ชายวัย 89 ปี ไม่รู้เลยว่ามีพยาธิตัวตืดอาศัยอยู่ในร่างกายมานานหลายปี จนกระทั่งเผชิญกับความเจ็บปวดที่รุนแรงที่สุดในชีวิต

เกษตรกรผู้หนึ่งซึ่งมีซีสต์ที่เกิดจากพยาธิตัวตืดอาศัยอยู่ในร่างกาย กล่าวว่าเป็นเวลาหลายปีที่เขาไม่รู้เลยว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้น จนกระทั่งประสบกับความเจ็บปวดที่รุนแรงที่สุดในชีวิต

เขาคือ เมเรดิดด์ โจนส์ วัย 86 ปี จากเมืองเทรคาสเซิล ในเขตเทศมณฑลพาวอิส ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคไฮดาติด (Hydatid disease) ซึ่งเป็นโรคที่กลุ่มผู้เลี้ยงแกะมีความเสี่ยงเป็นพิเศษ

เขาเชื่อว่าตนเองมีซีสต์ที่เติบโตอย่างช้า ๆ อยู่ในปอดมานานหลายปี ก่อนที่จะเข้ารับการผ่าตัดเพื่อนำซีสต์ออกถึงสองครั้งในปี 2018 และ 2019

สำนักงานสาธารณสุขแห่งเวลส์ ระบุว่าแม้โรคไฮดาติดจะพบได้ไม่บ่อยนัก แต่ก็เป็น "ปัญหาสำคัญด้านสาธารณสุข" เนื่องจากอาจก่อให้เกิดผลกระทบที่ "ร้ายแรงได้"

พยาธิตัวตืดที่เป็นสาเหตุของโรคนี้ถือเป็นโรคประจำถิ่นในพื้นที่ตอนกลางของเวลส์ เนื่องจากในพื้นที่ดังกล่าวมีการเลี้ยงแกะอย่างแพร่หลาย

โจนส์ยังจำคืนนั้นในเดือน พ.ค. ปี 2016 ได้ดี มันเป็นคืนที่เขาต้องเข้าโรงพยาบาล ทั้งที่เดิมทีเขาตั้งใจจะออกไปรับประทานอาหารเย็นกับไอลีน ภรรยาของเขา แต่สุดท้ายต้องอยู่บ้านเพราะรู้สึกไม่สบาย

"ผมไม่สามารถควบคุมความเจ็บปวดได้เลย และมันรุนแรงกว่าความเจ็บปวดใด ๆ ที่เคยเผชิญมาก่อน

"จากนั้นประมาณเที่ยงคืน เราก็ต้องเรียกรถพยาบาล และพวกเขาพาผมไปที่โรงพยาบาลเนวิลล์ ฮอลล์ ไม่ว่าพวกเขาจะให้ยาอะไรกับผมที่นั่น มันก็ทำให้อาการปวดหายไป ผมไม่เคยเจอความเจ็บปวดแบบนั้นมาก่อน"

โจนส์พักรักษาตัวในโรงพยาบาลเป็นเวลา 10 วัน และบอกว่าแพทย์ที่นั่นสงสัยทันทีว่าเขาอาจมีซีสต์ไฮดาติด

เขากล่าวว่า "ในช่วงเวลานั้นโรคนี้พบได้มากในพื้นที่แถบนี้ และผมจำได้ว่ากระทรวงเกษตรเคยให้ยาถ่ายพยาธิแก่สุนัขตามฟาร์มต่าง ๆ ในท้องถิ่น

"ไม่รู้เหมือนกันว่าพวกเขาดูออกหรือไม่ว่าผมเคยเป็นคนเลี้ยงแกะมาทั้งชีวิต ซึ่งอาจมีส่วนทำให้พวกเขาสงสัยโรคนี้ เรามีประสบการณ์กับซีสต์ไฮดาติดกันมากในพื้นที่นี้ ทั้งในเบรคอนเชียร์และพื้นที่โดยรวม มีผู้คนจำนวนมากที่ต้องทนทุกข์จากโรคนี้ และมีตัวอย่างให้เห็นอยู่มากมาย"

ต่อมาโจนส์ถูกส่งตัวไปพบ "ผู้เชี่ยวชาญด้านซีสต์ไฮดาติดชั้นนำ" ในกรุงลอนดอน ซึ่งเขาเข้ารับการผ่าตัดสองครั้งในปี 2018 และ 2019 เพื่อนำซีสต์ออกจากปอดข้างละ 1 ก้อน

