Шарқий Украина: Донецк шунчалик ўзгариб кетганми? Rossiya Ukraina Dunyo Yangiliklar

Украинанинг икки шарқий бўлгинчи минтақаси ҳозир яна диққат-марказда. Одамлари Россияга эвакуация этилишмоқда. Раҳбарлари оммавий сафарбарлик эълон қилишган. Путин эса, у ерда "геноцид" бўлаётганини даъво қилишга ўтган. Донецкда ўзи шу пайтгача нималар бўлган?

Таҳлил:

Россия ҳали ҳам таҳдидми? - Путин, дунё ва геосиёсат

Алоқадор мавзулар:

Украина шарқида, Россиянинг Ғарб билан ҳарбий можароси марказида бўлган исёнчилар назоратидаги икки ҳудуддан хабарлар кам янграйди.

Қуйида 2014 йилда Донецк шаҳри эгалланганидан кейин уни тарк этишга мажбур бўлган, кейинроқ қайтиб борган кишининг ҳикояси келтирилади. Биз уларнинг хавфсизлиги учун исмини атамаймиз.

"Илгари Украина пойтахти Киев ва Донецк марказий вокзаллари ўртасида купели поезд қатнар эди, энди белгисиз микроавтобуслар юради.

Бу саёҳат нақ 27 соатгача вақт олиши мумкин - бу Европадан Янги Зеландияга сафар учун кетадиган вақт билан бир хил ва анча ноқулай.

Менда Россия томонидан қўллаб-қувватланаётган исёнчилар ҳудудига Украинадан тўғридан-тўғри киришга рухсатим йўқ, шунинг учун Россия орқали узоқ йўлни босиб ўтишим керак.

Техник жиҳатдан Украина фуқароларига ушбу йўналишда ҳаракатланиш тақиқланган, шунинг учун микроавтобусимиз Украина билан чегарага етганида, ҳайдовчи бизга Россиянинг яқин шаҳарларига тўйга кетаётганимизни айтади.

Исёнчилар босиб олган Украина ҳудудларини кесиб ўтиш учун биз бошқа машинага ўтамиз.

Унинг автомобиль рақамлари ташқи дунё томонидан тан олинмаган Донецк Халқ республикаси ёки ДНР томонидан чиқарилган. Ҳайдовчи бизга 24 соатдан бери рулда эканини айтди.

Чегарага етиб боргач, мен "ички" Украина паспортим билан чегарадан ўтишим мумкин, чунки мен ҳали ҳам Донецкдаги манзилда рўйхатда тураман.

Паспортларимиз олиб текширилди ва тез орада мендан бошқа ҳамманикини қайтариб беришди.

Мендан бир нечта саволларга жавоб беришим учун фургондан тушишимни сўрашди. Мени стол ва эски компьютер монитори бўлган кабинага киритишди, асабийлашмасликка уринарман.

Ўтиришимни сўрашди, чарм куртка кийган муомалали одам мени диққат билан текширди. У неча ёшда эканлигимни, қаерда ишлаётганимни ва ДНРга қанчалик тез-тез келиб туришимни сўради. Тез орада менга яна микроавтобусга қайтишга рухсат беришди.

Биз чегарани кесиб ўтдик ва энди менинг эски шаҳримга етиб боришимизга атиги 120 км қолди.

Мен деярли уйга келдим, лекин Донецк мен билган уй эмас энди.

Бундан атиги 10 йил олдин Донецк футбол бўйича Европа чемпионатининг Украина ва Польшада ўтган ўйинларининг асосий мезбони бўлган.

Донецкдаги мусобақага тайёргарлик кўриш жараёнида кенг кўламли қайта қуриш ишлари олиб борилган. Янги аэропорт қурилди, йўллар таъмирланди, ялтироқ янги меҳмонхоналар очилди.

Евро-2012 давомида шаҳар инглиз, француз, испан ва португалиялик мухлислар билан тўлган эди. Бу қувноқ Европа шаҳрига ўхшарди.

Энди 2022 йил бошида шаҳрим таниб бўлмас даражада ўзгариб кетган.

