7 ข้อที่หักล้างความเชื่อผิด ๆ เรื่องวัยหมดประจำเดือนของผู้หญิง

วันสตรีวัยทองโลก (World Menopause Day) ตรงกับวันที่ 18 ต.ค. ของทุกปี มีขึ้นเพื่อให้ทุกคนหันมาสนใจปัญหาที่เกิดกับผู้หญิงให้มากขึ้น และทลายการตีตราต่อผู้หญิงหลายคนที่เข้าสู่วัยหมดระดู

ในภาพระดับโลก ประชากรผู้หญิงที่เข้าสู่วัยหมดประจำเดือนกำลังเพิ่มขึ้น เพราะผู้หญิงมีอายุขัยที่ยาวนานขึ้น

ในปี 2021 ผู้หญิงที่มีอายุ 50 ปี ขึ้นไป คิดเป็นสัดส่วนราว 26% ของผู้หญิงและเด็กสาวทั่วโลก นี่เป็นตัวเลขที่เพิ่มขึ้นจาก 22% เมื่อ 10 ที่แล้ว ตามสถิติขององค์การสหประชาชาติ

แม้ว่าวัยหมดประจำเดือนจะเป็นช่วงปกติของชีวิตผู้หญิง แต่ก็ยังมีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับภาวะนี้อยู่บ่อยครั้ง

ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับการหมดประจำเดือนยังมีอยู่ทั่วทุกมุมโลก นี่คือ 7 ความเข้าใจผิดและความจริงที่ถูกต้อง

การหมดประจำเดือนเหมือนกันในผู้หญิงทุกคน

ประสบการณ์ของผู้หญิงเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนจะแตกต่างกันตามปัจจัยด้านการดำเนินชีวิต ปัจจัยทางชีวภาพ หรือกระทั่งเรื่องสังคมวัฒนธรรม ชนิดและเวลาที่ฮอร์โมนจะเปลี่ยนแปลงสามารถแตกต่างออกไปในผู้หญิงแต่ละคนซึ่งมีวิถีการดำเนินชีวิตไม่เหมือนกัน

วัยหมดประจำเดือนจะเกิดขึ้นในช่วงอายุ 50 ปีเท่านั้น

อายุเฉลี่ยของผู้หญิงที่เข้าสู่วัยหมดประจำเดือนอยู่ที่ 51 ปี แต่ในความเป็นจริง การหมดประจำเดือนอาจเกิดขึ้นได้ระหว่าง 40-60 ปี แตกต่างกันไปตามกลุ่มชาติพันธุ์

เลี่ยงไม่ได้ที่หมดประจำเดือนแล้วจะน้ำหนักขึ้น

ระะบบเผาผลาญหรือเมตาบอลิซึม (metabolism) นั้นทำงานช้าลงตามอายุอยู่แล้วไม่ว่าจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนหรือไม่ แพทย์ได้แนะนำให้ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและรับประทานอาหารที่สมดุลเพื่อช่วยให้มีน้ำหนักร่างกายที่ดีต่อสุขภาพ

อาการร้อนวูบวาบเป็นอาการที่พบบ่อยหรือเป็นอาการเดียวของวัยหมดประจำเดือน

อาการร้อนวูบวาบเป็นอาการที่พบได้ปกติ แต่อาการนี้ไม่ได้กระทบกับผู้หญิงทุกคนเสมอไป อาการร้อนวูบวาบจะชัดเจนในช่วง 2 ปีแรกที่เริ่มหมดประจำเดือน และจะหายไปหลังจาก 7 ปีใน 60% ของผู้หญิงที่หมดประจำเดือน

เมื่อหมดประจำเดือนแรงขับทางเพศก็จะหมดลงไปด้วย

ปัญหาช่องคลอดแห้ง ความต้องการทางเพศที่ลดลง ความเครียด สิ่งเหล่านี้มีผลต่อแรงขับทางเพศ อย่างไรก็ตาม หากได้รับการสนับสนุนจากผู้ดูแลหรือคู่ชีวิตของผู้หญิง ก็สามารถทำให้ผู้หญิงมีชีวิตเรื่องเซ็กส์ที่ได้รับการเติมเต็มได้

หมดประจำเดือนเป็นสาเหตุให้เกิดซึมเศร้า วิตกกังวล และอารมณ์แปรปรวน

การหมดประจำเดือนไม่ได้เป็นสาเหตุของการมีภาวะซึมเศร้าหดหู่ แต่เป็นสาเหตุของโรคนอนหลับไม่ปกติและอาการร้อนวูบวาบ ซึ่งเกิดขึ้นได้ปกติในผู้หญิงที่หมดประจำเดือน และอาจส่งผลให้รู้สึกหงุดหงิดและโมโหได้ง่าย

การรักษาด้วยฮอร์โมนมีความเสี่ยงต่อสุขภาพหลายอย่าง

แม้ว่าการใช้ฮอร์โมนจะเพิ่มความเสี่ยงของการเป็นมะเร็งเต้านม แต่มันช่วยลดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือด รายงานการศึกษาหลายชิ้นพบว่า ประโยชน์ของฮอร์โมนมีมากกว่าความเสี่ยงในผู้หญิงที่อายุน้อยกว่า 60 ปีลงมา ซึ่งมีอาการวูบวาบปานกลางถึงรุนแรง

วัยหมดประจำเดือนคืออะไร

วัยหมดประจำเดือนของผู้หญิงจะเกิดขึ้นเมื่อฮอร์โมนทางเพศเกิดความเปลี่ยนแปลง ในขณะที่ผู้หญิงที่มีประจำเดือนมีอายุเพิ่มมากขึ้น รังไข่จะหยุดการตกไข่ในแต่ละเดือนและระดับของฮอร์โมนเอสโตรเจนจะลดลง วัยหมดประจำเดือนมักจะเกิดขึ้นในช่วงอายุ 45-55 ปี แต่ในบางรายอาจเร็วกว่านี้

การเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน มีเกณฑ์ชี้วัดจากการไม่มีประจำเดือนต่อเนื่อง 12 เดือน ซึ่งไม่ได้เกิดจากสาเหตุทางร่างกายหรือชีวภาพ และเป็นสัญญาณบ่งบอกถึงการสิ้นสุดวัยเจริญพันธุ์ของผู้หญิง

แต่การหมดประจำเดือน ไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน กระบวนการของมันค่อยเป็นค่อยไปและช่วงการเปลี่ยนผ่านจะยาวนานเฉลี่ย 7 ปี อย่างไรก็ตาม ในผู้หญิงบางรายอาจนานถึง 14 ปี

ภาวะหมดประจำเดือนจะเกิดขึ้นใน 3 ระยะ:

ระยะก่อนหมดประจำเดือน (Pre-menopause) จะส่งผลกระทบกับผู้หญิงในช่วงอายุ 30 ปลาย ๆ จนถึงต้น 40 ในช่วงนี้ผู้หญิงจะยังมีประจำเดือนปกติ แต่ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนอาจเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง

ระยะเริ่มต้นของวัยหมดประจำเดือน (Peri-menopause) เป็นระยะที่แสดงถึงการสิ้นสุดภาวะเจริญพันธุ์ของผู้หญิง ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนจะลดลงอย่างมาก ในระยะนี้ประจำเดือนของผู้หญิงจะมาไม่ปกติ และบางครั้งผู้หญิงอาจประสบกับประจำเดือนขาด รอบประจำเดือนสั้นลง หรือมีรอบเดือนยาวนานขึ้น นอกจากนี้ยังอาจมีอาการร้อนวูบวาบ ความวิตกกังวล และนอนไม่หลับ

วัยหลังหมดประจำเดือน (Post-menopause) คือช่วงหลังจากที่ผู้หญิงไม่มีประจำเดือนแล้ว 12 เดือนติดต่อกัน ในช่วงนี้อาการหลายอาการที่เป็นในช่วงระยะเริ่มต้นหมดประจำเดือนจะค่อย ๆ หายไป

องค์การอนามัยโลกระบุว่า อาการที่พบได้ของการหมดประจำเดือนมีมากถึง 48 อาการ

สิ่งที่ควรตระหนักคือ ไม่ใช่ผู้หญิงทุกคนที่มีอาการ แต่ส่วนใหญ่ประมาณ 75% มีอาการเหล่านี้