Eski Papa 16. Benedictus: Modern zamanların istifa eden ilk Vatikan lideri

Vatikan, eski Papa 16. Bendictus'un bu sabah yerel saatle 09.34’te hayatını kaybettiğini duyurdu.

Joseph Ratzinger, 2005’te 78 yaşındayken papa seçilmiş ve tarihin en yaşlı yeni papalarından biri olmuştu.

Papalık ismi olarak 16. Benedictus’u seçen Ratzinger, göreve gelmesinden 8 yıl sonra ilerleyen yaşını gerekçe göstererek istifa kararını açıklamıştı. 

2013’teki bu kararla, 1415’ten bu yana ilk kez bir papa istifa ediyordu.

Şubat 2013’te istifa eden Papa’nın başta Katolik dünyası olmak üzere tüm dünyada şok etkisi yaratan tarihi açıklaması şöyleydi:

“İlerleyen yaşım yüzünden gücümün bu görevi gerektiği gibi ifa etmeye yetmediği kanaatine vardım… Hızlı değişimlerin yaşandığı ve inanç dünyasıyla ilgili önemli sorularla çalkalanan bugünün dünyasında Aziz Pietrus’un teknesini yönetmek ve İncil’i ilan etmek için hem beden hem de ruh gücü gerekiyor, son aylarda benim bu gücüm o kadar azaldı ki, bana emanet edilen görevi iyi idare edemediğimi kabul etmem gerekiyor.”

Çocuk tacizi ve Vatileaks skandalları

Papa’nın istifasına yol açan, kendi deyimiyle yönetim kapasitesini aşan bu ‘değişim’ ve ‘soruların’ neler olduğu o dönem kilisede yaşanan çalkantılara bakılarak anlaşılabilir.

Ratzinger papa seçildiğinde Katolik Kilisesi çocuk tacizi skandallarıyla yüzleşmeye başlıyordu, suçlamalar 2009-2010 döneminde zirve yapmıştı.

Kilisenin yalnızca yerel idarecileri değil Vatikan da bazı vakaları hasır altı etmekle ve tacizci din adamlarını korumakla suçlanıyordu.

16. Benedictus taciz skandallarını 2010’da ‘’kilise içindeki günah’’ diye nitelemiş ve adalet ihtiyacından söz etmişti.

Papa’nın istifasından bir yıl sonra yayımlanan bir rapora göre 16. Benedictus 2011-2012 arasında 400 rahibi, çocuk tacizi suçlamaları nedeniyle görevden almıştı.

Ancak 2022 başında Almanya’da yayımlanan bir raporda eski papanın Münih Başpiskoposu olarak görev yaptığı 1977-1982 yılları arasında çocuk istismarı vakalarına göz yumduğu iddia edildi.

Ratzinger de soruşturma heyetine yanlış bilgi verdiğini kabul etti ancak bunun ‘’editoryal bir hatadan’’ kaynaklandığını savundu. 

16. Benedictus’un papalık döneminin en ses getiren skandallarından biri de ‘’Vatileaks’’ olarak anılan Vatikan’dan gizli belgelerin sızdırılması vakasıydı.

2012’de Papa’nın eski uşağı, gizli belgeleri çalarak bir gazeteciye vermekten suçlu bulundu.

Gazeteci Gianluigi Nuzzi tarafından ‘’Sua Santita’’’ (Hazretleri) isimli bir kitapta yayımlanan bu belgeler Vatikan içindeki yolsuzluklar, iç çatışmalar ve skandalları ifşa ediyordu.

Tanrının rottweiler’ı

Joseph Ratzinger, jandarma komiseri bir baba ile aşçı bir annenin 3 çocuğundan en küçüğü olarak 16 Nisan 1927’de Almanya’da doğdu.

1941’de, Nazi Almanyası’nda Hitler Gençliği’ne alındı. 1943’te askere alınarak savaşa yollanan Ratzinger 1945’te firar etti ve kısa süreliğine Müttefikler tarafından savaş esiri olarak tutuldu.

Savaş sonrası felsefe ve teoloji eğitimi alan Ratzinger dogmatik teoloji profesörü unvanı aldı. 1951’de rahip olmasının ardından 1977’de Münih ve Freising Başpiskoposluğu görevini üstlendi.

1981’de ise, Engizisyon’un devamı olan İnanç Doktrini Kurulu’nun başkanlığına atandı.

Bu dönemde sekülerleşme, feminizm, homoseksüellik, biyoetik gibi konulardaki tavizsiz muhazafakar, gelenekselci görüşleri nedeniyle ‘’Tanrı’nın rottweiler’ı’’ olarak anılmaya başladı.

Müslüman ve Yahudileri kızdırdı

2005’te Papa seçildikten sonra ‘’kültürler ve dinler arasında gerçek bir diyalog ihtiyacı olduğunu’’ söylese de bazı söylem ve eylemleriyle hem Müslüman hem de Yahudi topluluklarının tepkisini çekti.

Eylül 2006’da Almanya’daki Regensburg Üniversitesi'nde yaptığı konuşmada, 14. yüzyıldaki bir Bizans İmparatoru’nun İslam’daki cihat kavramıyla ilgili sözlerini alıntıladı, bu konuşma İslam dünyasında infial yarattı.

Regensburg konuşmasından birkaç ay sonra Kasım 2006’da Türkiye’yi ziyaret eden Papa’nın İstanbul’da Sultan Ahmet Camii’nde dua etmesi ise ‘’Müslümanlara yapılmış bir jest’’, ‘’Regensburg konuşmasını izleyen tartışma ve manipülasyonlara bir son’’ olarak yorumlandı.

Kendisi de Regensburg vakasından 10 yıl sonra yaptığı bir açıklamada, papalık görevi boyunca en hassas ziyareti Türkiye’ye yaptığını söyleyecekti.

16. Benedictus’un Yahudi cemaatinde tepki çeken eylemlerinden biri ise 1988’de aforoz edilen aşırı muhafazakar 4 din adamını yeniden kiliseye kabul etmesi oldu.

Bu isimler arasında, Yahudi Soykırımı’nı ‘yalan’ diye niteleyen eski piskopos Richard Williamson’ın da yer alması tepkilere yol açtı.

İki papa dönemi

16. Benedictus’un istifa etmesinin ardından yaptığı Vatikan’da yaşamak ve papalara özel beyaz renkte giyinmek gibi sembolik seçimleri, Katolik Kilisesi’nin zirvesinde bir ‘’çift başlılık’’ algısına da yol açtı.

Halefi Francesco’nun reform girişimlerine karşı çıkan muhafazakar kesim, 16. Benedictus’u referans almayı sürdürdü.

Aşırı sağcı politikacılar da, göçmenlere kapıların açılması ısrarı ve İslam’a ılımlı yaklaşımı gibi birçok başlıkta ayrı düştükleri Papa Francesco’ya karşı emekli Papa’yı ‘’tuttuklarını’’ ilan etmekten çekinmedi.

Aşırı sağcı lider Matteo Salvini’nin 2016’da ‘’Benim papam Benedetto’’ yazılı tişörtle verdiği fotoğraf ve ‘’Papa Benedictus’un İslam hakkında çok net fikirleri vardı.

İmamları kiliseye davet edenleri beğenmiyorum’’ sözleri bu bölünmenin dışavurumuydu.

Vatikan’da bir ilk olan bu dönem, 2019 tarihli ‘’Two Popes’’ (İki Papa) filmine de ilham olmuştu.