ኢትዮጵያ፡ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ 61 ተወሰኽቲ ሰባት ረኺባ

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 22 ጉንቦት 2020ኮቪድ-19፡ ናይጄሪያ መድሓኒት ዓሶ ኮሮናቫይረስ ንምሕካም ክትፍትኖ እያ

   ሓለፍቲ ጥዕና ናይጄሪያ፡ መድሓኒት ዓሶ መከላኸሊ ኮሮናቫይረስ ክውዕል ይኽእል’ዶ ዝብል ንምፍላጥ ፈተነ ከነካይድ ኢና ኢሎም።

   ሰራሕተኛታት ጥዕናን በቲ ቫይረስ ምስ ዝተለኸፉ ሰባት ቐረባ ዝኾኑ ሰባትን ክሎሮኲን ወይ ፓልሴቦ ክወሃቦም ምዃኑ ኮሚሽነር ጥዕና እታ ሃገርሓቢሩ።

   እዚ ንኻልኣይ ግዜ ዝግበር ፈተነ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምትሕብባር እዩ ክካየድ።

   ሰብ ሞያ ጥዕና ከም ዝብሉዎ፡ ናይዚ ውጽኢት ግን ድሕሪ ኽልተ ወርሒ እዩ ዝፍለጥ።

   ኣብዚ ሰሙን ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ሃይድሮክሎሮኲን ይወስድ ኣለኹ ኢሉ ንጋዜጠኛታት ምስ ተዛረበ፡ እዚ መድሓኒት ብቕዓቱ ስለ ዘይተረጋገጸ ካልኦት ጎናዊ ሳዕቤናት ከየምጽእ ስለ ዝስጋእ ከቢድ ተቓውሞ ገጢሙዎ ነይሩ።

   ውድብ ጥዕና ዓለም’ውን፡ ንነብሶም ንምሕካም ብተበግስኦም ነዚ መድሓኒት ዝወስዱ ውልቀሰባት ከቢድ ሓደጋ ከስዕበሎም ከም ዝኽእል ብምግላጽ፡ ክውሰድ ከም ዘይብሉ ኣጠንቂቑ።

   ክሳብ ሕጂ፡ እዚ ክሎሮኲን ዝተብሃለ መድሓኒት ዓሶ፡ ኮሮናቫይረስ ንምፍዋስ የኽእል እዩ ዝብል ዝተጸንዐ መረጋገጺ ብዘይምህላው፡ ሓደገኛ ናይ ልቢ ጸገም ከምጽእ ይኽእል እዩ።

2. 22 ጉንቦት 2020ፓኪስታንን ባንግላድሽን በዓል ዒድ ንምኽባር ይዳለዋ ኣለዋ

   ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ተኸተልቲ ሃይማኖት እስልምና ኣብዚ ቀዳመ ሰናብቲ በዓል ዒድ ከኽብሩ እዮም።

   እዚ በዓል ቅዱስ ወርሒ ሮመዳን፡ ብምኽንያት ስግኣት ዝርግሐ ለበዳ ኮሮናቫይረስ፡ ከምቲ ልሙድ ሰባት ተኣኪቦም ኣይከኽብሩዎን እዮም።

   ሰበ ስልጣን ፓኪስታን፡ ድኳናትን ዕዳጋታትን ንውሕ ንዝበሉ ሰዓታት ተኸፊቶም ከም ዝውዕሉን ሰባት ንበዓል ዘድልዮም ነገራት ክዕድጉ ከም ዝኽእሉን ገሊጾም።

   ኣብታ ሃገር ዝውስኽ ዘሎ መልከፍቲ ኮቪድ-19 ዓብዪ ስግኣት’ኳ እንተኾነ፡ ብዙሓት ኣካላዊ ርሕቐቶም ከይሓለው ኣብ ድኳናት ሪጋ ሒዞም ተራእዮም።

   ባንግላድሽ ድማ፡ ብርክት ዝበሉ ሰባት በዓል ዒድ ንምኽባር ስድርኦም ናብ ዝርከቡሎም ናይ ገጠር ቦታታት ይጉዓዙ ብምህላዎም “ነቲ ዕጽዋ ትኹረት ዝሃቦ ዳርጋ የለን” ክብል ሓደ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ጸብጺቡ።

   ከም ፓኪስታንን ባንግላድሽን ዝበላ ዝበዝሐ ህዝበን ተኸተልቲ እስልምና ሃገራት ደቡብ ኤዥያ ኮይነን ይጥቀሳ።

3. 22 ጉንቦት 2020ኮሮናቫይረስ፡ ኣብ ብራዚል ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ሞይቶም

   ኣብ ብራዚል፡ ብምኽንያት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ከምዝሞቱ ተገሊጹ።

   ትማሊ እቲ ዝለዓለ ዝተባህለ ሞት ከባቢ 1200 እያ ኣመዝጊባ።

   ሰብ ሞያ ጥዕና፡ ኣብታ ሃገር እኹል መርመራ ከም ዘየሎ ብምግላጽ፡ ኣብ ውሽጢ ውሑዳት ሰሙናት እቲ ብምኽንያት እዚ ቫይረስ ዘጋጥም ሞት ክዓርግ ይኽእል እዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልጹ።

   ፕረዚደንት ጀይር ቦልሶናሮ፡ እዚ ለበዳ ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ከነኣእሶ ጸኒሑ እዩ።

   ሳዕቤን እዚ ሕማም ቀሊል ከም ዝኾነ ብምግላጽ፡ ኣመሓደርቲ ዞባታት እታ ሃገር ዝኣወጁዎ ኣዋጅ ዕጽዋ ከልዕሉ፡ ሰባት ድማ ፈውሱ ዘይተረጋገጸ መድሓኒት ዓሶ ዝኾነ ሃይድሮክሎሮኲን ክጥቀሙ ኣለዎም ክብል ተዛሪቡ ነይሩ።

4. 22 ጉንቦት 2020ኣብ ቤተ-መንግስቲ ኣሜሪካ ን11 ፕረዚደንትታት ኣሳሳዪ ኮይኑ ዘገልገለ ብኮሮናቫይረስ ሞይቱ

   ኣብ ዋይት ሃውስ፡ ን11 ፕረዚደንታት ኣሜሪካ ኣሳሳዪ ኮይኑ ዘገልገለ ሰብኣይ ብኮሮናቫይረስ ሞይቱ።

   ወዲ 91 ዓመት ዊልሰን ሩዝቨልት ጀርማን፡ ካብ ጊዜ ፕረዚደንት ኣይዘንሃወር ጀሚሩ፡ ንዝሓለፉ 50 ዓመታት ኣገልጊሉ እዩ።

   ናይ ጽርየት ሰራሕተኛ ኮይኑ ስራሕ ዝጀመረ ሬዝቨልት ጀርማን፡ ቀዳመይቲ እመቤት ዝነበረት ጃኪ ኬኔዲ ኣሳሰዪ ኮይኑ ከገልግል መዚዛቶ።

   ኣብ ዋይት ሃውስ ንመወዳእታ ግዜ ዘገልግሎ ፕረዚደንት ድማ ባራክ ኦባማ ኮይኑ፡ ሓላፊ ኣሳሰይቲ ኮይኑ ነይሩ።

   “ንዝኾነ ሰብ ከገልግል ቁሩብ ነይሩ። ንሰባት ዝነበሮ ፍቕሪ ዓሙቕ ነይሩ። ንዝፈትዋ ሃገሩ ከገልግል ዝነበሮ ድልየት’ውን ደረት የብሉን” ክትብል በዓልቲ ቤት ባራክ ኦባማ ሚሸል ተዛሪባ።

5. 22 ጉንቦት 2020ብደረጃ ዓለም ዘሎ ዝርግሐ ለበዳ ኮቪድ-19 እንታይ ይመስል?

   ብመሰረት ጸብጻብ ዩኒቨርሲቲ ጆንስ ሆፕኪንስ፡ ኣብ ዓለም ብዝሒ በዚ ቫይረስ ዝሓመሙ ሰባት ፡ ልዕሊ 5.1 ሚልዮን በጺሑ’ሎ።

   ናይ ገሊአን ሃገራት ጸብጻብ ነዚ ይመስል፤

   ኣሜሪካ፡ 1.5 ሚልዮን

   ሩሲያ፡ 317,554

   ብራዚል፡ 310,087

   ዓባይ ብሪጣንያ፡ 252,246

   ስጳኛ፡ 233,037

   ቅድሚ ሓደ ወርሒ፡ ቑጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት ሓደ ሚልየን በጺሑ እኳ እንተተብሃለ፡ ብዙሓት ቀሊል ምልክታት እዚ ቫይረስ ኣርእዮም ጥራሕ ከይተመዝገቡ ተሪፎም ክኾኑ ይኽእሉ።

6. 22 ጉንቦት 2020ቻይና፡ ግምት ዓመታዊ ቊጠባዊ ዕብየት ክተቐምጥ ከም ዘይትኽእል ገሊጻ

   ኣብ ቻይና፡ 3000 ተወከልቲ ዝተረኸብሉ ዓመታዊ ኣኼባ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ተጀሚሩ ኣሎ።

   እዚ ሃገራዊ ኮንግረስ ህዝቢ [ኤንፒሲ]፡ ዓመታዊ ዝጸድቕ በጀት እታ ሃገር ብቐረባ ዝከታተል፣ ዘመዝገበቶ ቑጠባዊ ዕብየት ዝሕብርን ዝወጽኡ ሕግታት ዘጽድቕን እዩ።

   ቻይና፡ ብምኽንያት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ግምት ኣብዚ ዓመት ክተመዝግቦ እትኽእል ቑጠባዊ ዕብየት ክንደይ ክኸውን ከም ዝኽእል ገሊጻ ኣላ።

   “ለበዳ ኮቪድ-19፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ልዕሊ ምንቅስቓስ ንግድን ቑጠባን ከቢድ ሓደጋ ኣውሪዱ ስለ ዘሎ፡ ኣብ ገለ ዛዕባታት ርግጸኛ ምዃን ኣይካኣልን” ኢሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ሊ ኪያንግ።

   እታ ሃገር ከቢድ ናይ በጀት ምጉዳል ዘጋጠማ ኮይኑ፡ እዚ ድማ ሓፈሻዊ ምህርቲ እታ ሃገር 3.6 ሚእታዊት ክኸውን ከም ዝኽእል ገሊጻ።

   እዚ ድማ ዝሓለፈ ዓመት ምስ ዝተገመተ 2.8 ሚእታዊት ክነጻጸር እንከሎ ፍልልይ ኣለዎ።

   በዚ ምኽንያት ይብል ቀዳማይ ሚኒስትር ሊ፡ ኣብዚ ዓመት ከነቐምጦ እንኽእል ግምት ዓመታዊ ዕብየት ቑጠባ ኣይክህሉን ኢሉ።

7. 22 ጉንቦት 2020'ታርጌት' ኣውስትራልያ ንገለ ድኳናቱ ክዓጹ እዩ

   ኣብ ዓለም ለበዳ ኮሮናቫይረስ ብዘስዓቦ ቑጠባዊ ዝሕታለ፡ ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ትካላት ተሃስዮም’ዮም።

   ኣብ ኣውትራሊያ ዝርከብ፡ ታርጌት ኣውትራሊያ ዝተብሃለ ትካል ሓደ ካብኣቶም ኮይኑ፡ ሎሚ መዓልቲ ሓደ ሽሕ ሰራሕተኛታቱ ስራሕ ከቋርጹ እዮም።

   እዚ ብትሑት ዋጋ ብዙሕ ንብረት ዝቕርብ ትካል፡ ብምኽንያት እዚ ለበዳ ጠቕሊሉ ክዕጾ ወይ’ውን ካብ ዘለውዎ 75 መኽዝናት ብፍርቂ ክንኪ ከም ዝኽእል ገሊጹ።

   እዚ፡ ንሓውሲ ከተማን ዞባታትን እታ ሃገር ዝሽፍን ዝነበረ ትካል ናብዚ ደረጃ ምምጽኡ ዓብዪ ስንባደ ፈጢሩ’ሎ።

8. 22 ጉንቦት 2020ኣብ ህንዲ ብምኽንያት ኮቪድ-19 ሕጽረት መንዲል መናጽሂ ወርሓዊ ጽግያት ተኸሲቱ

   ጓል 14 ዓመት ፒርያ፡ ንዝሓለፉ ንውሕ ዝበሉ ዓመታት ወርሓዊ 10 መንዲል መቐበሊ ወርሓዊ ጽግያት ብናጻ ካብ ቤት ትምህርታ ትቕበል ነይራ።

   ኣብታ ሃገር ካብ ዘሎ 355 ሚልዮን ወርሓዊ ጽግያት ዘርእያ ደቂ ኣንስትዮ እተን 36 ሚእታዊት ጥራሕ እየን ግቡእ መንዲል ዝረኽባ።

   እተን ዝተረፋ፡ ዝኣረገ ዓለባ፣ ቑራጽ ጨርቅን ተመሳሰልቲ ነገራትን ተጠቒመን እየን እቲ ዝፈስስ ደም ክቆጻጸራ ዝፍትና።

   በብዓመቱ ድማ፡ ወርሓዊ ጽግያት ክርእያ ምስ ጀመራ 23 ሚልዮን ተመሃሮ ትምህርተን የቋርጻ።

   ኣብዚ እዋን ድማ፡ ብምኽንያት ዝርግሐ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብያተ ትምህርቲ ተዓጽየን ብምህላወን ድማ፡ እተን ብሓገዝ መንዲል መናጽሂ ወርሓዊ ጽግያት ዝረኽባ ዝነበራ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝተጸገማ ይግለጽ።

   “ወርሓዊ ጽግያት ኣብ እዋን ዝኾነ ለበዳ ደው ዘብል ኣይኮነን። እቲ ዝወሃበን ዝነበረ ሓገዝ ድማ ኣገዳሲ እዩ፤ ልክዕ ከም መግቢ። መንግስቲ ድኣ ስለምንታይ እዩ ነዚ ዘንጊዑዎ” ክትብል ኣብ ጎስጓስ ቐረብ መንዲል መናጽሂ ወርሓዊ ጽግያት እትነጥፍ ማድሁ ባላ ራዋት ንቢቢሲ ተዛሪባ።

9. 22 ጉንቦት 2020ከመይ ሓዲርኩም ተኸታተልቲ ቢቢሲ ትግርኛ

   ኣብ መላእ ዓለም፡ መዓልታዊ ብለበዳ ኮሮናቫይረስ ዝተሓዙ ሰባት ክውስኽ ይርኣይ ኣሎ።

   ዝርግሐ እቲ ለበዳ ንምክልኻል፡ ኣካላዊ ርሕቐት ምሕላው፣ ኢድካ ብማይን ሳሙናን ምሕጻብ፣ ኣድላዪ እንተዘይኮይኑ ካብ ገዛኻ ዘይምውጻእ፣ ህዝቢ ብብዝሒ ኣብ ዝርከበሎም ቦታታት መሸፈኒ ኣአፍን ኣፍንጫን ምጥቃም ዝብሉ መምርሒታት ምትግባር ኣገዳሲ ከም ዝኾነ ነዘኻኽር።

   ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ዝምልከት እዋናዊ ምዕባለታትን፡ ንድሕነትኩም ዝሕግዝ መምርሕን ንኽርትረኽቡ ንቢቢሲ ትግርኛ ተኸታተሉ።