Ankara'da NATO Zirvesi için hangi hazırlıklar yapıldı, halk ne diyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Ankara'da Kuğulu Park'ın önündeki trafik çevirmesinde karşılaştığımız Eren Karabay'a başkentte 7-8 Temmuz'daki NATO Zirvesi için alınan tedbirleri nasıl değerlendirdiğini soruyoruz.

Polise sürücü belgesini verip arandıktan sonra, "Bu önemlerin olumlu olduğunu düşünüyorum çünkü tedbirler, önlemler alındığı için daha güvendeyiz" diye yanıt veriyor.

Birkaç saat sonra şehir merkezine uzak bir noktada, Atatürk Orman Çiftliği'nde kokoreç esnafı olan Jale Özer'e aynı soruyu sorduğumuzda ise endişesini dile getiriyor:

"Şu anda bile satışlarımızda bir azalma var. Yapılan değişiklikler güzel ama bir vatandaş olarak o günleri nasıl geçireceğimizi çok merak ediyorum."

Özer, dükkanının konumu zirvenin yapılacağı Beştepe'deki Cumhurbaşkanlığı'na çok yakın olduğu için kapanacak yollardan dolayı işlerinin azalmasından çekiniyor.

Zirvenin gerektirdiği sıkı güvenlik ve ulaşım önlemleriyle, Ankaralıların günlük yaşamının etkilemesi tartışmaların ana eksenlerinden biri.

İsmini paylaşmak istemeyen bir Ankaralı "Adam hastaneye gidemeyecek, bir yere gidemeyecek, hiçbir iş yapamayacak. Bir Müslüman olarak utanıyorum" diyor.

Ulus'ta manavlık yapan Mehmet Sıtkı ise "Bütün dünya liderleri geliyor. Gelsinler ülkemizi, gücümüzü görsünler. Birkaç gün sıkıntısına katlanırız" diye konuşuyor.

Bilkent Üniversitesi öğrencisi Hejan Eraslan'ın konuya yaklaşımı ise, "Ankara'da olmayacağım. Yolların kapatılması, şehrin fiili bir OHAL'e sürüklenmesi hem şehre hem de şehirde yaşayan herkese oldukça zarar verecek" şeklinde.

Arzu Yıkılmaz "Bizim ne kadar korunaklı, nasıl emniyetli bir Türkiye olduğumuzu görmeleri açısından tüm bu güvenlik ve ulaşım tedbirleri çok güzel. Evet, vatandaşları bazı şeyleri yapması engelleyecek veya zor durumda kalacaklar. Ama kalsalar bile sonuçta yapabilecek bir şey yok" diyor.

Emekli Cemal Dal, "Herkesi yaratan Allah'tır; birileri geliyor diye işime engel olunacaksa, ulaşımda engel olacaksa bu doğru değil" derken, öğrenci Muhammed Tetik şunları söylüyor:

"Geçtikleri vakitlerde yolu kapatmaları zaten olması gereken birşey. Sonuçta bir ülkenin başkanı geliyor."

Taksici Hakan Özerbil ise konuya ekonomik açıdan yaklaşıyor:

"Gelmeyin, kapatıyoruz, çalışmayın diyorlar. Ama herkesin borcu var. Ben şimdi üç gün çalışmasam olmaz ki."

36. NATO Zirvesi'ne saatler kala, alınan sıkı tedbirler şehrin her noktasında hissedilir durumda.

Ankara haftalar süren hazırlıklar sonucu eşine az rastlanır bir dönüşüm geçirdi.

Gece gündüz süren çalışmalarla yolların yenilenmesi, en çok göze çarpan yeniliklerden.

Yolların düzeltilmesine karşı çıkan pek yok.

Ancak NATO Zirvesi olmasaydı bu çalışmaların yapılıp yapılmayacağı sorgulanıyor.

Çankaya'da oteller bölgesindeki bir taksi durağında çalışan Hakan Özerbil daha önce araçlara takım dayandıramadıklarını söylüyor.

