Hội đàm Tô Lâm-Min Aung Hlaing: Việt Nam, Myanmar nhất trí tăng cường quan hệ quốc phòng

Ngày 5/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội đàm với Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing tại Hà Nội, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của nhà lãnh đạo Myanmar.

Tại cuộc hội đàm, hai bên đã thống nhất "đưa quan hệ Đối tác hợp tác toàn diện Việt Nam - Myanmar bước vào giai đoạn phát triển mới, sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn".

Báo điện tử Chính phủ cho biết ông Tô Lâm đánh giá cao những nỗ lực của chính phủ Myanmar trong thúc đẩy ổn định, hòa giải, đối thoại, phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh, an toàn và cải thiện đời sống người dân.

Tổng thống Min Aung Hlaing bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm phát triển của Việt Nam, đồng thời khẳng định Myanmar coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và mong muốn phát huy hiệu quả hơn khuôn khổ Đối tác hợp tác toàn diện được hai nước thiết lập năm 2017.

Hợp tác quốc phòng, an ninh

Tại cuộc hội đàm, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí tiếp tục củng cố hợp tác quốc phòng, an ninh và coi đây là một trụ cột trong quan hệ song phương.

Hai bên cho biết sẽ mở rộng hợp tác đào tạo, giao lưu sĩ quan trẻ, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả thiên tai; tăng cường trao đổi thông tin và phối hợp phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, ma túy, mua bán người, tội phạm công nghệ cao và lừa đảo trực tuyến.

Hai bên đồng thời tái khẳng định cam kết không cho phép bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào sử dụng lãnh thổ nước này để tiến hành các hoạt động chống lại nước kia.

Thông cáo chính thức do phía Việt Nam công bố dẫn lời ông Tô Lâm: "Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển đất nước, bảo đảm an ninh kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng bền vững, ổn định kinh tế vĩ mô, hoạch định chính sách, quản lý kinh tế-xã hội, lấy người dân làm trung tâm, phát huy nội lực gắn với chủ động hội nhập quốc tế, tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước."

Cuộc hội đàm diễn ra trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông Min Aung Hlaing tới Việt Nam trên cương vị tổng thống Myanmar.

Hai bên cho biết sẽ củng cố lòng tin chính trị thông qua việc tăng cường các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, đồng thời tận dụng hiệu quả hơn các cơ chế hợp tác song phương hiện có.

Hai nhà lãnh đạo cũng cam kết phối hợp chặt chẽ hơn trong khuôn khổ ASEAN và các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong, đồng thời tái khẳng định ủng hộ hòa bình, ổn định và tự do hàng hải, hàng không trên Biển Đông, theo thông cáo.

Hợp tác kinh tế còn khiêm tốn

Việt Nam và Myanmar cũng nhất trí mở rộng quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư, xác định các cơ hội hợp tác trong những lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thực phẩm, viễn thông, công nghệ thông tin, chuyển đổi số, năng lượng và cơ sở hạ tầng giao thông.

Hôm 4/9, ông Min Aung Hlaing đã tới thăm một nhà máy sản xuất xe điện của VinFast và tập đoàn viễn thông Viettel, cho thấy Myanmar quan tâm tới việc mở rộng hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ, viễn thông và phát triển công nghiệp.

Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Myanmar vẫn còn tương đối khiêm tốn.

Tập đoàn bất động sản Hoàng Anh Gia Lai từng đầu tư mạnh vào Myanmar với dự án bất động sản lớn tại Yangon. Ngày nay, khoản đầu tư nổi bật nhất của Việt Nam tại quốc gia này là mạng viễn thông Mytel – liên doanh giữa Viettel và quân đội Myanmar. Mytel đặt mục tiêu đạt doanh thu 1 tỷ USD trong năm 2026.

Tính đến ngày 30/6, Việt Nam có 107 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Myanmar với tổng vốn đăng ký khoảng 1,4 tỷ USD, theo dữ liệu chính thức từ phía Việt Nam.

Thương mại song phương hiện cũng ở mức hạn chế tương tự. Kim ngạch hai chiều từng đạt trên 900 triệu đô la vào năm 2019, nhưng sau đó giảm mạnh do đại dịch Covid-19 và nội chiến Myanmar.

Tổng kim ngạch thương mại hai chiều đã giảm từ 853 triệu USD năm 2020 xuống còn 590 triệu USD năm 2025, và đạt 335 triệu USD trong nửa đầu năm nay, theo thống kê của Việt Nam.

Mặc dù hai nước đã đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 1 tỷ USD, con số này vẫn khá nhỏ bé khi so với kim ngạch thương mại của Việt Nam với các đối tác trong ASEAN như Thái Lan, Singapore, Indonesia, Malaysia và Philippines.

Rào cản lớn nhất đối với quan hệ kinh tế, bao gồm thương mại và đầu tư, là tình trạng bất ổn kéo dài tại Myanmar. Môi trường chính trị và an ninh bất định của quốc gia này đã làm gia tăng đáng kể rủi ro cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư, hạn chế cơ hội hợp tác kinh tế sâu rộng hơn giữa hai nước.

Xung đột đang diễn ra tại Myanmar cũng dấy lên những lo ngại về an ninh cho Việt Nam, đặc biệt là sự an toàn của công dân Việt Nam. Trong những năm gần đây, một số công dân Việt Nam đã bị lừa đưa vào các cơ sở lừa đảo trực tuyến tại Myanmar, biến vấn đề này thành mối quan ngại về cả nhân đạo lẫn an ninh đối với Hà Nội.

Trong bối cảnh đó, ưu tiên hàng đầu của Việt Nam là một Myanmar ổn định về chính trị và an ninh.

Truyền thông, dư luận Myanmar nói gì?

Truyền thông nhà nước Myanmar đăng tải khá dày thông tin về chuyến thăm. Đài truyền hình nhà nước MITV cho biết ông Min Aung Hlaing đã được "trải thảm đỏ chào đón" trong một nghi lễ "cấp nhà nước". Báo Kyemon (Tấm Gương) đăng trang nhất bài viết và hình ảnh chuyến thăm của ông Min Aung Hlaing tới nhà máy của VinFast và tập đoàn Viettel, cùng bài viết về công nghệ AI tại Việt Nam.

Bên ngoài truyền thông nhà nước, có nhiều lời chỉ trích việc Việt Nam tiếp đón Min Aung Hlaing. Tổ chức Công lý cho Myanmar (JFM) đã lên án việc Việt Nam đón tiếp Min Aung Hlaing, cho rằng làm vậy là "đồng lõa" với các tội ác của lãnh đạo cuộc đảo chính năm 2021.

Ông Min Aung Hlaing, vốn là một thống tướng quân đội, đã lãnh đạo Myanmar từ năm 2021 sau cuộc đảo chính lật đổ chính phủ dân cử của bà Aung San Suu Kyi.

Cuộc đảo chính đã dẫn tới làn sóng phản đối rộng khắp, cùng với đó là xung đột vũ trang nổ ra, khi nhiều nhóm nổi dậy cầm súng chống lại chính quyền quân sự trung ương. Cuộc nội chiến đến nay vẫn chưa chấm dứt.

Vào tháng 3/2026, Myanmar đã tổ chức bầu cử dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền quân sự. Phe quân đội thắng cử và ông Min Aung Hlaing chính thức nhậm chức tổng thống.

Myanmar hiện tập trung vào hai ưu tiên là ổn định chính trị trong nước và mở rộng quan hệ đối ngoại, trong bối cảnh chính quyền quân sự Myanmar vẫn còn bị cô lập về ngoại giao.

Vào đầu tháng Tám, khi Tổng thống Min Aung Hlaing thăm chính thức Thái Lan, nhiều người Myanmar sống tại Thái Lan đã tổ chức biểu tình phản đối.

Khi ông tới thăm Việt Nam, một xã hội mà bất đồng được kiểm soát chặt chẽ, chỉ có thông tin về việc ông được chào đón nhiệt liệt.

Theo giới quan sát, với nguyên tắc đối ngoại không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác, Việt Nam nhìn chung tránh bình luận hoặc tìm cách ảnh hưởng đến thể chế chính trị nội bộ của Myanmar.

Đồng thời, Việt Nam hoan nghênh sự hội nhập sâu rộng hơn của Myanmar vào cộng đồng quốc tế, vì điều này sẽ tạo thuận lợi cho hợp tác song phương diễn ra trôi chảy hơn.

Nếu Myanmar tiếp tục chịu các lệnh trừng phạt diện rộng của phương Tây và bị cô lập về ngoại giao, nỗ lực mở rộng quan hệ kinh tế của Việt Nam với quốc gia này chắc chắn tiếp tục gặp nhiều trở lực.

Những năm gần đây, lãnh đạo Việt Nam đã thể hiện ý chí theo đuổi một chính sách đối ngoại chủ động hơn, không chỉ nhằm ứng phó với các diễn biến trong khu vực mà còn góp phần định hình chúng.

Trong bối cảnh ấy, với tư cách là một thành viên ASEAN, Việt Nam có thể sẵn sàng đóng vai trò tạo điều kiện cho các nỗ lực giảm xung đột và thúc đẩy đối thoại tại Myanmar.

Theo giới quan sát, vai trò của Việt Nam nhiều khả năng sẽ giới hạn ở tầm mức một bên trung gian tích cực. Việt Nam không muốn can thiệp vào công việc nội bộ của Myanmar, và càng ít có khả năng cổ xúy cho tiến trình dân chủ hóa hay cải cách chính trị tại đây.

Xem thêm: