ኣብ ኢትዮጵያ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 100 ሰባት ተረኺቦም

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 27 ጉንቦት 2020ኣብ ዓለምና ብሉጽ ስርዓት ጥዕና ዘለወን ሃገራት መነ መን'የን?

   ብዙሓት ሃገራት ዓለም፡ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምቁጽጻርን፡ ነዚ ቫይረስ ዝኸውን ክታበት ንምርካብን ኣብ ቓልሲ እየን ዘለዋ።

   እቲ ቫይረስ ኣብ ልዕሊ ሰባት ዘብጽሖ ጉድኣት ንምንካይ ኮነ ዝርግሕኡ ንምቁጽጻር፡ ሃገራት ኣቐዲመን ዝዘርግሕኦ ስርዓት ጥዕና ወሳኒ ተራ ከም ዘለዎ ብርክት ዝበሉ ሰብ ሞያ ይሰማምዑ።

   'ዘ ሌጋተም ፕሮስፐሪቲ ኢንዴክስ' ዝተብሃለ ትካል ኣብ 12 መሰረታዊ ጉዳያት ተደሪኹ ኣብ 167 ሃገራት ብ2019 ብዘካየዶ መጽናዕቲ፡ ቑጠባዊ ሃብቲ፣ ፖሊሲታት ልምዓትን ጭቡጥ ኩነታት እተን ሃገራትን ተንቲኑ ደረጃ ኣውጺኡ።

   እዚ፡ ስርዓት ጥዕና እተን ሃገራት ሰባት ክንደይ ዝኣክል ጥዕናዊ ኩነታቶም ክሕሎ ገይሩ ብዝብል ዝተኻየደ መጽናዕቲ እዩ።

   በዚ መሰረት፡ ጃፓን፣ ደቡብ ኮርያ እስራኤልን ዝርከብአን ሓሙሽተ ሃገራት ኣብ ቅድሚት ተሰሪዐን ኣለዋ።

   ሓሙሽተ ብሉጽ ስርዓት ጥዕና ዘለወን ሃገራት

2. 27 ጉንቦት 2020ኣብ ኢትዮጵያ ቑጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት ልዕሊ 700 በጺሑ

   ሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ናይ 3401 ቅምሶታት መርመራ ብምክያድ፡ 46 ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት ከም ዝተረኸቡ ሓቢሩ።

   እዚ ቁጽሪ፡ ሓፈሻዊ ኣብታ ሃገር በዚ ቫይረስ ዝሓመሙ ሰባት ናብ 701 ሓፍ ኣቢሉዎ ኣሎ።

   ካብዚኦም እቶም 29 ደቂ ተባዕትዮ ኮይኖም፡ እተን 17 ደቂ ኣንስትዮ እየን።

   እዞም ሰባት፡ ካብ ክሊ ዕድመ 12 ክሳብ 79 ዓመት ዝርከቡ ኮይኖም፡ እታ ሓንቲ እስራኤላዊት እያ።

   ኮሮናቫይረስ ዝተረኸባን ብጎናዊ ሕማም ኣብ ሆስፒታል ክትትል ሕክምና ክግበረላ ዝጸንሐትን ተሓካሚት፡ ከም ዝሞተት’ውን ተገሊጹ።

   በዚ ምኽንያት፡ ብዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝሞቱ ሰባት ሽዱሽተ በጺሑ ኣሎ።

   ብኻልእ ወገን፡ ሸሞንተ ሰባት ካብዚ ቫይረስ ክሓውዩ እንከለው፡ ብሓፈሻ 167 በዚ ቫይረስ ተታሒዞም ዝነበሩ ሰባት ከም ዝሓወዩ መግለጺ ሚኒስትሪ ጥዕናን ኢንስቲትዩት ሕብረተሰብ ጥዕና ኢትዮጵያን የመልክት።

3. 27 ጉንቦት 2020ኣብ ክልል ትግራይ፡ ኣብ መወሸቢ ማእከል ዝሰርሑ ሰብሞያ ጥዕና፡ ብኮሮናቫይረስ ተታሒዝና ኢሎም

   ኣብ ትግራይ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእኸል ማይካድራ፡ 2 ሰብ ሞያ ጥዕና ብኮሮናቫይረስ ከምዝተለኸፉ ቢቢሲ ዘዘራረቦም ሰብሞያ ጥዕና ገሊፆም።

   ኣብ ማይ ካድራ ኣብ ዘሎ መወሸቢማእኸል፡ ሰብ ሞያ ጥዕና ንርእሶም ካብቲ ቫይረስ ክሕልዉ ዘኽእሎም እኹል ናውቲ ብዘይምህላዉ፡ ብሰንኪ ጽበት ቦታ ብዘጋጥም ምትሕውዋሳትን፡ ኣፀጋሚ ኩነታት ከምዝተፈጠረ እቶም ሰብሞያ ጥዕና ገሊፆም።

   በዓል ሞያ ጥዕና ኣይተ ሓድጉ፡ ሓደ ካብቶም ብሰንኪ ሕፅረት መከላኸሊ ናውቲ፡ ብኮቪድ-19 ከምዝተለኸፉ ዝተገልጹ ሰብሞያ ጥዕና እዩ።

   "ኣብ ሓደ ክፍሊ ክሳብ ሽድሽተ ተወሸብቲ ኢና ነቐምጥ ነይርና። መወሸቢ ክፍሊ ስኢኖም፡ ኣብ ደገ ኮፍ ዝብሉ ሰባት እውን ነይሮም። ኣብ ተወሸብቲ እውን ምትንኻፋት ነይሩ እዩ" ይብል።

   ሰብ ሞያ ሕክምና፡ ምስ ተወሸብቲ እንትተናኸፉ፡ ሕፅረት ናውቲ መከላኸሊ ኮሮናቫይረስ ከምዝነበረን፡ በቲ ቫይረስ ንክልከፉ ምኽንያት ክኸውን ከምዝኽእልን ገሊፁ።

   ንምሉእ እቲ ዛንታ አብዚ ኣንብብዎ።

4. 27 ጉንቦት 2020ላቲን ኣሜሪካ ሓዳሽ ማእከል ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኮይና'ላ

   እዚ ዞባ፡ መዓልታዊ ካብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ንላዕሊ ዝለዓለ ቑጽሪ መልከፍቲ የመዝግብ ኣሎ።

   ኣብዚ ማእከላይ ኣመሪካ ዝበሃል ዞባ፡ ካብ ሜክሲኮ ክሳብ ኮሎምቢያ ሸውዓተ ሃገራት ኣለዋ፡ ፓናማ ድማ እታ ሃብታም ሃገር ናይ'ቲ ዞባ እያ።

   ካብ ኩለን ብለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣዝያ ተሃስያ ዘላ’ውን ንሳ እያ።

   ዝለዓለ ብዝሒ መልከፍቲን ዝለዓለ ብዝሒ መወትቲን ዘለውዋ ሃገር እያ። ብዝሒ መወትቲ ምስ 1 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኣነጻጺርካ ዘሎ መጠን ክረኣይ እንከሎ’ውን፡ ዝያዳ ተሃስያ ዘላ ፓናማ እያ።

   1. ፓናማ፡ [ካብ ሓደ ሚሊዮን ሰብ 73 ሞት]

   2. ሆንዱራስ፡ 19

   3. ኢል ሳቫዶር 6

   4. ብሊዜ 5

   5. ኒካራጓ 5

   6. ጓቲማላ 4

   7. ኮስታ ሪካ 2

   ኣብ መብዛሕቲኤን ሃገራት ዝርኣይ መጠን ሞት ዝተሓተ እንተመሰለ’ውን፡ ሳዕቤኑ ግን ከቢድ እዩ ዘሎ።

   ኣብ ኩለን ሃገራት ኣዋጃት ዕጽዋን እቶ እቶን ተነቢሮም ስለ ዘለው፡ ካብ ወጻኢ ሃገር ዝርከብ ዝነበረ ገንዘብ [ረሚታንስ] ነክዩ እዩ።

5. 27 ጉንቦት 2020ቬነዙወላ ‘ነዚ ለበዳ ድልዊ ኣይኮነትን’

   ስርዓት ጥዕና ቬነዝወላ፡ ንለበዳ ኮቪድ-19 ድልዊ ኣይኮነን ብምባል፡ ንዜጋታት እታ ሃገርን እዚ ከባብን ሓደጋ ከም ዝኾነ ተሓላቒ መሰላት ሂዩማን ራይትስ ዎች ገሊጹ።

   ቬነዝወላ 1211 ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ኣለውዋ። ካልኦት 11 ሰባት ድማ በዚ ምኽንያት ሞይቶም።

   ይኹን’ምበር፡ ብምኽንያት ሕጽረት መርመራን ግሉጽነት ሓበሬታ መንግስትን እቲ ቑጽሪ “ካብዚ ንዓቐብ ክኸውን ይኽእል እዩ” ኢሉ።

   ኣብታ ሃገር ዘሎ ኩነታት፡ “ሰባት ካብታ ሃገር ክወጽኡ ክደፍኦም ስለ ዝኽእል፡ ንከባብያዊ ጥዕና ጎረባብታ ዝጸሉ ክኸውን ይኽእል’ዩ” ክብል ኣጠንቂቑ።

   ፕሬዝደንት ኮሎምቢያ ኢቫን ዱኴ’ውን፡ ኣብ ቬነዝወላ ንዘሎ ኩነታት “ዝተጻወደ ቦንባ” ኢሉዎ ነይሩ።

6. 27 ጉንቦት 2020ስዑዲ ዓረብ በረራታት ውሽጢ ዓዲ ክትጅምር እያ

   ኣብ ውሽጢ ስዑዲ ዓረብ ዝግበር በረራታት፡ ሰንበት ክጅምር ምዃኑ በዓል መዚ ኣቭየሽን ናይታ ሃገር ኣፍሊጡ።

   ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ፡ ካብ 21 መጋቢት ጀሚሩ፡ ኣብታ ሃገር በረራታት ተኣጊዱ እዩ ጸኒሑ።

   ስዑዲ ዓረብ፡ ንምክልኸል ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣንቢራቶም ዝጸንሐት እገዳታት፡ ኣብዚ ሰሙን ቀስ ብቐስ ክተልዕሎም ክትጅምር እያ።

   21 ሰነ ድማ፡ ነቲ ተኣዊጁ ዝጸንሐ ሰዓት እቶ እቶ፡ ምሉእ ንምሉእ ክተልዕሎ ትጽቢት ይግበር።

   ኣብ ቅድስቲ ከተማ መካ ግን፡ እቲ ናይ ምንቅስቓስ እገዳ፡ ካብኡ ንውሕ ንዝበለ እዋን ክጸንሕ እዩ።