Crimea đình chỉ bán nhiên liệu khi đòn phong tỏa của Ukraine bắt đầu phát huy tác dụng

Bên cạnh việc thiếu nhiên liệu, tình trạng mất điện cũng đang được ghi nhận tại bán đảo Crimea do Nga kiểm soát, trong bối cảnh Ukraine đang tăng cường nỗ lực cô lập khu vực bị Moscow sáp nhập vào năm 2014 này.

"Có xăng ở trạm nhiên liệu, nhưng họ không bán", một cư dân địa phương phàn nàn. Người này cho biết mình đã bắt đầu sử dụng xe đạp để đi lại, và chỉ khi thực sự cần thiết mới dùng đến xe hơi.

"Có vẻ như nhiên liệu được chuyển đến trong đêm, và ban ngày họ lẽ ra phải bán như bình thường, nhưng sau sắc lệnh của Aksyonov [người đứng đầu bán đảo] thì mọi thứ đều bị dừng lại."

Hiện nay, nhiên liệu ở Crimea chủ yếu được dành cho các dịch vụ của chính quyền, sau khi lãnh đạo do Nga bổ nhiệm, ông Sergei Aksyonov, thông báo vào hôm 21/6 rằng tất cả hoạt động bán nhiên liệu tại các trạm xăng đều bị đình chỉ.

Tại Sevastopol, thành phố lớn nhất của Crimea và là một cảng quan trọng trên bờ biển phía tây nam của khu vực, một cư dân nói với BBC rằng ông đã mua một máy phát điện dự phòng, nhưng giờ không vận hành được vì không mua được xăng.

Chính quyền thành phố cảng Sevastopol hiện đã áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt hơn, không chỉ giới hạn ở việc bán nhiên liệu, mà còn yêu cầu phương tiện giao thông công cộng, cửa hàng và quán cà phê chỉ hoạt động vào ban ngày, đồng thời tắt đèn đường vào ban đêm.

Ngay cả trước khi việc bán nhiên liệu bị tạm dừng, một cư dân ở Sevastopol cho biết giá xăng đã tăng vọt, khiến chi phí đổ đầy bình xe của ông cao hơn khoảng 50% so với mức trung bình tại Nga.

"Không rõ tình trạng này sẽ kéo dài bao lâu, còn chuyện đi làm thì thành thật mà nói tôi không biết mình sẽ làm gì," ông nói với BBC.

Người này cho biết tình hình ngày càng tồi tệ ở Crimea đã dẫn tới hiện tượng người dân đổ xô mua tích trữ hàng hóa trong các cửa hàng.

Lời kể của ông được một phụ nữ ở Sevastopol xác nhận, khi bà cho biết không thể mua được đường tại những cửa hàng mình ghé qua.

Các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu tại nhiều khu vực của Nga, gồm cả Moscow, đã dẫn đến việc áp dụng rộng rãi các biện pháp hạn chế bán nhiên liệu, và Tổng thống Vladimir Putin đã thừa nhận những khó khăn này vào hôm 23/6.

Tại Crimea, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng càng trở nên tồi tệ hơn khi Kyiv đẩy mạnh chiến dịch nhắm vào các cây cầu then chốt nối bán đảo này với những khu vực khác của Ukraine đang bị chiếm đóng.

Crimea được quốc tế công nhận là lãnh thổ của Ukraine, nhưng từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu, bán đảo này đã được kết nối với Nga bằng các tuyến đường bộ và đường sắt chạy dọc hành lang trên bộ đi qua các khu vực miền nam Ukraine đang bị chiếm đóng.

Ngoài ra, từ năm 2018, Crimea còn được nối với Nga bằng cây cầu đường bộ và đường sắt bắc qua eo biển Kerch.

Trong tháng 6/2026, có ít nhất sáu cây cầu ở Crimea bị Ukraine nhắm mục tiêu, theo dữ liệu mà BBC Verify xác định thông qua hình ảnh vệ tinh và video quay bằng drone do lực lượng Ukraine công bố.

Trong số đó có nhiều cuộc tấn công nhằm vào các cây cầu đường bộ và đường sắt Chonhar ở phía đông bắc Crimea.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy Nga đã lắp đặt các cầu phao tạm thời để thay thế, dẫn đến tình trạng ùn tắc khi xe tải di chuyển qua.

Các đoạn phim quay từ drone đã được xác minh cho thấy những đoàn xe ùn ứ này sau đó tiếp tục trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công từ phía Ukraine.

Trước khi chính quyền do Nga bổ nhiệm đóng cửa hoạt động bán xăng ở Crimea, các đoạn video được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy những hàng xe xếp hàng dài hàng kilomet tại các trạm nhiên liệu.

