Cuộc hội đàm của ông Tô Lâm và thủ tướng Úc có gì đáng chú ý?

Sáng 11/8, sau khi được Toàn quyền Úc Sam Mostyn chào đón bằng nghi lễ cấp cao nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc hội đàm quan trọng với Thủ tướng Úc Anthony Albanese tại Nhà Quốc hội Úc.

Nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam cho hay đất nước đang thúc đẩy khai thác bền vững tài nguyên và không gian biển, từng bước làm chủ các vùng biển xa, biển sâu và không gian phát triển mới.

Thủ tướng Albanese cho hay cả hai đã thảo luận về các thách thức chiến lược mà khu vực đang phải đối mặt.

"Úc và Việt Nam đều mong muốn có một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng. Hai nước đều ủng hộ mạnh mẽ vai trò trung tâm của ASEAN, và Úc đánh giá cao vai trò lãnh đạo của Việt Nam trong khu vực," ông Albanese tuyên bố trước báo giới.

Cả truyền thông trong nước lẫn quốc tế đều đưa tin Thủ tướng Albanese đánh giá cao bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La hồi tháng Năm của ông Tô Lâm.

Tại Singapore vào thời điểm đó, nhà lãnh đạo Việt Nam lên tiếng cảnh báo châu Á về nguy cơ xung đột bắt nguồn từ tư duy áp đặt, cưỡng ép, đe dọa dùng vũ lực hay tạo "sự đã rồi".

Ông nhấn mạnh mọi điều chỉnh khu vực cần dựa trên "luật lệ, đối thoại, sự chia sẻ và tự kiềm chế", thay vì tư duy cậy sức mạnh theo kiểu "cá lớn nuốt cá bé".

Không trực tiếp đề cập tới Mỹ hay Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kêu gọi các bên liên quan duy trì các cam kết một cách minh bạch và có trách nhiệm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Truyền thông Úc cho rằng diễn ngôn của ông Tô Lâm ở Shangri-La có bóng gió đến Trung Quốc, trong bối cảnh siêu cường Đông Á ngày càng quyết liệt ở Biển Đông.

Trong tuyên bố báo chí chung sau hội đàm, ông Tô Lâm nhắc lại rằng trong bối cảnh tình hình thế giới biến động nhanh chóng và phức tạp, các quốc gia cần tăng cường đối thoại, củng cố lòng tin, bảo đảm an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không.

Ông kêu gọi mọi bên liên quan giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.

Thảo luận về thách thức chiến lược

Trong những năm qua, Úc hỗ trợ Việt Nam đào tạo quân sự, ngoại ngữ và huấn luyện gìn giữ hòa bình.

Hai bên thường xuyên duy trì các hoạt động giao lưu hải quân, tiêu biểu như việc chiến hạm Quang Trung của Việt Nam tham gia Diễn tập Kakadu hồi tháng Tư hay tàu HMAS Toowoomba của Úc cập cảng Đà Nẵng và luyện tập chung trên Biển Đông.

Những hợp tác này giúp gia tăng đáng kể sự tin cậy lẫn nhau mà không đòi hỏi một cam kết liên minh chính thức, theo Tiến sĩ Gatra Priyandita, nhà phân tích an ninh cấp cao từ Viện Chính sách Chiến lược Úc, bình luận.

Chuyên gia này cho rằng cả Úc và Việt Nam đều đang thực hiện chiến lược "phòng vệ rủi ro" (hedging), nhưng nhằm ứng phó với các nguy cơ khác nhau và bằng những công cụ khác nhau.

Việt Nam phòng ngừa rủi ro bị cưỡng ép và mắc bẫy lôi kéo bằng chính sách không liên minh, linh hoạt ngoại giao và đa dạng hóa đối tác.

Trong khi đó, Úc phòng ngừa nguy cơ trỗi dậy áp đảo của Trung Quốc bằng cách củng cố liên minh với Mỹ, đồng thời phòng ngừa sự thiếu chắc chắn trong cam kết của Mỹ bằng cách xây dựng các mối quan hệ khu vực và nâng cao năng lực quốc gia.

Trong chuyến thăm này, hai nhà lãnh đạo đã trao đổi 3 tuyên bố chung và chứng kiến lễ trao 7 văn kiện hợp tác.

Ông Albanese và ông Tô Lâm cũng bày tỏ sự quan ngại đối với các hành vi hạn chế thương mại gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, Reuters đưa tin.

Tuyên bố chung nêu rõ hai nước nhất trí tăng cường hợp tác về chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực bao gồm khoáng sản thiết yếu, bán dẫn và năng lượng sạch.

Lãnh đạo hai nước đã chứng kiến lễ trao bản ghi nhớ ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa Cảnh sát biển Việt Nam và Lực lượng Biên phòng Úc về hợp tác thực thi pháp luật trên biển.

Theo tuyên bố chung, kim ngạch thương mại song phương trong 6 tháng đầu năm 2026 đã tăng 22% so với cùng kỳ năm trước, đạt 8,1 tỷ USD.

Rộng hơn, chỉ số này đã tăng gấp đôi kể từ năm 2020, đạt mức kỷ lục 30 tỷ USD vào năm ngoái.

Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Úc bao gồm hàng điện tử, điện thoại thông minh và may mặc. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Úc chủ yếu than đá, khoáng sản và khí đốt tự nhiên.

Giới chuyên gia nhận định chuyến thăm Úc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang tính bản lề trong bối cảnh Việt Nam giữ vị trí cân bằng chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, theo hãng tin AAP của Úc.

Tiến sĩ Lê Thu Hường, Phó Giám đốc Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nhận định với AAP rằng chuyến thăm là cơ hội để hai bên "trao đổi góc nhìn" trong bối cảnh cả hai quốc gia đều đang đối mặt với những áp lực quốc tế từ các đồng minh thân cận.

Hai nước cần linh hoạt và đương nhiên phải bảo vệ lợi ích quốc gia cùng các ranh giới đỏ của mình, theo bà Hường.

Chiến lược của hai bên không giống hệt nhau, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung: một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nơi không một cường quốc đơn lẻ nào có thể áp đặt điều kiện, và các quốc gia vừa và nhỏ vẫn giữ được dư địa hành động linh hoạt, Tiến sĩ Priyandita nhận định.