Шаҳар марказидаги маҳобатли сталинча бинода исёнкор республиканинг солиқ идораси жойлашган. Бино яхши ҳолатда, атрофи чиройли гулзор билан ўралган. Аммо яқин атрофдаги кўплаб дўкон ва кафелар ёпиқ, деразалари фанер билан тўсиб ташланган. Бўш майдончани бегона ўтлар босиб кетган.

Яқин атрофдаги спорт марказидаги очиқ теннис кортлари нурай бошлаган; у ердаги ўсган буталар бўйимдек келади.

"Оқ қуш" улкан савдо маркази харидорлар билан гавжум бўларди. Аммо авваллари пойабзалдан тортиб заргарлик буюмларигача турли дўконлар бўлган жой ҳозир кимсасиз бўлиб қолган.

Бутун Донецкда ҳаёт тўхтаган дейиш хато бўлади, албатта. Шаҳар марказининг бошқа томонида ресторан ва кафелар мижозларга тўла. Маҳаллий театрларда Россиядан келган рус труппалари томоша қўймоқда. Менга айтишларича, уларнинг ҳам бозори чаққон.

Аммо шимоли шарқ томонга бироз юрилса, ташлаб кетилган, ўқлардан зарар кўргани шундай билиниб турган кўп қаватли уйлар келади.

Бу ҳудуд 2014 йилда Донецк аэропорти учун жангларда қаттиқ зарар кўрган.

Марказга яқин айрим турар-жой бинолари қайта таъмирланган, аммо аксариси ташландиқ ҳолда ётибди.

Кундузлари аксар Донецк кўчалари урушдан аввалгидек гавжум, аммо тун чўкиши билан бўшаб қолади.

Соат 23:00дан 5:00 қадар давом этадиган комендантлик соати бошланмасдан бурун ҳар ким уйига шошилади.

Бу тартибга қаттиқ риоя қилинади, ҳатто кечаси ахлат ташлаш учун кўчага чиққанлар ҳам тутиб кетилган экан.

Донецк марказидан атиги икки километр нарида собиқ замонавий санъат маркази бор. Шаҳримнинг Лондондаги "Tate Modern"га жавоби "Изоляция" бўлди. Ҳозир эса, у ердан омон чиққанларнинг айтишича, марказ қамоқхонага айлантирилган.

"Benetton", "Nike", "Zara" ёки "Adidas" каби марказий кўчалар дўконлари ҳозир ғойиб бўлган.

Кийим кечак, пойабзал ёки рўзғорга бирор буюм сотиб олиш учун маҳаллий аҳоли чегара оша Россияга ўтиб келади. Бунга қурби етмаганлар эса таъминоти чекланган бозорга ёки кичик дўконга чиқади.

Супермаркетларда алкогол ва газаклар етарлича, аммо сифатлилари анча қиммат. Импорт қилинган Тенесси вискиси ёнида ундан нархи 10 баробар арзон "Red Daniels" турибди.

Донецкдан жўнаб кетишимдан бир кун аввалги оқшомда Ленин майдонидаги кафе раҳбари синфдошим билан кўришиб қолдим.

2014 йил баҳорида "McDonalds" шаҳардаги емакхоналарини ёпгач, улардан учтаси "DonMac" номи билан қайта очилган.

Биз бургер, фри ва қаҳва буюртма қилдик. Аммо уларнинг мазаси одатий фастфудларникига ўхшамайди.

"Бу ерда ҳамма нарса ҳозир шу аҳволда, - деб нолийди дўстим. - Биз ўрганган ҳамма нарсанинг сифати тушган."

"Биз худди одамлар зўрға яшаётган дистопик шаҳарда турганга ўхшаймиз, аммо кўчадаги шиорлар ёрқин келажакни ваъда қилади."

Донмаб Украинага қайтармикан дейман. Дўстим елка қисади ва маҳаллий аҳолининг аксарисида Россия паспорти борлиги ва 2014 йилдан кейин туғилган янги авлод ҳақида гапиради.

"ДНР ҳукумати ёки давлат хизматида ишлайдиган ҳеч ким Украинага қайтишни истамайди. Ҳар бир ўтган йилда биз Украинага қайтишимиз эҳтимоли озаяётганини кўрмоқдамиз."

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek