อุยกูร์ : รัฐสภายุโรปมอบรางวัลสิทธิมนุษยชนสูงสุดให้นักวิชาการชนกลุ่มน้อยมุสลิมที่ถูกขังในจีน

อีเลียม ทอห์ที นักวิชาการวัย 49 ปี เป็นผู้วิพากษ์วิจารณ์วิธีการที่ทางการจีนปฏิบัติต่อชาวอุยกูร์ และถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิตตั้งปี 2014 ในข้อหาแบ่งแยกดินแดน ชนะรางวัลสิทธิมนุษยชนสูงสุดจากสภายุโรป

พิธีมอบรางวัล Sakharov Prize จะจัดขึ้นที่เมืองสตราสบูร์กของฝรั่งเศสเดือน ธ.ค. นี้ แต่เขาไม่สามารถไปร่วมได้ เพราะ ถูกคุมขังอยู่ ในความผิดที่รัฐบาลจีนระบุว่าเขามีความคิดแบ่งแยกดินแดน และทำให้เกิดความไม่สงบในหมู่ชนกลุ่มน้อย

การจำคุกนักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์ผู้นี้ทำให้เกิดเสียงประณามจากองค์กรนานาชาติต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสหประชาชาติ สหภาพยุโรป รวมถึงสหรัฐฯ

มีรายงานว่ามีชาวอุยกูร์และชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ มากกว่าหนึ่งล้านคนถูกคุมขังในค่ายกักกันในเขตปกครองซินเจียงอุยกูร์

รัฐสภายุโรปบอกว่า เขาสมควรจะได้รับรางวัลนี้เนื่องจากความพยายามที่จะสร้าง "บทสนทนา" ระหว่างชาวจีนและชาวอุยกูร์

"รัฐสภาขอเรียกร้องให้ทางการจีนปล่อยตัวเขาทันที" ประธานรัฐสภายุโรป เดวิด ซาสโซลี กล่าว

รางวัล Sakharov Prize เพื่อเสรีภาพในการแสดงออกเป็นรางวัลประจำปีของรัฐสภายุโรปซึ่งมีขึ้นเพื่อระลึกถึง อันเดร ซาคารอฟ นักฟิสิกส์และนักเคลื่อนไหวต่อสู้ชาวโซเวียต

ผู้ได้รับการเสนอชื่ออื่น ๆ ได้แก่ อเล็กซี นาวัลนี นักเคลื่อนไหวทางการเมืองชาวรัสเซีย ฌอน วิลลิส นักเรียกร้องสิทธิเพื่อคนรักเพศเดียวกันชาวบราซิล และ the Restorers กลุ่มนักเรียนชาวเคนยาผู้ร่วมกันพัฒนาแอปพลิเคชันช่วยเหลือเหยื่อการขริบอวัยวะเพศหญิง

ผู้ได้รับรางวัลในปีที่ผ่าน ๆ มา เช่น มาลาลา ยูซาฟไซ นักเรียนหญิงและนักเคลื่อนไหวชาวปากีสถาน (2013) กิเยโม ฟารียาส นักเคลื่อนไหวต่อสู้ชาวคิวบา (2010) และหญิงชาวยาซีดี 2 คนผู้หลบหนีจากกลุ่มไอเอสได้สำเร็จ (2016)

อีเลียม ทอห์ที คือใคร

อีเลียม ทอห์ที เกิดที่เมืองอาทักซ์ ในเขตปกครองซินเจียงอุยกูร์ เป็นนักเศรษฐศาสตร์ที่เป็นที่รู้จักจากการศึกษาวิจัยความสัมพันธ์ระหว่างชาวอุยกูร์กับชาวจีนเชื้อสายฮั่น

ระหว่างสอนอยู่ที่มหาวิทยาลัยปักกิ่งในปี 2014 เขาถูกคุมตัวหลังวิพากษ์วิจารณ์มาตรการรับมือของทางการจีนหลังเหตุระเบิดรถฆ่าตัวตายใกล้จัตุรัสเทียนอันเหมินซึ่งก่อเหตุโดยชาวอุยกูร์

ระหว่างพิจารณาคดี อัยการกล่าวหาว่าเขาเข้าร่วมกิจกรรมที่มีแนวคิดแบ่งแยกดินแดน และส่งเสริมความคิดให้เขตปกครองซินเจียงอุยกูร์แยกตัวเป็นเอกราชบนเว็บไซต์ Uighur Online ของเขา

ในขณะนั้น ฮิวแมนไรท์วอทช์ ระบุว่า นายทอห์ที "ได้ต่อสู้อย่างต่อเนื่อง กล้าหาญ และชัดแจ้ง เพื่อความเข้าใจที่ดีขึ้นระหว่างชุมชนต่าง ๆ และกับทางรัฐ"

สถานการณ์ที่ซินเจียงเป็นอย่างไรตอนนี้

ความสัมพันธ์ระหว่างชาวอุยกูร์และชาวจีนเชื้อสายฮั่นในเขตปกครองซินเจียงอุยกูร์ ซึ่งอยู่ติดกับภูมิภาคเอเชียกลาง มีความตึงเครียดเพิ่มขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ชาวอุยกูร์เป็นชนกลุ่มน้อยชาวมุสลิมที่พูดภาษาตุรกี

ด้วยความกังวลจะเกิดความรุนแรงที่มาจากความคิดแบ่งแยกดินแดน ทางการจีนจัดให้มีปฏิบัติการเพื่อรักษาความมั่นคงขนานใหญ่ กลุ่มเพื่อสิทธิมนุษยชนและสหประชาชาติระบุว่า จีนจับกุมและคุมขังชาวอุยกูร์และชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ มากกว่า 1 ล้านคนในค่ายกักกันขนาดใหญ่

ฝ่ายทางการจีนอ้างว่าค่ายเหล่านี้เป็น "ศูนย์ฝึกอาชีพ" ซึ่งให้งานพวกเขาและช่วยให้พวกเขาปรับตัวเข้ากับสังคมจีนได้ และเป็นการป้องกันการก่อการร้าย

เมื่อ ก.ค. มากกว่า 20 ประเทศสมาชิกคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ร่วมกันส่งจดหมายวิพากษ์วิจารณ์วิธีการปฏิบัติของทางการจีนต่อชาวอุยกูร์และชาวมุสลิมอื่น ๆ