พบดาวเคราะห์เกิดใหม่มีรูปร่างแบนเหมือนลูกอม “สมาร์ทตี้” ไม่ได้กลมดิกอย่างที่เชื่อกัน

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบดาวเคราะห์เกิดใหม่หลายดวงรอบดาวฤกษ์ มีรูปร่างคล้าย ขนมยี่ห้อดัง "สมาร์ทตี้”

นักวิจัยของมหาวิทยาลัยเซ็นทรัลแลนคาสเชอร์ (Uclan) ในเมืองเพรสตันของสหราชอาณาจักร ได้ใช้แบบจำลองทางคอมพิวเตอร์เป็นครั้งแรก เพื่อสร้างโมเดลการก่อตัวของดาวเคราะห์ต่าง ๆ และ เพื่อตรวจสอบรูปร่างของดาวเคราะห์เกิดใหม่ในขณะที่มันกำลังก่อตัวขึ้น

ก่อนหน้านี้ นักวิทยาศาสตร์เชื่อมาโดยตลอดว่า ดาวเคราะห์เกิดใหม่จะมีรูปร่างเป็น “ทรงกลม” แต่การค้นพบนี้ทำให้พวกเขาตกใจ ที่พบว่า ดาวเคราะห์เกิดใหม่แบนเป็นวงรี เหมือนลูกอมเคลือบช็อกโกแลตยี่ห้อดัง

ทีมวิจัยนี้ได้ใช้หลักการฟิสิกส์ดาราศาสตร์ที่รู้จักในชื่อ “ทฤษฎีจานไร้เสถียร” (Theory of Disk Instability) คือ หลังจานฝุ่นล้อมรอบดาวฤกษ์เกิดขึ้นมาได้ไม่นาน ก็เริ่มขาดเสถียรภาพ โดยก๊าซเริ่มจับกันเป็นกลุ่มก้อนใหญ่ แรงโน้มถ่วงภายในแต่ละก้อน ก็ดึงดูดให้กลุ่มก๊าซยุบลงไปกลายเป็นดาวเคราะห์ก๊าซ

ดร.ดิมิทริส สตามาเทลลอส นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ มหาวิทยาลัย Uclan อธิบายว่า ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นดาวเคราะห์ที่มีทรงรี ในลักษณะถูกบีบให้แบนจากด้านบนและด้านล่าง จนดาวเคราะห์แผ่ออกไปด้านข้าง

“เราศึกษาการกำเนิดดาวเคราะห์มายาวนาน แต่ไม่เคยคิดจะตรวจสอบรูปร่างของพวกมันตอนที่กำลังก่อตัวขึ้นเลยผ่านแบบจำลอง” เขากล่าว

“เราคิดมาตลอดว่ามันต้องเป็นทรงกลม”

“เราตกใจมากที่ผลปรากฏว่ามันเป็นทรงรี คล้ายกับขนมสมาร์ทตี้”

เขาอธิบายต่อว่า ตามหลักการจริง ๆ แล้ว ไม่มีดาวเคราะห์ใดที่เป็นทรงกลมสมบูรณ์แบบ

ยกตัวอย่าง สัดส่วนความแบนของดาวพฤหัสบดี อยู่ที่ 6% ดาวเสาร์ 10% ส่วนโลกอยู่ที่ 0.3% ซึ่งถือว่าใกล้เคียงความกลมสมบูรณ์มาก

และยิ่งเป็นดาวเคราะห์เกิดใหม่ จะมีความแบนมากกว่า บางดวงอาจแบนถึง 90%

ผลการศึกษานี้ ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร “จดหมายดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์” เป็นผลการตรวจสอบรูปลักษณ์ของดาวเคราะห์เกิดใหม่ และการที่พวกมันจะเติบโตจนกลายเป็นกลุ่มก๊าซขนาดยักษ์เหมือนดาวพฤหัสบดีได้อย่างไร

ทีมวิจัยระบุว่า ผลการศึกษานี้มีความสำคัญ โดยเฉพาะในการส่องกล้องโทรทรรศน์ดูดาวเคราะห์ ที่ดาวอาจมีรูปลักษณ์ต่างออกไป ตามมุมการดู

ทีมวิจัยยังเสริมว่า การยืนยันถึงรูปลักษณ์กลมแบนของดาวเคราะห์เกิดใหม่ ยังจะช่วยตอบคำถามว่า พวกมันก่อตัวขึ้นได้อย่างไรด้วย