เกาะติดผลการเลือกตั้ง 2566 กำหนดอนาคตชาติ ด้วยอำนาจประชาชน

บีบีซีไทยเกาะติดสถานการณ์วันเลือกตั้งทั่วไปในรอบ 4 ปี อำนาจประชาชนจะเลือกตั้งเป็นรัฐบาล

รายงานสด

  1. คนในเจเนเรชั่นใดที่เป็นตัวแปรสำคัญในการเลือกตั้ง 2566

    ผศ.ดร.กนกรัตน์ เลิศชูสกุล อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เคยให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยในรายงาน "X,Y หรือ Z Gen ไหน จะชี้ขาดผลเลือกตั้ง" จากข้อมูลประชากร โดยเฉพาะผู้มีสิทธิเลือกตั้งครั้งนี้ พบว่า กลุ่มเจเนเรชั่น X ซึ่งมีอายุระหว่าง 42-57 ปีถือเป็นกลุ่มที่ครองสัดส่วนมากที่สุด ที่ 30.80% ตามมาด้วย กลุ่มเจเนเรชั่น วาย อยู่ที่ 28.90% และกลุ่มเบบี้ บูมเมอร์

    อ.กนกรัตน์ มองว่า กลุ่มคนเจเนเรชั่น X (2508-2523) และ Y ตอนบน (2524-2539) มีความคล้ายกัน เป็นเรื่องยากที่คาดเดายากว่า จะเลือกพรรคการเมืองใด เป็นกลุ่ม swing voters เนื่องจากอาจจะมาจากมีความสนใจทางการเมืองน้อยกว่ากลุ่มอื่น

    ไม่เพียงเท่านั้น ยังอาจเป็นผลจากเป็นกลุ่มที่เติบโตระหว่างที่ประเทศกำลังมีประชาธิปไตยเต็มใบ ในยุคที่การเมืองไม่มีเสถียรภาพ และปัจจัยทางการเมืองไม่มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจ ซึ่งอยู่ในช่วงเศรษฐกิจกำลังดี ซึ่งมีแนวโน้มในทางอนุรักษนิยมแต่ตอนต้น

    อ่านรายงานนี้เพิ่มเติมได้ที่ "X,Y หรือ Z Gen ไหน จะชี้ขาดผลเลือกตั้ง"

    กราฟิกเจนต่าง ๆ
  2. กกต. ตั้งเป้าผู้ใช้สิทธิ 80%

    คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ตั้งเป้าหมายว่าจะมีประชาชนออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งไม่ต่ำกว่า 80% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด 52,287,045 คน

    ถ้าย้อนดูวันเลือกตั้งล่วงหน้า เมื่อ 7 พ.ค. ตามการเปิดเผยข้อมูลของสำนักงาน กกต. พบว่าประชาชนแห่มาใช้สิทธิจำนวนมาก จากผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิทั้งในและนอกเขตเลือกตั้งกว่า 2.3 ล้านคน

    • ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต 2,030,628 คน คิดเป็น 91.37% ของผู้ลงทะเบียน 2,222,380 คน
    • ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้าในเขต จำนวน 57,362 คน คิดเป็น 94.37% ของผู้ลงทะเบียน 60,786 คน
    • ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้า ณ ที่เลือกตั้งกลาง สำหรับคนพิการหรือทุพพลภาพ หรือผู้สูงอายุ (ทั้งในและนอกเขตเลือกตั้ง) จำนวน 2,124 คน คิดเป็น 90.15% จากผู้ลงทะเบีบน 2,356 คน
  3. ตร. จับผู้ซื้อเสียงแล้ว 3 ราย

    สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตร.) เตือนประชาชนทำความเข้าใจในกฎหมายเลือกตั้ง เพื่อหลีกเลี่ยงการทำผิดกฎหมาย

    นอกจากนี้ ยังให้ประชาชนแจ้งเบาะแสการกระทำผิดกฎหมายเลือกตั้งได้ที่สายด่วน 191 หรือ 1599 หรือที่สถานีตำรวจนครบาล สถานีตำรวจภูธรทุกแห่ง ตลอด 24 ชม. หรือที่สายด่วน กกต. 1444

    CG

    พล.ต.ท. นิธิธร จินตกานนท์ ผู้บัญชาการประจำสำนักงาน ผบ.ตร. ในฐานะโฆษกศูนย์อำนวยการรักษาความปลอดภัยและความสงบเรียบร้อยการจัดการเลือกตั้ง สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ศลต.ตร.) เปิดเผยว่า ในช่วงโค้งสุดท้ายการเลือกตั้งตั้งแต่ 9 พ.ค. ที่ผ่านมา ตำรวจสามารถจับกุมจับกุมดำเนินคดีผู้กระทำผิดฐานซื้อเสียงได้แล้ว 3 ราย ขณะนี้อยู่ระหว่างการสืบสวนเพื่อขยายผล

    • จ.บึงกาฬ จับกุมได้พร้อมของกลางโพยรายชื่อและเงินสด
    • จ.พระนครศรีอยุธยา จับได้พร้อมของกลางเงินสด
    • จ.พิจิตร จับกุมได้พร้อมของกลางเงินสด เช่นกัน

    สำหรับการกระทำการจูงใจให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้ผู้สมัคร หรือ “การซื้อขายเสียง” เข้าข่ายผิดกฎหมายทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย โดยผู้ซื้อเสียง มีโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี หรือปรับตั้งแต่ 20,000-200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 20 ปี ส่วนผู้ขายเสียง เรียก รับ หรือยอมจะรับเงิน ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใด เพื่อลงคะแนนหรืองดเว้นไม่ลงคะแนน ฝ่าฝืนมีโทษ จำคุก 1-5 ปี ปรับ 20,000–100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี

  4. ศัพท์น่ารู้ก่อนเข้าคูหาเลือกตั้ง

    โดยปกติ ถ้าเรารักใคร เชียร์พรรคไหน ก็ต้องลงคะแนนเลือกคน/พรรคนั้น ๆ แต่ในระยะหลังมานี้ เรามักได้ยินการรณรงค์ให้เลือกตั้งเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Vote หรือ Tactical Voting) โหวตเตอร์จำต้องวางความรัก-ชอบส่วนตัวเอาไว้ แล้วเทคะแนนเลือกผู้สมัครรายอื่นในฝ่ายเดียวกันที่เชื่อว่ายังมีโอกาสชนะ และให้ถือเป็น “ตัวแทน” เพียงหนึ่งเดียวของฝ่ายตน โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการสกัดกั้นฝ่ายตรงข้ามไม่ให้ได้รับชัยชนะ

    อย่างไรก็ตาม นักวิชาการชี้ว่า มีงานวิจัยเกี่ยวกับการเลือกตั้งเชิงยุทธศาสตร์จำนวนมากว่าได้ผลจริงหรือไม่ แต่ขณะนี้ยังไม่มีบทสรุปแน่ชัด

    นอกจากคำว่า “เลือกตั้งเชิงยุทธศาสตร์” สามารถดูคำศัพท์น่าก่อนเข้าคูหา เพิ่มเติมได้ ที่นี่

  5. กทม. มียอดผู้สมัคร ส.ส. สูงสุด-เฉียด 500 คน

    หากเทียบยอดผู้สมัคร ส.ส.แบบแบ่งเขต ในปี 2566 กับ 2562 พบว่า ปีนี้มี 4,710 คน ที่ กกต. รับรองเป็นผู้สมัคร (จากผู้สมัครทั้งหมด 4,781 คน)

    ขณะที่เมื่อ 4 ปีก่อน มี 80 พรรคส่งผู้เล่นลงสู่สนามเลือกตั้ง โดยมีอยู่ 10,608 คน ที่ กกต. รับรองเป็นผู้สมัคร (จากผู้สมัครทั้งหมด 11,181 คน)

    นั่นเท่ากับว่า ผู้ประสงค์ลงสมัคร ส.ส.เขตรอบนี้ หายไปจากการเลือกตั้ง 2562 ถึง 57.24%

    สำหรับจังหวัดที่มีผู้สมัครมากที่สุด หนีไม่พ้น กรุงเทพมหานคร (กทม.) เพราะมีเขตเลือกตั้งมากที่สุดของประเทศถึง 33 เขต ทำให้มียอดผู้สมัครรวมกัน 493 คน (ไม่รวม 5 คนที่ กกต. ไม่รับรอง)

    ส่วนจังหวัดที่มีผู้สมัคร ส.ส.เขต จำนวนมากรอง ๆ ลงไป ล้วนแต่เป็นจังหวัดใหญ่ที่มีเขตเลือกตั้งจำนวนมาก ได้แก่

    • นครราชสีมา 188 คน (ไม่รวม 4 คนที่ กกต. ไม่รับรอง) มี 16 เขตเลือกตั้ง
    • ขอนแก่น 163 คน (ไม่รวม 2 คนที่ กกต. ไม่รับรอง) มี 11 เขตเลือกตั้ง
    • อุดรธานี 160 คน (ไม่รวม 1 คนที่ กกต. ไม่รับรอง) (10 เขตเลือกตั้ง)
    • อุบลราชธานี 148 คน (ไม่รวม 4 คนที่ กกต. ไม่รับรอง) มี 11 เขตเลือกตั้ง
    • เชียงใหม่ 143 คน (ไม่รวม 7 คนที่ กกต. ไม่รับรอง) มี 10 เขตเลือกตั้ง
    .
  6. ตรวจสอบ 400 เขตเลือกตั้งทั่วไทย

    เขตเลือกตั้งรอบนี้ เพิ่มจาก 350 เขต เป็น 400 เขต

    กกต. ออกประกาศแบ่งเขตเลือกตั้งใหม่ เมื่อ 3 มี.ค. 2566 โดยใช้ข้อมูลจำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักรไทย ณ วันที่ 31 ธ.ค. 2565 รวม 65,106,481 คน หรือคิดเป็นจำนวนราษฎรเฉลี่ย 162,766 คน ต่อ ส.ส. 1 คน โดยมีหลายจังหวัดมี ส.ส. เพิ่มขึ้น อาทิ

    • จังหวัดที่มี ส.ส. เพิ่ม 3 คน มี 1 จังหวัด คือ กทม.
    • จังหวัดที่มี ส.ส. เพิ่ม 2 คน มี 5 จังหวัด ได้แก่ นครราชสีมา, เชียงใหม่, บุรีรัมย์, ชลบุรี และ นนทบุรี

    นอกจากนี้มีอีก 37 จังหวัดที่มี ส.ส. เพิ่มขึ้นจังหวัดละ 1 คน

    ก่อนได้ข้อสรุปเช่นนี้ กกต. ต้องเผชิญกับเสียงวิจารณ์เรื่องการแบ่งเขตโดยนับรวมคนต่างด้าวไปด้วย ก่อนที่ศาลรัฐธรรมนูญจะมีมติเอกฉันท์เมื่อ 3 มี.ค. ไม่ให้นับรวมประชากรที่ไม่มีสัญชาติไทย จน กกต. ต้องออกประกาศฉบับใหม่วันเดียวกัน ตัดคนต่างด้าวออกไป

    ต่อมา เมื่อมีการเผยแพร่ประกาศ กกต. อีกฉบับ ลงวันที่ 16 มี.ค. 2565 ซึ่งเป็นการให้รายละเอียดท้องที่ที่ประกอบเป็นเขตเลือกตั้ง กกต. ก็ถูกวิจารณ์อย่างหนักอีกครั้ง จากการ “สับเขต ยำแขวง” เช่น บางเขตเลือกตั้งของกรุงเทพฯ เกิดจากการนำแขวงต่าง ๆ ถึง 5 แขวงมายำรวมกัน เป็นผลให้ผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง 4 คนยื่นฟ้อง กกต. ว่าแบ่งเขตเลือกตั้งโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายใน 3 จังหวัด รวม 4 คดี ประกอบด้วย กทม. 1 คดี, สุโขทัย 2 คดี และสกลนคร 1 คดี และขอให้มีคำสั่งเพิกถอนประกาศดังกล่าว ก่อนที่ศาลปกครองสูงสุดจะพิพากษายกฟ้องเมื่อ 7 เม.ย.

    ตรวจสอบ 400 เขตเลือกตั้งทั่วประเทศได้ ที่นี่

  7. รวมภาพแคนดิเดตนายกฯ หลายพรรคใช้สิทธิเลือกตั้ง

    แคนดิเดตนายกรัฐมนตรีในบัญชีของพรรคการเมืองที่เป็นตัวเต็งจากหลายพรรค เดินทางไปใช้ลงคะแนนเลือกตั้ง ตั้งแต่ช่วงเช้าที่ผ่านมา ได้แก่ น.ส. แพทองธาร ชินวัตร และนายเศรษฐา ทวีสิน แคนดิเดตนายกฯ เพื่อไทย, พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา แคนดิเดตนายกฯ พรรครวมไทยสร้างชาติ (รทสช.), พล.อ. ประวิตร วงษ์สุวรรณ์ แคนดิเดตนายกฯ พรรคพลังประชารัฐ (พปชร.), นายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ แคนดิเดตนายกรัฐมนตรีพรรคก้าวไกล (ก.ก.) ฯลฯ

    พล.อ. ประวิตร วงษ์สุวรรณ แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) ซึ่งสวมเสื้อสีชมพูเดินทางมาเลือกตั้งที่คูหาเลือกตั้งย่านเขตวังทองหลาง กล่าวว่า วันนี้ถือว่าเป็นวันสำคัญที่ประเทศไทยมีการเลือกตั้ง และเชิญชวนให้ฝากประชาชนออกมาใช้สิทธิ

    ผู้สื่อข่าวถาม พล.อ. ประวิตรว่าตื่นเต้นหรือไม่ พล.อ. ประวิตรตอบว่า "จะไปตื่นเต้นทำไมผมก็เลือกเท่าที่ผมอยากเลือกก็ไม่รู้จะเลือกใคร"

    Thai News Pix

    ที่มาของภาพ, Thai News Pix

    คำบรรยายภาพ, "ขอเชิญชวนให้คนทุกรุ่น ทุกวัย ทั้งรุ่นใหม่ รุ่นใหญ่ ออกมาใช้สิทธิเยอะ ๆ และผมคิดว่าอย่าดูถูกคนรุ่นใหม่เลยครับ เขารักในหนึ่งสิทธิ หนึ่งเสียงของเขามากกว่าที่พวกเราคิดเยอะ" พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ แคนดิเดตนายกฯ พรรคก้าวไกล (ก.ก.)
    .

    ที่มาของภาพ, Thai News Pix

    คำบรรยายภาพ, "ขอให้ทุกคน ทุกวัยที่มีสิทธิเลือกตั้ง หรืออยู่เกณฑ์เลือกตั้งได้อยู่ ขอให้ออกมาเลือกตั้งให้มากที่สุด" พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา แคนดิเดตนายกฯ พรรครวมไทยสร้างชาติ (รทสช.)
    Thai News Pix

    ที่มาของภาพ, AFP/GETTY IMAGES

    คำบรรยายภาพ, หลังใช้สิทธิลงคะแนน น.ส. แพทองธาร กล่าวว่า ได้ติดตามข่าวเลือกตั้ง รู้สึกดีใจที่ประชาชนออกมาใช้สิทธิจำนวนมาก เพราะเป็นการเลือกตั้งครั้งที่สำคัญ
  8. 62 แคนดิเดตเสนอตัวชิงเก้าอี้นายกฯ คนที่ 30

    นอกจากประชาชนชาวไทยจะได้เลือกผู้แทนราษฎรทั้ง 2 ประเภทแล้ว พรรคการเมืองต่าง ๆ ยังนำเสนอรายชื่อแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีให้ประชาชนพิจารณาด้วย

    แม้กฎหมายไม่ได้บังคับว่าทุกพรรคที่ส่งผู้สมัครรับเลือกตั้ง ต้องเสนอชื่อแคนดิเดตนายกฯ เข้าประกวด แต่ก็มี 43 พรรคการเมือง ยื่นบัญชีแคนดิเดตนายกฯ รวม 62 รายชื่อ ต่อ กกต. (ไม่รวม 1 คนที่ กกต. ชี้ว่าขาดคุณสมบัติความเป็นรัฐมนตรี เนื่องจากไม่จบปริญญาตรี) เพราะหวังเรียกคะแนนเสียงในบัตรปาร์ตี้ลิสต์

    • พรรคที่เสนอแคนดิเดตนายกฯ 3 รายชื่อ : 6 พรรค
    • พรรคที่เสนอแคนดิเดตนายกฯ 2 รายชื่อ : 7 พรรค
    • พรรคที่เสนอแคนดิเดตนายกฯ รายชื่อเดียว : 30 พรรค

    การแจ้งรายชื่อบุคคลที่พรรคมีมติเสนอสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกฯ ไปเป็นตามรัฐธรรมนูญ 2560 ซึ่งเริ่มนำกติกานี้มาใช้ครั้งแรกในการเลือกตั้ง 2562 โดยให้แต่ละพรรคเสนอชื่อผู้ที่เห็นสมควรให้เป็นนายกฯ ได้ไม่เกิน 3 ชื่อ แต่ชื่อที่จะนำมาพิจารณากลางสภาผู้แทนฯ ได้ ต้องมาจากพรรคที่ได้ ส.ส. ไม่น้อยกว่า 5% ของจานวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ หรือมี ส.ส. 25 คนขึ้นไป

    ในการเลือกตั้ง 2562 พบว่า มีเพียง 5 พรรคไปถึงเกณฑ์เสนอชื่อนายกฯ ได้ ประกอบด้วย พรรคเพื่อไทย, พรรคพลังประชารัฐ, พรรคอนาคตใหม่, พรรคประชาธิปัตย์ และพรรคภูมิใจไทย

    ดูรายชื่อแคนดิเดตนายกฯ จากทุกพรรคได้ ที่นี่

    ย้อนอ่านประวัติฉบับย่อแคนดิเดตนายกฯ จากพรรคหลักได้ ที่นี่

  9. บัตรม่วงเลือกคน บัตรเขียวเลือกพรรค

    การเลือกตั้ง 2566 กลับไปใช้ระบบผสมแบบคู่ขนาน โดยใช้บัตรเลือกตั้ง 2 ใบ ทว่าผู้สมัคร ส.ส. แม้อยู่พรรคเดียวกัน แต่ต่างคน ต่างเขต ต่างเบอร์ ผู้ใช้สิทธิออกเสียงจึงต้องจดจำหมายเลขผู้สมัครให้ดี ๆ ก่อนเข้าไปกากบาทในคูหา

    • บัตรสีม่วง ใช้เลือก ส.ส.แบบแบ่งเขต หรือ “คนที่รัก”
    • บัตรสีเขียว ใช้เลือก ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ หรือ “พรรคที่ชอบ”

    ระบบเลือกตั้งที่เปลี่ยนไปนี้ เป็นผลจากการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับ 2560

    ในระยะเวลาเพียง 2 ทศวรรษ ประเทศไทยเปลี่ยนระบบเลือกตั้งมาแล้ว 5 ครั้ง ซึ่งนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ชี้ว่า “สังคมไทยขาดฉันทามติเรื่องกติกาพื้นฐานในการขึ้นสู่อำนาจ” และ “ระบบเลือกตั้งแต่ละระบบยังไม่ตอบโจทย์เรื่องการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในสังคมไทย”

    คลิกอ่านงานวิจัย “การเมืองของระบบเลือกตั้ง” ของ รศ.ดร. ประจักษ์ ก้องกีรติ เพิ่มเติม ที่นี่

    .
  10. 2 พรรคผู้สมัคร ส.ส. ครบ 500 คน

    ผู้สมัครรับเลือกตั้งที่คว้าชัยชนะในวันนี้ จะเข้าไปทำหน้าที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 26 โดยมีเพื่อนร่วมสภาทั้งหมด 500 คน แบ่งเป็น ส.ส.แบบแบ่งเขต 400 คน และ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ (ปาร์ตี้ลิสต์) 100 คน

    ทว่ามีเพียง 2 พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครครบ 500 คน คือ พรรคเพื่อไทย (พท.) กับ พรรครวมไทยสร้างชาติ (รทสช.)

  11. ยินดีต้อนรับสู่การรายงานสด เลือกตั้ง 2566

    บีบีซีไทยขอนำท่านเข้าสู่การรายงานสด “เลือกตั้ง 2566 : กำหนดอนาคตชาติ ด้วยอำนาจประชาชน” ในวันที่คนไทยทั่วประเทศได้ออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งในรอบ 4 ปี ภายหลังนายกรัฐมนตรีประกาศยุบสภาผู้แทนราษฎร เมื่อ 20 มี.ค. 2565

    การเลือกตั้งครั้งนี้ มีผู้สมัคร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ ที่ผ่านการรับรองของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ทั้งสิ้น 1,880 คน (จากผู้สมัครทั้งหมด 1,898 คน) โดยมาจาก 67 พรรคการเมือง

    ส่วนผู้สมัคร ส.ส.แบบแบ่งเขต ที่ 70 พรรคการเมืองส่งลงสมัคร และได้รับการรับรองจาก กกต. มีจำนวนทั้งสิ้น 4,710 คน (จากผู้สมัครทั้งหมด 4,781 คน)

    นั่นหมายความว่า การเลือกตั้งครั้งนี้มียอดผู้สมัคร ส.ส. ทั้ง 2ระบบถึง 6,590 คน

    *หมายเหตุ : บีบีซีไทย จะเริ่มรายงานต่อเนื่องตั้งแต่ 14.00 น. และอัพเดทผลการนับคะแนนหลังปิดหีบ 17.00 น. เป็นต้นไป