"ผมแลกซีสต์ 2 ก้อนกับแผลเป็น 2 แห่งบริเวณซี่โครง" เขากล่าวและเสริมว่ายังคงมีซีสต์อยู่ที่ตับอีกหนึ่งก้อน ซึ่งศัลยแพทย์ตัดสินใจไม่ผ่าตัดนำออก

โรคไฮดาติดคืออะไร

ดร.คริส วิลเลียมส์ นักระบาดวิทยาที่ปรึกษาของสำนักงานสาธารณสุขแห่งเวลส์ กล่าวว่าโรคไฮดาติดมีสาเหตุมาจากพยาธิตัวตืด

"โดยปกติแล้ว พยาธิตัวตืดจะติดต่อระหว่างสัตว์เลี้ยงในฟาร์ม เช่น แกะและวัวไปยังสุนัข และสุนัขจะขับถ่ายไข่พยาธิออกมา" เขากล่าว

"โชคไม่ดี หากไข่พยาธิเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ ซึ่งโดยมากมักมาจากสุนัข ไข่พยาธิเหล่านั้นก็สามารถก่อตัวเป็นซีสต์ภายในร่างกายคนได้ ซึ่งเป็นภาวะที่สร้างความทุกข์ทรมานอย่างมาก ทำให้เกิดอาการบวม เจ็บปวด และอื่น ๆ และจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัด"

เขาเสริมว่าอาจต้องใช้เวลานานถึง 10 หรือ 20 ปี กว่าอาการของโรคจะปรากฏ

"ดังนั้น เราจึงต้องจัดการปัญหาตั้งแต่เนิ่น ๆ ตั้งแต่จุดที่เริ่มตรวจพบเชื้อในสุนัขและซากสัตว์ แทนที่จะรอจนพบผู้ป่วยในมนุษย์"

โรคนี้สามารถติดต่อจากสุนัขสู่มนุษย์ได้ และเมื่อประมาณ 25 ปีก่อน เคยมีการรณรงค์ด้านสาธารณสุขเพื่อเน้นย้ำถึงความสำคัญของการให้ยาถ่ายพยาธิสุนัขเป็นประจำ และการรักษาสุขอนามัยของมือหลังสัมผัสกับสัตว์

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยระบุว่ามีหลักฐานเมื่อไม่นานมานี้ที่แสดงให้เห็นว่าโรคไฮดาติดกลับมาปรากฏอีกครั้งในฝูงแกะและในสุนัข

ดร.กเวนเลียน รีส จากคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยอาเบอริสทวิธ (Aberystwyth University) กำลังกำกับดูแลงานวิจัยที่จะศึกษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสุนัข รวมถึงการวิเคราะห์ตัวอย่างอุจจาระ

รีสกล่าวว่า "เป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งที่เราจะต้องทำความเข้าใจระดับการแพร่ระบาดของโรคนี้ในพื้นที่ตอนกลางของเวลส์ในปัจจุบัน ความเสี่ยงที่เกษตรกรกำลังเผชิญ และลักษณะการแพร่เชื้อของโรคนี้ ว่ากำลังแพร่ติดต่ออยู่"

คีรา วอชเทล นักวิจัยระดับปริญญาเอกในโครงการของมหาวิทยาลัยอาเบอริสทวิธ บอกว่าอุปกรณ์ติดตามที่ติดอยู่บนปลอกคอสุนัขจะช่วยให้นักวิจัยเข้าใจว่าสุนัขเคลื่อนที่ไปตามสถานที่ต่าง ๆ อย่างไร

"อุปกรณ์จะส่งสัญญาณบอกตำแหน่งที่แน่นอนของสุนัขให้เราเห็น ว่าสุนัขตัวนั้นเคลื่อนที่ไปตามทุ่งหญ้าอย่างไร เข้าไปยังฟาร์มอื่นหรือไม่ หรืออาจเข้าไปในพื้นที่ของสุนัขฟาร์มตัวอื่นหรือเปล่า" เธอกล่าว

"การทำเช่นนี้จะช่วยให้เราเห็นภาพและเข้าใจได้มากขึ้นว่า โรคนี้และพยาธิตัวตืดอาจแพร่กระจายไปตามภูมิประเทศได้อย่างไร

"สุนัขจะต้องกินซีสต์เข้าไปจริง ๆ ซึ่งซีสต์เหล่านี้อาจอยู่ในเนื้อเยื่อส่วนที่ติดเชื้อของแม่แกะหรือพ่อพันธุ์แกะที่ตายแล้วหรือซากสัตว์ที่ล้มตาย

"เราหวังว่าการติดตามการเคลื่อนไหวของพวกมันจะช่วยให้ได้เบาะแสว่าเหตุการณ์เช่นนั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่"