Điểm nhấn trong chuyến thăm của ông Tô Lâm đến New Zealand

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon đã chủ trì cuộc gặp gỡ báo chí và chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác song phương vào sáng 13/8.

Phát biểu sau hội đàm, các lãnh đạo tuyên bố hai nước đặt mục tiêu kim ngạch thương mại hai chiều đạt 3 tỷ USD cũng như thúc đẩy kinh tế xanh, giảm phát thải, ứng phó biến đổi khí hậu, đặc biệt là hỗ trợ vùng Đồng bằng sông Cửu Long, mở rộng hợp tác giáo dục, du lịch và khuyến khích các hãng hàng không sớm mở đường bay thẳng.

Nửa đầu năm 2026, thương mại hai chiều giữa Việt Nam và New Zealand đạt 845 triệu USD, tăng trưởng 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Năm 2025, thương mại hai chiều đạt gần 1,5 tỷ USD.

Hai bên cũng cam kết tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương, ủng hộ giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982, và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN.

Trước đó tại Úc, ông Tô Lâm cũng nhắc đến UNCLOS 1982, trong bối cảnh cả Việt Nam lẫn Úc đều chia sẻ quan ngại về sự bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông.

Hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về việc thúc đẩy thương mại và đầu tư, dỡ bỏ các rào cản, mở rộng liên kết trong lĩnh vực khoa học-công nghệ, đồng thời đi sâu hợp tác về gìn giữ hòa bình, an ninh hàng hải và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.

Hai bên đã công bố 5 kết quả hợp tác quan trọng trải dài trên các lĩnh vực: hợp tác nông nghiệp, mở cửa thị trường, giáo dục, quốc phòng và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nổi bật nhất trong đó là gói hợp tác nông nghiệp sẽ mở rộng quyền tiếp cận thị trường hai chiều, bao gồm các sản phẩm mật ong và hươu của New Zealand cùng các loại hoa tươi cắt cành và lá cây trang trí của Việt Nam.

"Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã vạch ra hướng đi rõ ràng cho mối quan hệ New Zealand-Việt Nam trong thập kỷ tới. Chúng tôi cam kết sẽ biến các thỏa thuận ngày hôm nay thành những kết quả thực tế phục vụ người dân hai nước," Thủ tướng Luxon tuyên bố trước báo giới.

Trước đó, chiều 12/8, ông Tô Lâm đã có cuộc gặp một số đại diện của cộng đồng người Việt ở New Zealand, khẳng định "kiều bào là một nguồn lực chiến lược để phát triển đất nước".

Hai quốc gia đã nâng cấp lên quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2025 trong chuyến thăm Hà Nội của ông Luxon.

Ông Lâm là nguyên thủ Việt Nam đầu tiên đến thăm New Zealand kể từ năm 2007.

Truyền thông New Zealand nói gì về Việt Nam và ông Tô Lâm?

"Việt Nam là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất châu Á và là đối tác ngày càng quan trọng của New Zealand," Thủ tướng Luxon tuyên bố trên trang web chính thức của mình vào thời điểm có thông tin về chuyến công du của ông Tô Lâm.

Ông Luxon nói thêm mối quan hệ gắn kết hơn với Việt Nam sẽ góp phần bảo đảm sự thịnh vượng và an ninh của New Zealand.

Trung tâm Truyền thông châu Á, thuộc Quỹ châu Á New Zealand, nhận định rằng đối với New Zealand, chuyến thăm này mang ý nghĩa định vị chiến lược trong bối cảnh Wellington đang tìm cách đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế trên khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào bất kỳ cường quốc đơn lẻ nào.

Tổ chức này chỉ ra lịch công du dày đặc của ông Tô Lâm kể từ lúc lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam cách đây hơn hai năm là minh chứng cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc mở các lựa chọn hợp tác trước sự rạn nứt chiến lược ngày càng rộng giữa Washington và Bắc Kinh, đặc biệt là trong bối cảnh chính sách thương mại đầy tính bất định từ chính quyền Trump.

Mối quan hệ ấm lên giữa New Zealand và Việt Nam không chỉ đơn thuần là chuyện thương mại giữa hai nước, theo Trung tâm Truyền thông châu Á, mà còn nằm trong một bức tranh lớn hơn của cả khu vực khi nhiều nước chia sẻ mối lo ngại trước các hành động ngày càng cứng rắn, gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc ở Biển Đông.

Trên tờ The Spinoff, nhà báo Anna Fifield, người có nhiều năm viết cho Financial Times và The Washington Post, nhận định sự nghiệp của ông Tô Lâm gắn liền với những dấu ấn cải cách lớn, như chiến dịch tinh giản bộ máy giúp cắt giảm hơn 100.000 vị trí công chức và nỗ lực phòng chống tham nhũng.

Tuy vậy, bà Fifield cũng lưu ý những góc nhìn khác từ giới quan sát và các tổ chức quốc tế.

Trong khi những người ủng hộ đánh giá cao hiệu quả tinh gọn thủ tục, thì giới chỉ trích lại lo ngại về xu hướng tập trung quyền lực và sự gia tăng kiểm soát đối với báo chí độc lập cũng như giới bất đồng chính kiến.

Đáng chú ý, chuyến công tác lần này cũng gợi lại một sự cố trong quá khứ mà hai bên vẫn chưa đạt được giải pháp thỏa đáng.

Cụ thể, ngay trước chuyến thăm New Zealand của Thủ tướng Phạm Minh Chính vào tháng 3/2024, hai quan chức an ninh Việt Nam đã bị cáo buộc tấn công tình dục hai cô gái tại thủ đô Wellington.

Khi cảnh sát New Zealand mở cuộc điều tra thì hai cá nhân này đã rời khỏi lãnh thổ nước chủ nhà. Phía New Zealand sau đó đưa ra yêu cầu dẫn độ hai quan chức liên quan, nhưng phía Việt Nam đã từ chối.

Đến tháng 11/2025, trong chuyến công tác tới New Zealand của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, tờ báo địa phương Stuff đưa tin ông Hà đã tránh né các câu hỏi liên quan đến sự việc chưa được giải quyết dứt điểm này.