Erdoğan: 'Irak Türkiye'ye günde 1 milyon varil petrol verecek'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

28 Temmuz'da Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştiren Irak Başbakanı Ali Zeydi ile Beştepe'de düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Erdoğan, Irak'ın Türkiye'ye günde bir milyon varil petrol vereceğini duyurdu.

Erdoğan, "Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrollerine ortaklık verilmiştir. Bugün imzalanan anlaşma, enerji alanındaki ortaklık açısından tarihi bir adım olmuştur" dedi.

Ziyarette İran, Suriye ve Filistin başta olmak üzere bölgesel gelişmeler hakkında fikir alışverişinde bulunulduğunu söyleyen Erdoğan, "Irak'ın ihtiyaç duyduğu savunma sanayi ürünlerinin tedariki noktasında da üzerimize düşeni yapmaya hazırız" diye konuştu.

Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması 28 Temmuz itibarıyla sona ermişti.

TPAO Kerkük'te petrol çıkaracak

Erdoğan ve Zeydi'nin görüşmesinden önce Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nda bir imza töreni düzenlendi.

Bakanlığın açıklamasında göre, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), BP Energy Company of Kirkuk Limited (BP ECKL) şirketinin %15 hissesini satın aldı.

Törenin ardından konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın aktardığına göre anlaşma uyarınca, Amerikan enerji devi ConocoPhillips, İngiliz BP ve Türkiye Petrolleri ortaklığında bir konsorsiyum oluşturulacak.

Bu konsorsiyum orada yaklaşık üç milyar varil olduğunu tahmin ettikleri rezervi geliştirmek, üretmek ve üretimi artırmak için birlikte çalışacak.

BP anlaşmayı doğruladı ve memnuniyetle karşıladığını belirtti.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre proje, Irak'ın en önemli hidrokarbon üretim bölgelerinden biri olan Kerkük'teki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarını kapsıyor.

Ay başında Bağdat'a giden Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Irak Başbakanı Zeydi'nin yanı sıra Petrol Bakanı Basim Muhammed Hudayyir ile görüştü ve 27 Temmuz 2026 tarihi itibariyle sonlanacak olan Türkiye-Irak petrol anlaşmasını geçici bir süre için uzatma kararı alındığını açıkladı.

Ankara'daki görüşmelerde iki ülke arasında yeni ve daha kapsamlı bir petrol anlaşması imzalanması konusunun ele alınması da beklenen bir gelişmeydi.

Türkiye ile Irak arasında 1973'te varılan anlaşma kapsamında Irak'ın kuzeyinden çıkartılan ham petrol Kerkük-Yumurtalık boru hattı aracılığıyla dünya pazarlarına taşınıyordu.

Türkiye, bu hattın kapasitesinin daha da artırılmasını ve Basra'dan Kerkük'e çekilecek yeni bir hatla güney Irak'tan çıkarılan petrolün de Yumurtalık'a taşınmasını istiyor.

Enerji Bakanı Bayraktar, Irak ile yapılan görüşmelerde doğalgaz ve elektrik alanında da işbirliğinin gündemde olduğunu kaydetti.

Irak'ın doğal gaz bulamadığı için çalıştıramadığı santralleri olduğunu anlatan Bayraktar, Türkiye üzerinden bölgeye doğal gaz götürerek bu gereksinimin karşılanabileceğini belirtti.

Güvenlik önceliği

Ankara'daki görüşmelerde ticaret, ekonomik işbirliği gibi alanlarda bazı mutabakat muhtıralarının imzalanması öngörülüyordu.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ziyaret öncesinde yaptığı açıklamada, "Güvenlik, ticaret, enerji, ulaştırma ve su yönetimi başta olmak üzere iki ülke arasındaki ilişkiler tüm boyutlarıyla gözden geçirilecek; bölgesel ve küresel gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunulacaktır" demişti.

Sudani'nin 2022-2026 arasında yürüttüğü başbakanlık döneminde Türkiye ve Irak, başta güvenlik olmak üzere birçok alanda anlaşmalar imzalamış ve ilişkileri derinleştirmişlerdi.

2024 ve 2025'te imzalanan güvenlik anlaşmaları kapsamında Irak, güvenlik konusunda Türkiye ile çok daha fazla işbirliği göstermeye başlamış ve PKK'yı "yasaklı örgüt" olarak tanımlamıştı.

2024'te imzalanan "Askeri, Güvenlik İşbirliği ve Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı" iki ülke güvenlik işbirliği açısından bir dönüm noktası olarak görülmüş ve taraflar bu kapsamda Bağdat'ta Ortak Güvenlik Koordinasyon Merkezi kurmuşlardı.

İki ülke arasında bu alanda atılan adımlar Ankara'nın "terörsüz Türkiye" olarak adlandırdığı sürece katkı sağlamıştı.

Ankara'nın beklentisi Zeydi hükümetiyle bu işbirliğinin devam etmesi ve sürece zarar verecek gelişmelere izin verilmemesiydi.

PKK'nın Bağdat tarafından resmen "terör örgütü" olarak kabul edilmesi de Ankara'nın beklentileri arasındaydı.

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın'ın 30 Haziran'da Bağdat'a yaptığı ziyaret sırasında da Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, Başbakan Zeydi ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ile yaptığı görüşmelerde bu konuları ele aldığı, güvenlik ortaklığının derinleştirilmesine odaklandığı kaydediliyor.

Güvenlik alanına paralel olarak Türk ve Iraklı yetkililerin savunma sanayi alanında da görüşmeler yapması, bu konuda bazı somut adımların atılması bekleniyordu.

