Erdoğan, Merz ile biraraya geldi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Zirvesi ikili temasları kapsamında Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile biraraya geldi.
You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
NATO Zirvesi'nin ikinci gününde neler yaşandı?
Ankara'nın ev sahipliğinde düzenlenen NATO Zirvesi'nin ikinci gününde liderler Beştepe'de biraraya geldi. Müttefikler beklendiği gibi kolektif savunmaya odaklanan 5. maddeye yönelik “sarsılmaz kararlılıklarını” vurguladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin başarıyla tamamlandığını duyurdu.
Özet
- Ankara, NATO'nun 36. Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yapıyor
- Zirveye 32 NATO üyesi ülkenin liderleri bugün Beştepe'de biraraya geliyor
- ABD Başkanı Donald Trump basına açıklamasında İran ile ateşkesin bittiğini düşündüğünü söyledi. Trump NATO'ya kızgın olduğunu da ekledi
- Müttefikler beklendiği gibi kolektif savunmaya odaklanan 5. maddeye yönelik "sarsılmaz kararlılıklarını" vurguladı
- Cumhurbaşkanı Erdoğan AB ülkelerine seslenerek üye olmayan ülkelerin savunma anlaşmalarından dışlanmaması çağrısında bulundu
- Ukrayna lideri Zelenskiy, zirvede NATO'dan hava savunma sistemleri istedi
- Üst düzey bir diplomat BBC Türkçe'ye "her şeyden önce zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi gerektiğini" söylemişti
Canlı yayın
Merve Kara Kaşka & Burak Abatay - Londra, Hilken Doğaç Boran - Ankara
‘Arkadaşlar kavga edebilir’
Mark Rutte, NATO müttefikleri ile ABD arasındaki tartışmayı aile içi bir tartışmaya benzetti.
“Arkadaşlar bazen kavga edebilir. Bu size güçlendirir. Başkan Trump fikrini kendine saklamayan biri. Avrupa’nın üzerine düşeni yapması gerektiğini söyledi” diye konuştu.
Rutte, ABD'nin İran saldırılarını savundu
Mark Rutte, ABD’nin İran’a yönelik son hava saldırılarının “tamamen yapılması gereken şey” olduğunu söyledi.
İran’ın ABD ile anlaşmayı bozduğunu savunan Rutte, ABD’nin Avrupalı müttefikleri ve NATO’ya yönelik eleştirilerine de yanıt verdi.
NATO genel sekreteri, ABD’nin İran’a yönelik “Destansı Öfke” operasyonu kapsamında Avrupa üslerinden 5 bin sorti yapıldığını hatırlattı ve şunları söyledi:
“Avrupa güç projeksiyonu için bir platform olmasaydı bu operasyon oldukça zor yapılırdı.”
Son dakika, Bir sonraki NATO zirvesi Arnavutluk'ta olacak
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, bir sonraki NATO Zirvesi'nin Arnavutluk'ta düzenleneceğini, ancak kesin tarihe henüz karar verilmediğini söyledi.
Rutte S-400 sorusunu yanıtlamadı
Mark Rutte’ye Türkiye’nin S-400 savunma sistemlerine sahip olmasının endişe verici olup olmadığı soruldu.
NATO Genel Sekreteri, bunun Türkiye ve ABD arasındaki bir mesele olduğunu vurgulayarak “İki ülkenin bunun üzerinde çalıştığını anlıyorum, bu konuda yorum yapmayacağım” dedi.
Rutte: İttifakımız hiç olmadığı kadar güçlü
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin basın toplantısı başladı.
Rutte, “Bu zirve ittifakın hiç olmadığı kadar güçlü olduğunu, birlik olduğunu ve ittifakın her karışını korumaya hazır olduğunu gösterdi” diye konuştu.
NATO genel sekreteri, ittifakın odağının “hedef koymaktan sonuç elde etmeye” kaydığını söyledi.
Rutte, ittifakın ikmal zincirini güçlendirmek için 27 milyar euroluk bir yatırım yapacaklarını ilan etti.
Rutte, bu proje kapsamında ittifakın doğusunda mevcut altyapıyı teyakkuza geçireceklerini, yeni tesisler kuracaklarını ve boru hatları inşa edeceklerini söyledi.
Son dakika, Rutte konuşmasına başlamak üzere
NATO Genel Sekreteri Rutte, Beştepe'deki konuşmasına başlamak üzere salona geldi.
Trump: Putin de Zelenskiy de zor isimler
ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'daki savaşta her iki tarafın da bir çözüme ulaşmak istediğini ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin "zor" isimler olduğunu söyledi.
Trump, Ukrayna lideri yanında otururken gazetecilere yaptığı açıklamada, "Pek çok savaşı çözdük. Bu savaşın belki de en kolay çözülecek savaş olacağını düşünmüştüm ama Putin zor bir karakter, bu adam da zor bir karakter" dedi.
Zelenskiy ise Trump ile "çok önemli bazı ayrıntıları" görüşmek istediğini söyledi.
Zelenskiy, Trump'a hitaben, "Bu savaşı durdurmak için elinizden gelen her şeyi yapacağınıza eminim" ifadelerini kullandı.
Son dakika, Trump'tan İran mesajı: 'Bu gece onları sert vuracağız'
ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'le ortak bir basın toplantısı düzenliyor.
Trump, önceki gün düzenlenen saldırıların ardından ABD'nin Çarşamba gecesi İran'a yönelik yeni saldırılar gerçekleştirmesinin muhtemel olduğu uyarısında bulundu.
Trump, Zelenskiy ile görüşmesi öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, "Küçük bir uyarıda bulunayım: Bu gece onları sert vuracağız" dedi.
Mütteffiklerden 'Güçlü Avrupa, güçlü NATO' vurgusu
36'ncı NATO Liderler Zirvesi’nin Nihai Bildirisi yayımlandı.
Müttefikler beklendiği gibi kolektif savunmaya odaklanan 5. maddeye yönelik “sarsılmaz kararlılıklarını” vurguladı.
Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik uzun vadeli tehdit teşkil ettiğini belirtti.
Bildiride Avrupalı müttefikler ve Kanada’nın 2025’te temel savunma ihtiyaçlarını karşılamak için 139 milyar doları aşkın yatırım yaptığı belirtildi.
Ankara’da duyurulan anlaşmaların ise 50 milyar doları aştığı ifadeleri yer aldı.
Bildiride “müttefikler arasındaki ticari engellerin kaldırılması ve savunma sanayii derinliği ve iş birliğini azami oranda artırmak için NATO ortaklıklarından faydalanma yönündeki çalışmaları sürdüreceğiz” dendi.
Ayrıca “Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa – modernleştirilmiş bir ittifak” ifadeleri yer aldı.
Müttefikler, Ukrayna’ya yönelik desteğin de süreceğini söyledi. Bu uğurda 2026’da Ukrayna’ya askeri teçhizat, yardım ve eğitim sağlanması için 70 milyar euroluk destek taahhüt etti.
Müttefikler ayrıca İran’ın asla nükleer silahlara sahip olmaması gerektiğini vurguladı ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü çağrısı yaptı.
Bildirinin son maddesinde “bonkör evsahipliği” için Türkiye’ye teşekkür edildi.
NATO'dan ortak savunma taahhüdü: 5. Madde'ye bağlılık yinelendi
Aralarında ABD Başkanı Donald Trump'ın da bulunduğu NATO üyeleri ülkeleri, Çarşamba günü Ankara'da düzenlenen zirvede yayımlanan bildiride ittifakın 5'inci Madde kapsamındaki ortak savunma taahhüdüne "sarsılmaz bağlılıklarını" teyit etti.
Reuters'ın aktardığı bildiride, Avrupa'daki müttefikler ve Kanada'nın ittifakın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlendiği belirtilirken, müttefiklerin toplam 50 milyar doların üzerinde yeni savunma tedariki açıkladığı ifade edildi.
NATO üyeleri ayrıca, bildiriye göre Ukrayna'ya 2026 yılı için 70 milyar euro (80 milyar dolar) askeri yardım sağlama ve 2027'de de "en az eşdeğer düzeyde" desteği sürdürme taahhüdünde bulundu.
