หนอนมีชีวิตที่พบในสมองมนุษย์เป็นครั้งแรกของโลก สะท้อนวิกฤตอะไร

ครั้งแรกของโลก นักวิทยาศาสตร์เผยว่า ตรวจพบหนอนความยาวราว 3 นิ้ว มีชีวิตอยู่ในสมองมนุษย์ ที่เป็นหญิงชาวออสเตรเลีย

“สิ่งมีชีวิตคล้ายเส้นด้าย” ถูกหนีบออกมาจากสมองใหญ่ส่วนหน้าที่เสียหายของคนไข้ ระหว่างการผ่าตัด ในกรุงแคนเบอร์ราของออสเตรเลีย เมื่อปีที่แล้ว

ดร.ฮารี ปรียา บันดิ ศัลยแพทย์ผู้ทำการผ่าตัด อธิบายว่า “นี่ไม่ใช่สิ่งที่เราคาดคิดว่าจะพบ ทุกคนตื่นตะลึง”

สำหรับคนไข้หญิงวัย 64 ปีรายนี้ มีอาการปวดท้อง ไอ และเหงื่อออกเวลากลางคืน มานานหลายเดือนแล้ว ต่อมาอาการรุนแรงขึ้นจนกลายเป็นคนหลงลืม และซึมเศร้า

เธอเข้ารักษาตัวที่โรงพยาบาลเมื่อเดือน ม.ค. ปี 2021 โดยผลสแกนพบ “แผลผิดปกติในสมองใหญ่ส่วนหน้าฝั่งขวา”

แต่สาเหตุของอาการผิดปกติของหญิงรายนี้ เพิ่งเปิดเผยออกมา หลัง ดร.บันดิ ดำเนินการผ่าตัดชิ้นเนื้อเพื่อนำไปวินิจฉัย เมื่อเดือน ม.ค. 2022 เพราะเธอคีบพยาธิสีแดงในสภาพที่ยังมีชีวิตอยู่ในสมองของคนไข้ มานานกว่า 2 เดือน ออกมาได้

คนไข้หญิงรายนี้ อาศัยอยู่ใกล้กับทะเลสาบทางตะวันออกเฉียงใต้ของรัฐนิวเซาท์เวลส์ เวลานี้ กำลังฟื้นตัวเป็นอย่างดี

ทีมวิจัยเผยแพร่กรณีแปลกที่เกิดขึ้นในวารสารด้านโรคติดต่ออุบัติใหม่ โดยเชื่อว่า เป็นครั้งแรกที่พยาธิเข้าไปในร่างกายมนุษย์ และพัฒนาตัวอยู่ในสมองมนุษย์

“ฉันดึงหนอนออกมา... และมันดิ้นอย่างเริงร่า”

ศัลยแพทย์สมองที่พบหนอนตัวนี้ ระบุว่า เธอเพิ่งเริ่มสัมผัสกับส่วนสมองที่ผิดปกติ ตอนที่เธอรู้สึกถึงหนอนตัวนี้ได้

“ฉันคิดว่า มันน่าขัน เพราะมองไม่เห็นสิ่งผิดปกติอะไรเลย” ดร.บันดิ กล่าว

“แต่แล้ว ฉันก็รู้สึกถึงบางอย่าง ฉันเอาแหนบคีบมันออกมา แล้วคิดว่า ‘โอ้พระเจ้า นี่มันอะไรเนี่ย มันขยับได้’”

“ทุกคนตื่นตะลึง หนอนที่เราพบมันดิ้นอย่างเริงร่า อย่างกระตือรือร้น นอกสมองมนุษย์” เธอกล่าวต่อ

ดร.บันดิ รีบไปปรึกษาเพื่อนร่วมงาน คือ ซานจายา เซนานายาเก ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดต่อว่าควรดำเนินการอย่างไร

“ทุกคนในห้องผ่าตัด ตกใจมาก ๆ ตอนที่ศัลยแพทย์ใช้คีบหนีบสิ่งผิดปกติ ที่เป็นสิ่งผิดปกติที่กำลังดิ้นอยู่ เป็นหนอนสีแดงตัวบางยาว 8 เซนติเมตร” ดร.เซนานายาเก กล่าว

“หากคุณเอาความขยะแขยงโยนทิ้งไป นี่มันเป็นโรคระบาดใหม่ที่ไม่เคยพบมาก่อนในมนุษย์”

ทีมวิจัยเตือนว่า กรณีที่เกิดขึ้น สะท้อนให้เห็นถึงอันตรายที่เพิ่มมากขึ้นของโรคและการติดต่อ จากสัตว์ไปสู่มนุษย์

หนอนตัวนี้ คือ “โอฟิดาสการิส โรเบิร์ตซี” เป็นพยาธิตัวกลม พบมากในงูหลามคาร์เพท ซึ่งเป็นงูไม่มีพิษที่พบทั่วออสเตรเลีย

นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า คนไข้หญิงรายนี้น่าจะรับเอาพยาธิตัวนี้เข้ามาในร่างกาย ระหว่างเก็บหญ้าพื้นถิ่น ที่รู้จักกันในชื่อว่า "วอร์กาล กรีนส์" ใกล้กับทะเลสาบที่เธออาศัยอยู่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่งูหลามคาร์เพท อาศัยอยู่ด้วย

นักพยาธิวิทยาออสเตรเลีย เมห์ราบ โฮสเซน ระบุในวารสารว่า คนไข้หญิงรายนี้กลายเป็น “พาหะโดยบังเอิญ” หลังเก็บหญ้าพื้นถิ่น ที่ปนเปื้อนไปด้วยมูลงูและไข่พยาธิ มาทำอาหาร

“การรุกล้ำเข้าไปในสมองของไข่พยาธิ ไม่เคยมีการรายงานมาก่อน” ดร.โฮสเซน กล่าว

“การเจริญเติบโตของไข่พยาธิถึงระดับ 3 ในร่างกายมนุษย์เป็นสิ่งที่น่าสนใจมาก เพราะผลการทดลองที่แล้วมา ไม่เคยพบการเติบโตของไข่พยาธิในสัตว์ในครัวเรือน อย่าง แกะ สุนัข และแมวเลย”

ดร.เซนานายาเก ซึ่งเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย บอกบีบีซีว่า กรณีที่เกิดขึ้น เป็นสัญญาณเตือน

ทีมวิจัยของทางมหาวิทยาลัย ได้ค้นพบโรคระบาดใหม่ 30 ชิ้นในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา โดยกว่า 3 ใน 4 เป็นโรคจากสัตว์สู่คน

“มันสะท้อนว่า ยิ่งประชากรมนุษย์เพิ่มมากขึ้น เราล่วงล้ำถิ่นอาศัยของสัตว์เพิ่มขึ้น นี่เป็นสิ่งที่เราพบแล้วพบอีก ไม่ว่าจะเป็นไวรัสนิปาห์ ที่ข้ามจากค้างคาวป่า ไปยังหมูบ้าน แล้วข้ามไปสู่มนุษย์ รวมถึงโคโรนาไวรัสอย่าง ซาร์ส หรือ เมอร์ส ที่ข้ามจากค้างคาวไปยังสัตว์พาหะที่สอง แล้วไปสู่มนุษย์”

“แม้แต่โควิด ซึ่งสถานการณ์เบาบางลง แต่มันเป็นกรณีสำคัญสำหรับนักระบาดวิทยา... และรัฐบาลที่ต้องทำให้มั่นใจว่า มีระบบสังเกตการณ์โรคระบาดที่ครอบคลุม”