Trong nhiều đoạn clip, người dân phàn nàn rằng họ thường xuyên không thể đổ xăng cho xe của họ, trong khi một số người khác thừa nhận tình trạng thiếu hụt nhưng tuyên bố họ có thể chịu đựng được những khó khăn này.

Các video khác được khách du lịch Nga chia sẻ đã cho thấy tình trạng thiếu xăng trầm trọng ở bán đảo, trong đó có một phụ nữ đến từ Nga mang theo nhiên liệu từ nhà, và khuyên những người khác cũng nên làm như vậy.

Người đứng đầu chính quyền do Nga bổ nhiệm tại Crimea, Sergei Aksyonov, cũng đã ra lệnh đóng cửa các trại hè dành cho trẻ em, vốn rất phổ biến tại Nga. Một số chuyến tàu chở trẻ em đến trại hè Artek ở bờ biển phía nam đã bị dừng giữa đường.

"Tôi thấy những đứa trẻ tham gia trại hè Artek xuống tàu, rồi chỉ còn khoảng 10 người trong toa của chúng tôi. Tôi thấy khá lạ vì các em để lại toàn bộ đồ ăn và đồ ăn vặt của mình," một hành khách trên chuyến tàu viết trên mạng xã hội.

Chiến dịch cô lập bán đảo Crimea của Ukraine dường như là một phần trong điều mà Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov gọi là "phong tỏa hậu cần", nhằm làm gián đoạn các tuyến tiếp tế quân sự của Nga bằng drone tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI).

Chiến dịch này đã khiến các tuyến cao tốc trọng yếu dọc theo hành lang trên bộ ở các vùng lãnh thổ Ukraine bị chiếm đóng liên tục bị tấn công trong nhiều tháng qua.

Sau khi Ukraine tấn công cây cầu Crimea vào năm 2022, đường cao tốc M14 ở miền nam Ukraine bị chiếm đóng đã trở thành tuyến đường chính để vận chuyển nhiên liệu đến bán đảo này.

Kyiv đã thành công trong việc làm gián đoạn các tuyến tiếp tế này bằng cách sử dụng các drone "tấn công tầm trung" có khả năng vươn tới các mục tiêu cách tiền tuyến tới 200km.

Trong những tháng gần đây, Ukraine ngày càng nhắm vào các tuyến hậu cần khác, bao gồm một tuyến cao tốc chạy từ Mariupol lên phía bắc tới thành phố Donetsk ở miền đông và các hành lang vận tải quan trọng trong và xung quanh vùng Luhansk.

Điều này đã khiến cuộc khủng hoảng nhiên liệu lan sang các vùng lãnh thổ phía đông Ukraine mà Nga đang chiếm đóng. Trước đó, những vùng này đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nước do đường ống dẫn nước từ sông Siverskyi Donets bị phá hủy trong chiến dịch tấn công của Nga năm 2022.

"Người dân chỉ đang cố gắng cầm cự qua ngày... nước chỉ được cấp ba ngày một lần", một cư dân Donetsk nói với BBC. "Xăng rất khan hiếm, và giá xăng lại đắt nhất cả nước. Nước uống thì phải mua."

Cư dân này cho biết những ngày này đường phố rất vắng xe cộ, nhưng không có làn sóng di cư đáng kể nào ra khỏi khu vực vì "những ai có thể và muốn rời đi thì đã làm như vậy từ lâu rồi".

"Tình trạng này không thể kéo dài mãi, và cần phải áp dụng một số biện pháp đối với các nhóm dễ bị tổn thương nhất," ông nói thêm.

"Việc số lượng hàng hóa ngày càng ít đi và giá cả tăng cao không phải là vấn đề quá nghiêm trọng đối với những người còn khả năng di chuyển và đang có thu nhập, nhưng đối với người cao tuổi, trẻ em và những người đang sống trong các trung tâm lưu trú dành cho người tị nạn thì đó là vấn đề sống còn."

Dù các tuyến đường tiếp tế của Nga đến Crimea ngày càng trở nên nguy hiểm và tốn kém hơn, nhưng vẫn chưa bị cắt đứt hoàn toàn.

Các nhà phân tích cho rằng việc Ukraine nhắm mục tiêu vào các cây cầu trọng yếu có thể gây ra mối đe dọa lâu dài lớn hơn so với các cuộc tấn công vào đường bộ.

Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak hôm 23/6 cho biết dù tình hình rất khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát, và Moscow đang ưu tiên các khu vực trọng điểm như Crimea và "các khu vực biên giới".

Moscow đã tạm dừng xuất khẩu xăng và nhiên liệu máy bay phản lực, và ông Novak cho biết Chính phủ Nga cũng đang xem xét lệnh "cấm hoàn toàn" xuất khẩu dầu diesel.

Bài viết do Paul Brown, Sherie Ryder, Thomas Spencer, Adam Durbin cho BBC Verify, với thông tin bổ sung từ BBC Monitoring