Từ lương hưu của Truman đến hàng tỷ USD của Trump – khoản lợi tài chính 'vô đối' từ Nhà Trắng

Khi rời Nhà Trắng, Harry S. Truman không có nguồn thu nhập nào ngoài khoản lương hưu quân đội trị giá 113 USD mỗi tháng.

Sau này, vị tổng thống thứ 33 của Mỹ từng viết rằng việc "thương mại hóa uy tín và phẩm giá của cương vị tổng thống" là điều không đúng đắn.

George W. Bush đã chuyển các khoản đầu tư của mình vào một quỹ ủy thác mù (blind trust) trước khi tranh cử tổng thống.

Trong tuần cuối cùng tại nhiệm, ông cho biết mình không hề biết cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã ảnh hưởng đến giá trị tài sản ròng của bản thân ra sao.

Trái lại, Donald Trump đã kiếm được ít nhất 2,2 tỷ USD trong năm đầu tiên trở lại Nhà Trắng, theo một báo cáo công khai tài chính mới. Các nhà sử học cho rằng đây là con số chưa từng có tiền lệ và đã phá vỡ chuẩn mực lâu nay của các tổng thống Mỹ là tránh những xung đột lợi ích tài chính khi đương nhiệm.

"Chưa từng có tiền lệ như vậy", Barbara Perry, nhà sử học tại Miller Center, nhận định. "Điều này vượt xa bất cứ điều gì chúng ta từng chứng kiến trong lịch sử các đời tổng thống."

Khoản thu nhập khổng lồ của ông Trump trong năm 2025 cho thấy ông đã hưởng lợi đến mức nào từ việc quay trở lại nắm quyền, thông qua các hoạt động kinh doanh sinh lời vốn nhiều lần làm mờ ranh giới giữa hoạch định chính sách công và lợi ích kinh doanh tư nhân của ông, gia đình ông cũng như các cố vấn thân cận.

Theo bản kê khai tài chính bắt buộc được công bố hôm thứ Ba 30/6, riêng lĩnh vực tiền số đã mang về cho ông Trump 1,4 tỷ USD.

Ông Trump khai nhận 635 triệu USD tiền bản quyền từ Celebration Coins – đơn vị được cho là đứng sau đồng tiền meme $TRUMP mà ông ra mắt ngay trước khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.

Tổng thống Mỹ cũng cho biết đã nhận hơn 500 triệu USD từ công ty tiền số World Liberty Financial. Công ty này do các con trai của ông là Donald Trump Jr. và Eric Trump, cùng các con trai của Steve Witkoff – đặc phái viên của Tổng thống Trump về Trung Đông và Ukraine, đồng sáng lập.

Thu nhập năm 2025 của ông Trump cao gần gấp bốn lần mức 622 triệu USD mà ông khai báo trong năm 2024 – thời điểm trước khi ông trở lại Nhà Trắng.

Nhà Trắng bác bỏ cáo buộc cho rằng ông Trump và gia đình đã thu lợi từ cương vị tổng thống.

"Không có chuyện tổng thống hay gia đình ông từng liên quan hoặc sẽ liên quan tới bất kỳ xung đột lợi ích nào", Phó thư ký báo chí Nhà Trắng Anna Kelly tuyên bố.

Bà nói thêm rằng "mọi hành động của Tổng thống Trump và chính quyền của ông đều nhằm phục vụ lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ. Bất kỳ kẻ gọi là 'phóng viên' nào tuyên truyền điều ngược lại chỉ đang lặp lại luận điệu cũ kỹ và sai sự thật mà Đảng Dân chủ cùng truyền thông truyền thống đã theo đuổi suốt một thập kỷ."

Các đời tổng thống trước đây cũng từng vướng vào những bê bối tài chính làm dấy lên nghi vấn về tham nhũng.

Các nhà sử học chỉ ra rằng sau Nội chiến Hoa Kỳ, nhiều quan chức thuộc Bộ Tài chính dưới thời Tổng thống Ulysses S. Grant đã dính tới các bê bối liên quan đến giao dịch vàng và thu thuế hải quan, cùng nhiều vụ việc gây tranh cãi khác.

Bộ trưởng Nội vụ thuộc nhiệm kỳ Tổng thống Warren G. Harding đã nhận hối lộ để đổi lấy việc cấp quyền khai thác dầu mỏ. Vụ việc này được biết đến với tên gọi Vụ bê bối Teapot Dome.

Tuy nhiên, trong những trường hợp đó, bản thân tổng thống không trực tiếp liên quan hoặc bị cáo buộc đã làm giàu cho cá nhân khi còn tại nhiệm.

Trong thời hiện đại, bắt đầu từ nhiệm kỳ của Franklin D. Roosevelt vào năm 1933, một số tổng thống có người thân tìm cách kiếm lợi từ mối quan hệ với Nhà Trắng.