Fransa, Finlandiya'da NATO üslerine destek verecek
Reuters'ın aktardığına göre Finlandiya Cumhurbaşkanlığı Ofisi, Fransa'nın NATO'nun Finlandiya'daki ileri kara kuvvetleri rotasyonlarına kara birlikleri konuşlandırarak katkı sağlayacağını açıkladı.
Rutte’nin basın toplantısı birazdan başlayacak
Hilken Doğaç Boran - BBC News Türkçe/Ankara
NATO genel sekreteri müttefiklerin üzerinde mutabık kaldığı konular hakkında bilgi verecek.
Liderlerin savunma harcamaları ve yatırımları, Avrupalı müttefiklerin daha aktif rol üstleneceği "NATO 3.0" kavramı ve Ukrayna’ya destek konularını ele alması bekleniyor.
Zirve bildirisinde NATO'nun kurucu belgesi olan Washington Antlaşması'nın 5. maddesi temelinde şekillenen ortak savunma ilkesine müttefiklerin sarsılmaz şekilde bağlı oldukları vurgulanacak.
Müttefikler ayrıca Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için uzun vadeli bir tehdit oluşturduğunu ifade edecek.
İran’ın nükleer silahlara sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne vurgu yapılması da başlıklar arasında.
Rutte’nin basın toplantısı, NATO’nun vermek istediği birlik mesajı ve askeri kapasiteyi artırma hedefleri konusunda ne kadar yol alındığına dair önemli bir gösterge olacak.
Rutte'nin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump kendi basın toplantılarını düzenleyecek.
Zirvede Trump'ın ağırlığı
Frank Gardner
BBC News Güvenlik Muhabiri/Ankara
Donald Trump, üst üste ikinci gününde de bu zirvede ağırlığını hissettiriyor.
NATO’ya yönelik küçümseyici ve hatta hoşnutsuz tavrı, burada yetkililer, bakanlar ve liderler tarafından vurgulanan birlik mesajını zayıflatma riski taşıyor.
İttifakın Genel Sekreteri Mark Rutte, geçen yılki zirveden bu yana Avrupalı ülkelerin savunma harcamalarında kaydettiği önemli artışa dikkat çekiyor.
Ancak bu durum, ABD Başkanı’nı yatıştırmaya yetmedi. Trump; İran’a karşı kendi tercihiyle başlattığı savaşa katılmayı reddeden NATO’ya sert tepki gösterdi, İspanya’yı "berbat bir ortak" olarak nitelendirdi ve hepsinden endişe vericisi, Grönland’ı devralma fikrine yeniden ilgi göstermeye başladı.
Danimarka Başbakanı ise ülkesinin daha önce de dile getirdiği "Grönland satılık değildir" şeklindeki tutumunu yineleyerek buna yanıt verdi.
Zirvenin dünyaya duyurulduğu yer: Uluslararası Medya Merkezi
Hilken Doğaç Boran
BBC News Türkçe/Ankara
Yaklaşık 2500 basın mensubu, zirveyi Beştepe’deki Millet Kütüphanesi'ne kurulan medya merkezinde takip ediyor.
Merkezdeki çalışmaları bu iş için özel olarak kurulan 850 kişilik bir NATO görev gücü koordine ediyor.
Konuştuğumuz yerli ve yabancı basın mensupları, Türkiye’nin ev sahipliğini ve özellikle gün boyu servis edilen yöresel yiyecekleri övüyor.
Birçok bağımsız ve muhalif gazetecinin zirveye kayıt olma taleplerinin reddedilmesi de medya merkezinde sıkça konuşuluyor.
Zirve öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’ye bu konu hakkında bir soru sorulmuş, Rutte özgür basının önemini vurgulamıştı.
Rutte ayrıca NATO'nun basın mensuplarının büyük etkinlikleri yüz yüze takip edebilmesine büyük önem verdiklerini ifade etmiş, ancak gazetecilere akreditasyon verilmemesi hakkında bir adım atıp atılmayacağını söylememişti.
Ana gündem maddelerinden biri İran-ABD gerilimi: Bu hafta yaşananlar
NATO Zirvesi’nin gündem maddelerinden biri ABD-İran arasındaki karşılıklı saldırılar. 7 Temmuz Salı gecesi iki ülke arasındaki tansiyon yeniden tırmandı.
Bu, ABD ile İran'ın 17 Haziran'da çatışmayı sona erdirmek için bir mutabakat zaptı imzalamasından bu yana taraflar arasındaki en ciddi çatışma oldu.
8 Temmuz Çarşamba günü NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran karşısında Washington’ın yanında olduklarını açıkladı. Trump, “Bence İran’la ateşkes bitti” dedi.
- ABD-İran gerilimi yeniden tırmandı, Trump 'Bence ateşkes bitti' dedi
İşte bu hafta yaşananlar:
6 Temmuz Pazartesi
- İngiltere, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir tankerin kaynağı bilinmeyen bir cisimle vurulmasının ardından yangın çıktığını bildirdi.
7 Temmuz Salı
- İki ayrı olayda tankerler, Hürmüz Boğazı'nda vurulduklarını bildirdi. İran, Pazartesi ya da Salı günkü saldırıların sorumluluğunu doğrudan üstlenmedi.
- ABD ordusu, İran’a yeni bir dizi saldırı başlattığını ve 80'den fazla hedefi vurduğunu açıkladı. Açıklamada, bunun Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılara yanıt olduğu belirtildi.
8 Temmuz Çarşamba
- İran Devrim Muhafızları Ordusu, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri noktalarını hedef aldığını duyurdu.
- NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD saldırılarını "kesinlikle gerekli" olarak nitelendirdi.
- İran Meclis Başkanı, ABD'yi iki ülke arasındaki anlaşmayı ihlâl etmekle suçladı.
Kısa süre önce
- ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkesin "sona erdiğini" söyledi ve Ankara'daki NATO Zirvesi’nde "Artık onlarla uğraşmak istemiyorum, onlar [İran yönetimi] pislikler" dedi.
Erdoğan: 'AB üyesi olmayan müttefiklerin dışlanması suni bir bölünmeye yol açacaktır'
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2. gün açılışında yaptığı konuşmada, Avrupa Birliği (AB) üyesi NATO ülkelerine, üye olmayan ülkeleri dışlamama çağrısında bulundu.
NATO üyeleri arasında savunma sınırlamaları olmaması gerektiğini belirten Erdoğan, birlik çağrısında bulundu:
"Savunma sanayi başta olmak üzere müttefikler arasında kısıtlamalar kalkmalı. AB üyesi müttefiklere sesleniyorum, birlik üyesi olmayan müttefiklerin dışlanması suni bir bölünmeye yol açacaktır."
Cumhurbaşkanı konuşmasında NATO üye ülkelerinin savunma harcamalarını 2035'te Gayri Safi Milli Hasılalarının (GSMH) %5'ine çıkarma hedefine de değindi.
Bu hedefe Lahey'de belirlenen 2035 yılından beş sene önce erişmeyi amaçladıklarını belirtti.
"Türkiye olarak 2030 yılından önce savunma harcamalarımızın oranını %3,5 düzeyine yükseltmek için tedbirlerimizi aldık. Güvenlik ve dayanıklılıkla bağlantılı harcamalarda ise şimdiden %1,5’luk bütçe payına ulaştık" dedi.
"Üretim ve ihracat kapasitesi itibarıyla dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girdik" diye ekledi.
Ukrayna ve İran konusunda Trump'ın tutumunu desteklediğini söyleyen Erdoğan, Ukrayna'ya ek destek yapacaklarını açıkladı.
Hürmüz Boğazı'nın ise mayından temizlenmesi gerektiğini söyledi.
Erdoğan buna ek olarak Türkiye'nin hava savunma projesiyle ilgili, ”İttifakımızda eksikliği en çok hissedilen hava ve füze savunma kabiliyetlerine, Çelik Kubbe projemizle 24 milyar dolar ilave bütçe ayırdık” dedi.
"İHA ve SİHA’ları gerçek muharebe alanlarında başarıyla kullanan bir müttefik olarak, tesisini öngördüğümüz ‘İnsansız Sistemlere Karşı Koyma Mükemmeliyet Merkezimizi’ NATO’ya akredite etmeyi temenni ediyoruz" diye ekledi.