"İyi ki NATO geliyor. Her yer asfalt oldu, kaymak gibi…Her zaman böyle olmasını istiyoruz. İlla NATO olması şart değil."

Bilkent Üniversitesi öğrencisi Hejan Eraslan da yatırımların NATO dolayısıyla değil halk için yapılmasını tercih ettiğini söylüyor:

"Halkın yararlanıyor olması, halk için yapılmadığı gerçeğini değiştirmiyor ne yazık ki."

Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) önce bu çalışmaların zirveye özel olmadığını savundu sonra da ABB Başkanı Mansur Yavaş eleştirilerin yol gösterici olduğuna dair bir açıklama yaptı:

"Yapılan her eleştiriyi dikkatle dinliyor, her birini başımın üstünde taşıyorum. Ekiplerimize hizmetlerin daha dikkatli, daha hızlı ve daha etkin yürütülmesi konusunda gerekli talimatları verdik."

NATO Zirvesi öncesindeki hummalı hazırlıklar, günlük hayatın her alanına sirayet etmiş durumda.

Atlı polisler, ABD Büyükelçiliği önündeki refüjlere konan vazolar, budanan ağaçlar, takcisilere gri pantolon-beyaz gömlek zorunluluğu, taksilerde diplomatlara kolonya-lokum ikramı gibi uygulamalar çok konuşulanlar arasında.

Esenboğa Havalimanı'nı şehre bağlayan ve "Protokol yolu" olarak bilinen ana arterin kenarlarının panellerle kapatılması çok tartışılanlardan biri.

Sosyal medyada "NATO Zirvesi nedeniyle liderlerin göz zevki için binaların ve gecekonduların önüne set çekiliyor" şeklinde iddialar yer aldı.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi' bunu yalanladı, uygulamanın uluslararası zirvelerde uygulanan standart güvenlik ve lojistik tedbirleri kapsamında olduğunu belirtti.

Turgut Özal Bulvarı boyunca yerleştirilen NATO görselleriyle giydirilmiş panellerin arkasında kalan işletmeler, panellerin çok uzun süre kalmasından memnun değil.

Esnaf Ümit Bodur panellerin beş-altı gün olsaydı sorun olmayacağını ancak bir ay gibi bir süre boyunca kalmasının "sıkıntı" yarattığını söylüyor:

"Bizim ödememiz var, kiramız, personelimiz var. Nasıl çıkacağız bu işin içinden bilmiyoruz."

Aynı sırada kasap Mahmut Keser de mağdur olduklarını söylüyor:

"Kafese kapatılmış bir iş yeri olarak kaldık. Burada iş yapamıyoruz. Yayalara da çok büyük bir risk var, burada kazaya uğramaları işten bile değil."

Bu tür uluslararası zirveler nedeniyle mağdur olan işletmelerin durumu dünya genelinde tartışma konusu. Hollanda'da 2025'te düzenlenen NATO Zirvesi sırasındaki mali kayıplar için mağazalar zararlarının karşılanmasını talep etmişti.

BBC Türkçe'nin esnafın durumunu sorduğu Ankara Valiliği, alınan kararların uygulanması gerektiğini, vatandaşların günlük yaşamının kesintiye uğramaması için gerekli tedbirlerin alındığını belirtti.

Ankara Valiliği, sorumuz üzerine işyerlerine ise herhangi bir tazminat ödenmeyeceğini söyledi.

Hem Ankara Valiliği hem de İletişim Başkanlığı'na bağlı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin açıklamaları zirve için başkentte alınan güvenlik ve ulaşım tedbirleri için yol gösterici.

Zirve boyunca tamamen veya ihtiyaca göre kapatılacak güzergahları ve bunların alternatif yollarını sunan interaktif bir harita uygulaması İletişim Başkanlığı tarafından kullanıma açıldı.

Kullanıcılar başlangıç ve hedef konumlarını yazıp uygun rotayı tespit edebiliyor.

Zirve kapsamında Ankara'daki en büyük değişikliklerden biri de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 15 Haziran'da hizmete açılan Ankara Havalimanı.

Yenilenmesine 2025 sonlarında başlanan Etimesgut'taki havalimanı, zirve için Ankara'ya gelecek konuklardan sadece ülke liderlerine açık olacak.

Tadilat kapsamında pistlerin başta ABD Başkanı Donald Trump'ın kullandığı Air Force 1 olmak üzere büyük uçakların kullanımına uygun hale getirildiği, bunun yanı sıra Şeref Salonu'nun da tamamen yenilendiği kaydediliyor.

Ancak, bu düzenlemeler kamu kaynaklarının israf edildiği gerekçesiyle başta Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi olmak üzere, muhalefet tarafından eleştirilmişti.

Etimesgut'ta yeni açılan havalimanı hakkında görüşlerini sorduğumuz emekli Cemal Dal bu yatırımın hem kullananlara hem de vatandaşa faydalı olacağını düşünüyor:

"Esenboğa'dan bu tarafa gelmek için birçok yol kapatılıyor. Ama artık buradan inecek Külliye'ye veya Ay Yıldız'a geçecekler."

Öğrenci Muhammet Tetik ise "önemli insanların Etimesgut'a gelmesinin iyi bir şey olduğunu" söylüyor. Ancak NATO Zirvesi sonrası herkesin kullanabileceği şekilde düzenlenmesi istiyor, sebebini de "mesafe" olarak açıklıyor:

"Bize biraz uzak kalıyor şu anki havalimanı."

Kapatılacak yollara yakın yaşayan ve çalışan Ankaralılarda endişe hakim.

Atatürk Orman Çifltiği'nde kokoreç dükkanı olan Jale Özer bu kişilerden biri:

"Şu anda bize gelen bütün yollar kapalı diye görünüyor. Kendimiz, personelimiz, yetkililerimiz nasıl işe gelip gideceğimizi, o gün ne yaşayacağımızı çok merak ediyoruz. Ama kapatmayacağız açığız."

Ulus'ta elektrik malzemeleri toptancılığı yapan Kemal Arslan da benzer düşünüyor:

"İkametgahım Sincan da Sincan dan gelmek bayağı bir zorlaşacak gibi. Yolum 15-20 km uzuyor. Esnaf arasında bir karamsarlık hakim. Covid'teki gibi bomboş mu olacak gibi mi bir düşünce var."

Valilik, yayalara yönelik hiçbir kısıtlamanın olmadığını, metroların zirvenin yapıldığı yerlerdeki iki istasyon hariç devam edeceğini vurguluyor. Toplu taşıma araçları da kapalı yollar dışında normal seferlerini sürdürecek.

Kamu personelin bir hafta boyunca izinli olması, bazı özel şirketlerin uzaktan çalışma kararı vermesi ve okulların da kapalı olması kent trafiğini rahatlatacak gibi görünüyor.

Ankara Emniyet Müdürlüğü, 56 bin güvenlik personelinin görev yapacağını açıkladı.

Sosyal medyada bazı haber sitelerinde yayılan yanlış bilgi ve yalan haberlere itibar edilmemesi, sadece resmi kurumlardan yapılan açıklamaların takip edilmesi konusunda da vatandaşları uyardı.

Ankara'da 28 Haziran'dan 10 Temmuz'a kadar her tür eylem, stant açma, çadır kurma, bildiri veya broşür dağıtma, afiş ya da pankart asma suç kapsamına alındı.

NATO Zirvesi öncesinde güvenlik güçlerinin düzenlediği farklı operasyonlarda yüzlerce kişi tutuklandı.

Tutuklamaların bazılarında somut delil yerine "istihbari bilginin" gerekçe gösterilmesi tartışma yarattı.

Trump ve diğer liderlerin NATO Zirvesi dolayısıyla yaptıkları Ankara ziyaretine saatler kala başkentte güvenlik ve ulaşım tedbirleri en üst seviyeye çıkartıldı.

Şehir giriş-çıkışlarındaki kontroller artırıldı.

NATO Zirvesi sadece iki gün sürse de, başkentte vesile olduğu değişiklikler uzun süre iz bırakacak gibi gözüküyor.