Em trai của Jimmy Carter từng quảng bá một thương hiệu bia.

Trong thời gian Joe Biden giữ chức phó tổng thống, con trai ông là Hunter Biden đã kiếm tiền từ một công ty năng lượng của Ukraine.

Tuy nhiên, các nhà sử học cho rằng những trường hợp đó vẫn không thể so sánh với khoản lợi nhuận mà ông Trump và doanh nghiệp gia đình thu được kể từ khi ông quay trở lại nắm quyền.

"Đó chính là điểm khác biệt lớn giữa ông Trump cùng gia đình với các đời tổng thống trước", bà Perry nói.

"Kiếm tiền ào ạt ngay khi đang đương nhiệm có thể không phải là hành vi bất hợp pháp, nhưng là vấn đề về đạo đức. Hầu hết các tổng thống trước đây đều không muốn làm như vậy."

Trước khi bắt đầu nhiệm kỳ đầu tiên vào năm 2017, ông Trump đã giao quyền điều hành Tập đoàn Trump (Trump Organization) cho hai người con trai trưởng thành.

Tuy nhiên, động thái này đi ngược tiền lệ do các tổng thống tiền nhiệm thiết lập vì ông không chuyển tài sản vào một quỹ ủy thác mù truyền thống cũng như không thoái vốn khỏi các bất động sản và khoản đầu tư khác.

Ông Trump cũng làm những điều tương tự trước khi bước vào nhiệm kỳ thứ hai.

Trump Organization cho biết trước lễ nhậm chức lần hai của ông rằng ông sẽ không tham gia điều hành hoạt động thường nhật của tập đoàn trong thời gian làm tổng thống.

Ông Eric Trump khi đó khẳng định Trump Organization sẽ tuân thủ "những tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt" trong nhiệm kỳ thứ hai của cha mình.

Ân xá cho một tỷ phú tiền số

Dù vậy, ông Trump đã đưa ra một số quyết định tại Nhà Trắng mang lại lợi ích cho doanh nghiệp của mình cũng như các công ty có liên hệ với những quan chức cấp cao trong chính quyền.

Tháng Bảy năm ngoái, ông Trump ký ban hành đạo luật ủng hộ stablecoin – một dạng tiền số – chỉ bốn tháng sau khi World Liberty Financial ra mắt dự án tiền kỹ thuật số của riêng mình. Theo bản kê khai tài chính, công ty này đã mang về cho ông Trump ít nhất 500 triệu USD trong năm 2025.

Tháng 10 năm ngoái, ông Trump đã ân xá cho Triệu Trường Bằng (Changpeng Zhao), tỷ phú sáng lập sàn giao dịch tiền số Binance.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông Trump liên tục ca ngợi ngành công nghiệp tiền số trong những tháng đầu trở lại cầm quyền, dù trước đây ông từng gọi lĩnh vực này là "một thảm họa đang chực chờ xảy ra".

Doanh nghiệp gia đình ông Trump và một số cộng sự thân cận cũng đã thu lợi trong nhiều lĩnh vực khác ngoài tiền số kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng.

Năm ngoái, ông Trump đạt được một thỏa thuận với tổng thống Kazakhstan, cho phép một công ty Mỹ tiếp cận một dự án khai thác khoáng sản chiến lược quy mô lớn tại nước này, theo tường thuật của tờ The New York Times.

Sau đó, hai ông Eric Trump và Donald Trump Jr. đã mua cổ phần thiểu số trong công ty tham gia dự án khai khoáng ấy. Công ty đầu tư Cantor Fitzgerald – do các con trai của Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick điều hành – cũng tham gia thương vụ.

Hôm 1/7, ông Trump cho rằng các khoản lợi nhuận của mình trong thời gian đương nhiệm chủ yếu đến từ đà tăng của thị trường chứng khoán và khẳng định ông không tham gia vào hoạt động kinh doanh của gia đình.

"Tôi không can dự vào [nguồn tài chính] cá nhân. Chúng tôi có các quỹ quản lý tiền cho tôi", ông Trump nói với các phóng viên. "Tôi đã kiếm được rất nhiều tiền trước khi trở thành tổng thống. Họ đầu tư số tiền đó và tôi không trao đổi với họ."

Các tổ chức giám sát đạo đức cho rằng việc ông Trump thu lợi từ lĩnh vực tiền số nói riêng là đặc biệt đáng lo ngại.

"Dĩ nhiên đây là một xung đột lợi ích", Richard Painter, cựu cố vấn đạo đức Nhà Trắng dưới thời George W. Bush, nói với BBC.

"Đây là một điều hết sức, hết sức đáng lo ngại khi người dân Mỹ chứng kiến tổng thống của mình kiếm được nhiều tiền đến như vậy."