ với Taliban đang hồi sinh, diễn ra ở miền đông
Afghanistan vào ngày 28 tháng 6 năm 2005. Lúc ấy, 19 lính Mỹ thiệt mạng.
Đến cuối năm 2006, quân số Hoa Kỳ đã phải
tăng lên khoảng 21.000 người rồi tăng lên 31.000 vào cuối năm 2007.
Sau khi tân tổng thống Barack Obama kiểm tra tình hình từ tháng 2 đến tháng
3 năm 2009, tổng thống đã chấp thuận gửi thêm 17.000 quân và thêm 4.000 cố vấn.
Việc này đã nâng mức quân số của Hoa Kỳ tại Afghanistan lên 68.000 người.
Sau đó, Obama đồng ý gửi thêm 30.000 lính
Mỹ và yêu cầu các đối tác liên minh cung cấp thêm 7.000-8.000 quân.
Chỉ trong ba năm, 2006-2009, số lượng quân
nhân Mỹ ở Afghanistan đã tăng gấp 4 lần lên gần 100.000 người.
Vào ngày 9 tháng 10 năm 2009, giám đốc CIA Leon
Panetta nhận xét, "Chúng ta không thể rời đi, và cũng không thể chấp nhận
hiện trạng".
Tổng thống Donald Trump đã cam
kết trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 rằng ông sẽ chấm dứt cuộc
chiến của Mỹ ở Afghanistan.
Vào tháng 12/2018, Taliban
thông báo họ sẽ gặp các quan chức Mỹ để cố gắng tìm ra "lộ trình tiến tới
hòa bình".
Tháng Hai năm 2020, Mỹ và
Taliban đã ký một "thỏa thuận mang lại hòa bình" cho Afghanistan sau
hơn 18 năm xung đột.
Mỹ và các đồng minh NATO đồng
ý rút toàn bộ quân đội trong vòng 14 tháng nếu các chiến binh duy trì thỏa
thuận.
Bốn điểm chính của Thỏa thuận
này là:
-
Ngừng bắn: Tạm thời giảm
bạo lực lúc đó, và nói rằng một lệnh ngừng bắn lâu dài giữa các lực lượng
Hoa Kỳ, Taliban và Afghanistan sẽ là một phần của các cuộc đàm phán giữa
các phe nội bộ Afghanistan.
-
Rút các lực lượng nước
ngoài: Hoa Kỳ đã đồng ý giảm quân số của mình tại quốc gia này từ khoảng
12.000 người xuống còn 8.600 người trong vòng 135 ngày. Nếu Taliban thực
hiện đúng cam kết của mình, tất cả quân đội Hoa Kỳ và các nước khác sẽ rời
Afghanistan trong vòng 14 tháng.
-
Các phe nội bộ
Afghanistan đàm phán: Taliban đồng ý bắt đầu đàm phán với chính phủ
Afghanistan từ tháng 3 năm 2020.
-
Đảm bảo chống khủng bố:
Taliban đảm bảo rằng Afghanistan sẽ không bị khủng bố lợi dụng để đe dọa
an ninh của Hoa Kỳ và các đồng minh.
Theo thỏa thuận, các chiến
binh đồng ý không cho phép al-Qaeda hoặc bất kỳ nhóm cực đoan nào khác hoạt
động trong các khu vực mà họ kiểm soát.
Trong vòng 135 ngày đầu tiên
của thỏa thuận, Mỹ sẽ giảm lực lượng của mình ở Afghanistan xuống còn 8.600
người.
Động thái này sẽ cho phép Tổng
thống Mỹ Donald Trump thể hiện rằng ông đã đưa quân về nước trước thềm cuộc bầu
cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11/2020.
Khi Joe Biden nhậm chức,
ông lên kế hoạch chấm dứt sự can dự của Hoa Kỳ vào cuộc chiến nhưng trì hoãn việc
rút quân.
Ban đầu, Biden cho biết ông sẽ rút toàn bộ lực lượng
Hoa Kỳ trước ngày 11 tháng 9, kỷ niệm 20 năm ngày 11/9. Sau đó, ông đổi ngày
rút quân thành ngày 31 tháng 8.
Quân đội Mỹ bắt đầu rút
khỏi Afghanistan theo thỏa thuận từ ngày 1/5. Đáng kinh ngạc khi biết rằng cho
tới ngày đó, chính phủ Afghanistan còn đang kiểm soát…toàn bộ 34 thủ phủ cấp tỉnh,
và Taliban chưa chiếm được thủ phủ nào.
Từ ngày 3/5, Taliban bắt đầu mở cuộc tấn công, ban đầu
đánh tỉnh Helmand.
Đến ngày 6/8, Zaranj là thủ phủ tỉnh đầu tiên lọt vào
tay Taliban.
Sự sụp đổ nhanh chóng bắt đầu từ đó, với Taliban chiếm
được năm thủ phủ trong vòng 48 tiếng.
Thủ phủ các tỉnh bắt đầu rơi liên tục như quân cờ
domino chỉ trong vài ngày.
Hai thành phố lớn thứ ba và thứ hai, Herat và Kandahar,
rơi vào tay Taliban ngày 12/8. Qalat, thủ phủ tỉnh Zabul, là thành phố thứ 18 đầu
hàng ngày 13/8.
Jalalabad, thành phố lớn cuối cùng sau thủ đô, bị chiếm
ngày 15/8.
Cùng ngày, Taliban bao vây và tiến vào thủ đô Kabul. Các hãng tin quốc tế lúc này nói Tổng thống Ashraf
Ghani đã bỏ
chạy.