Danimarka Başbakanı: ‘Grönland satılık değil’
NATO liderleri, bugün yapılacak Kuzey Atlantik Konseyi toplantısı öncesinde basına açıklamalarda bulundu.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesinde Grönland’i ABD’nin yönetmesi gerektiğini söylemesi üzerine “Grönland tabii ki satılık değildir” dedi.
Frederiksen, Grönland’e yönelik askeri müdahale ihtimaline dair bir soruya “Kendi topraklarımız dahil NATO’nun her karışını savunmaya hazırız” yanıtını verdi.
Genel Sekreter Mark Rutte, zirvenin ilk gününün “büyük bir başarı” olduğunu söyledi ve ABD Başkanı Trump’ın Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırma konusundaki katkısını övdü.
Rutte, ABD’nin 7 Temmuz’da İran’a karşı düzenlediği hava saldırılarının “kesinlikle gerekli olduğunu” savundu.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında “her zaman Rusya Federasyonu’na ait askeri grupları orta Avrupa ülkelerine karşı kullanma ihtimali var” diye konuştu.
Geçtiğimiz haftalarda ABD ve Baltık ülkeleri yetkililerine dayandırılan haberlerde Rusya’Nın Polonya’ya yönelik bir askeri kışkırtma hazırlığında olabileceği ifade edilmişti.
Trump: 'NATO'ya çok kızgınım'
Donald Trump, liderler zirvesi öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile birlikte basına yaptığı açıklamalarda, NATO'ya yönelik şikayetlerini tekrarladı.
Trump, "NATO'ya çok kızgınım" dedi ve ABD'nin "çok fazla, milyarlarca ve milyarlarca dolar fazladan" ödeme yaptığını ekledi.
ABD Başkanı, üye ülkelerin Grönland ve İran savaşı konusunda kendisine destek vermediğini söyledi.
İran savaşı sırasında ABD'nin taleplerine uymayan İspanya'yı eleştiren Trump, "İspanya'dan bir hayır gelmez. Artık İspanya ile asla ticaret yapmak istemiyoruz" dedi.
"İspanya, NATO'nun berbat bir ortağı. Ne katkı sağlıyorlar ne de ödeme yapıyorlar. İspanya ile hiçbir işim olsun istemiyorum. Ziyaretler de dahil olmak üzere İspanya ile tüm ticareti kesin" diye ekledi.
ABD Başkanı, yaşanan son çatışmaların ardından İran ile ateşkese dair soruya, "bence bitti" diye yanıt verdi.
Bunun ardından kendisine yöneltilen ısrarlı sorular üzerine Trump, müzakere ekibi hakkında, "Görüşebilirler ama bence zaman kaybediyorlar" dedi.
Trump ayrıca, "harika müzakerecilerimizin isterlerse görüşmeye devam etmelerine izin vereceğim ancak bundan bir sonuç çıkacağını sanmıyorum" diye ekledi.
İkinci günden beklentiler neler?
Zirve'nin ikinci gününde liderlerin dört ana başlıkta önemli duyurular yapması bekleniyor.
Bunlardan ilki savunma harcamaları. NATO'nun 2025'teki Lahey Zirvesi'nde savunma harcamalarının üye ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5'ine yükseltilmesi kararı alınmıştı. Bu hedefe dair ülkelerin yeni planlar açıklaması gündemde olabilir.
Buna paralel olarak yeni savunma yatırımlarının duyurulması, NATO 3.0 olarak adlandırılan döneme dair somut adımlar bekleniyor.
Liderler bu kavramı Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği, savunma harcamalarının dengelendiği, ABD'nin de hâlâ sıkı şekilde bağlı olduğu bir yapı olarak özetliyor.
Zrivede gündemde olan bir diğer konu da Ukrayna'nın savunması.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, dün Ankara'da yaptığı konuşmada, Rusya'nın artan saldırılarına karşı Kiev'i korumak için müttefiklerine acilen hava savunma sistemini teslim etmeleri çağrısında bulundu.