Kalkınma Yolu'nda işbirliği güçlendiriliyor mesajı

Ankara'daki görüşmelerde öne çıkan konular arasında Kalkınma Yolu Projesi de vardı.

Irak Başbakanı Zeydi ortak basın toplantısında, "Bizim bu ziyaretimiz protokol icabı değil ancak asırlar öncesine dayanan ilişkilerimizin pekiştirilmesinin bir nişanesidir. Kardeşlik içerisinde bir ortaklık arzu ediyoruz ve özellikle Kalkınma Yolu Projesi üzerinde çalışıyoruz" diye konuştu.

28 Temmuz'daki temaslar sonrasında, Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Iraklı mevkidaşı Vehb Selman Haseni ile Kalkınma Yolu Projesi kapsamında iş birliklerini güçlendirecek imzalar atıldığını duyurdu.

Irak'ın Basra Körfezi'ndeki Faw Limanı'ndan başlayan, güneyden kuzeye ilerleyerek Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaşması öngörülen Kalkınma Yolu Projesi, önemli bir ulaşım, enerji ve ticaret koridoru olarak değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim nedeniyle önemi artan projenin en önemli ortakları arasında Türkiye de bulunuyor.

Uraloğlu başkanlığındaki bir heyet 21 Temmuz'da Bağdat'a yaptığı ziyaret sırasında Başbakan Zeydi ile görüşmüş ve Kalkınma Yolu Projesi konusunda önemli gelişmelerin yaşanacağını kaydetmişti.

Uraloğlu yaptığı açıklamada "Proje bitti diyebiliriz, çok ufak eksiklikleri kaldı onlar artık bitti noktasında değerlendirebiliriz" demiş; Erdoğan ve Zeydi'nin projenin finansmanına ilişkin nihai karara varacaklarını belirtmişti.

Bakan, bu sene bitmeden projeye ilk kazmanın vurulmasını planladıklarını söylemişti.

Zeydi de Uraloğlu ile görüşmesi sonrasında yaptığı açıklamada, ekonomi ve yatırım alanlarında Türkiye ile işbirliğine verdikleri önemi belirtirken, "ikili işbirliğini çeşitli stratejik alanlarda genişletecek çok sayıda mutabakat zaptının imzalanacağını" ifade etmişti.

Su yönetiminde yeni adımlar

Türkiye ile Irak arasında en temel sorunlar arasında yer alan Fırat ve Dicle'nin sularının paylaşımı konusu Ankara'da ele alınacak konular arasında yer aldı.

Irak uzun yıllardır bu nehirlerden yeterli su akıtmadığı gerekçesiyle Türkiye'yi eleştiriyor ve artan küresel ısınma risklerinden dolayı su sıkıntısının giderek arttığını kaydediyor.

Türkiye ve Irak, 2024'te yapılan bir su işbirliği anlaşması kapsamında uygulama ayrıntılarını belirleyen önemli bir belgeyi Kasım 2025'te imzaladı.

Irak Parlamentosu da 25 Temmuz'da bu yasayı onayladı ve uygulama başlangıç tarihi olarak 1 Eylül 2026'yı belirledi.

Anlaşma, Türkiye ve Irak'ın su yönetimi konusunda ortak projeler geliştirmesi ve gerekli altyapı yatırımlarını yaşama geçirmelerini öngörüyor.

Projenin finansmanı için gerekli kaynağın Irak'ın Türkiye'ye sattığı petrolden elde ettiği gelirin bir bölümünü özel bir fona yatırmasıyla sağlanması öngörülüyor.

Mevcut altyapının iyileştirilmesi, yeni barajların inşası gibi projelerin hayata geçirilmesinde ise bu konuda uzmanlaşmış Türk şirketlerinin devreye girmesi de yasa metninde yer alıyor.

Ankara'daki temaslarda bu konunun ve finansman meselesinin ayrıntılı olarak ele alınması öngörülüyor.

Ankara'nın Zeydi döneminden beklentileri

Kasım 2025'te yapılan seçimlerin ardından uzun süren hükümet pazarlıkları sonunda Mayıs 2026'da yemin ederek göreve başlayan Zeydi, yurtdışına ilk ziyaretini bu ay ABD'ye, ikinci ziyaretini de geçen hafta İran'a yapmıştı.

Zeydi'nin Türkiye'ye gelişi, üçüncü yurtdışı ziyareti olması açısından ayrı bir önem taşıyor. Irak basınında çıkan haberlere göre, Irak Başbakanı'nın bir sonraki durağı Suudi Arabistan olacak.

Ankara'nın en önemli beklentisi, iki ülke arasında bir önceki Başbakan Muhammed Şia El Sudani döneminde hemen her alanda gelişen ve stratejik ortaklık düzeyine gelen ilişkilerin derinleşerek devam etmesi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, başbakan adaylığı sırasında da Zeydi'ye destek iletmiş, Haziran'daki telefon görüşmesinde ilişkilerin kapsamlı bir şekilde ele alınması için kendisini Ankara'ya davet etmişti.

Ziyareti yakından takip eden başkentler arasında Washington da var.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve aynı zamanda Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, 27 Temmuz'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya geldi.

Ankara'daki görüşmelerin ABD ile İran arasında çatışmaların devam ettiği ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin kısıtlamaların sürdüğü bir döneme denk gelmesi ziyaretin önemini artıran unsurlar arasında.

28 Şubat'ta başlayan İran Savaşı'ndan en çok etkilenen ülkeler arasında olan Irak, son diplomatik girişimlerinde bölgeye bir an önce istikrarın gelmesi mesajını veriyor.