รัฐบาลท้องถิ่นจีนออกกฎหมายจำกัดมูลค่าสินสอดของเจ้าสาว เหตุประชากรชายมีมากกว่าหญิง

การมอบสินสอดทองให้ครอบครัวเจ้าสาว เป็นธรรมเนียมปฎิบัติที่มีมายาวนานหลายศตวรรษแล้วในประเทศจีน แต่ตอนนี้ กำลังกลายเป็นปัญหาใหญ่ของฝ่ายเจ้าบ่าว เพราะเงินค่าสินสอดพุ่งสูงต่อเนื่อง จนอาจนำไปสู่ปัญหาชายจีนไร้คู่ครอง

หนังสือพิมพ์ เดอะ วอชิงตัน โพสต์ รายงานว่า ที่หมู่บ้านต่านหลิว ของมณฑลหูเป่ย มีค่าสินสอดเฉลี่ย อยู่ที่ 3.8 หมื่นดอลลาร์สหรัฐฯ (1.2 ล้านบาท) ถือเป็น 5 เท่าของรายได้เฉลี่ยต่อปีของคนในหมู่บ้านนี้

ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลท้องถิ่นของต่านหลิว และอีกหลายหมู่บ้านที่กำลังเผชิญปัญหาเดียวกัน จึงออกกฎข้อบังคับใหม่ จำกัดค่าสินสอด ให้ไม่เกิน 9.5 หมื่นบาท หากเกินกว่านี้ จะถือว่าเข้าข่ายการค้ามนุษย์

เดอะ วอชิงตัน โพสต์ รายงานว่า ด้วยสัดส่วนประชากรชายที่มากกว่าหญิงในจีนเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ค่าสินสอดพุ่งสูง สาเหตุหลักข้อหนึ่งของประชากรที่ไม่สมดุลมาจาก "นโยบายลูกคนเดียว" ที่ทำให้แต่ละครอบครัว พยายามมีลูกชาย ถึงกับทำแท้งเพื่อเลือกเพศบุตรก็มี ก่อนที่รัฐบาลจะผ่อนปรนนโยบายลูกคนเดียวเมื่อปี 2016

ชนบทจีน กำลังขาดแคลนเจ้าสาวอย่างหนัก

สถิติของรัฐบาลจีนระบุว่า ปัจจุบัน มีประชากรชายมากกว่าหญิงราว 30 ล้านคน ทำให้จีนเป็นหนึ่งในประเทศที่ประชากรชาย-หญิง ไม่สมดุลกันมากที่สุดในโลก

การขยายตัวทางเศรษฐกิจของจีนเอง ก็เป็นอีกปัจจัย ทำให้ค่าสินสอดเจ้าสาวในแถบชนบทพุ่งสูง เพราะเด็กผู้หญิงตามหมู่บ้านเลือกไปเรียนต่อ หรือหางานที่รายได้ดีกว่าในตัวเมือง และส่วนใหญ่ก็ไม่กลับมาบ้านเกิดอีกแล้ว ทำให้ประชากรหญิงตามชนบทขาดแคลนอย่างหนัก

"สินสอดในแถบชนบทนั้น บางหมู่บ้านอาจสูงกว่ารายได้เฉลี่ยต่อปี หลายสิบเท่าตัวเลยทีเดียว" เจียง ฉวนเป่า ศาสตราจารย์ด้านประชากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยซีอานเจียวทง ระบุ

ชายจีนในชนบท สิ้นหวังไร้คู่ครอง

ศาสตราจารย์เจียง อธิบายว่า ค่าสินสอดเจ้าสาวที่เพิ่มสูง ส่งผลให้ครอบครัวฝ่ายชายสูญเสียรายได้มหาศาล ขาดแคลนทุนทรัพย์ดูแลผู้สูงวัย ส่วนครอบครัวไหนมีเงินไม่มาก หมายความว่า ฝ่ายชายแทบไร้ความหวังที่จะหาคู่ครองได้เลย

ดังนั้น การออกข้อบังคับจำกัดเงินค่าสินสอด จึงเป็นแนวทางเพื่อช่วยแก้ปัญหานี้ อย่างไรก็ตาม นายเหลียง หัวบิง เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ประจำหมู่บ้านต่านหลิว (Da'anliu) ยอมรับว่า การบังคับใช้กฎนี้อาจไม่เห็นผลในทันที "ผมหวังว่า การออกข้อบังคับนี้ จะช่วยให้คนในหมู่บ้านค่อย ๆ เปลี่ยนความคิด ผมเองก็มีหลานสาว 2 คน ผมก็แค่อยากให้พ่อแม่ทุกคนเรียกร้องสินสอดที่เหมาะสมมากขึ้นเท่านั้น"

ราคา "ความรัก" ของสังคมไทย

กระทรวงวัฒนธรรมของไทยอธิบายเรื่องค่าสินสอดว่า "เกิดจากข้อตกลงระหว่างครอบครัวของเจ้าบ่ายและเจ้าสาว ในวันยกขบวนขันหมาก อาจมีการใส่เงินเพิ่มเข้าไปจากค่าสินสอดที่ตกลงไว้" อีกทั้งในแง่ของกฎหมายไทย ไม่มีข้อกำหนดที่ชัดเจนถึงปริมาณสินสอดที่เหมาะสม

วิทยานิพนธ์หัวข้อ "ถ้าฉันจะแต่งงาน ควรได้รับ หรือต้องจ่ายสินสอดเท่าไร" ของนายภศุ ร่วมความคิด เศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต คณะพัฒนาการเศรษฐกิจ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ มองสินสอดในทางเศรษฐศาสตร์ว่า เป็นรูปแบบหนึ่งของข้อตกลงแต่งงาน แต่ไม่ได้ซื้อขายผ่านตลาด (Non-Marketable Trade) จึงไม่มีราคาตลาด และไม่สามารถใช้วิธีการทั่วไป ประเมินมูลค่าได้ ดังนั้น "มูลค่าของสินสอด" จะอยู่ที่ "ราคาดุลยภาพ" (Equilibrium Price) ที่เกิดจากการต่อรองของฝ่ายชายและฝ่ายหญิง

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ใช้แบบจำลองเฮดโดนิค (Hedonic Pricing Model) ที่แสดงให้เห็นความแตกต่างของคุณลักษณะของสิ่งที่ต้องการประเมิน ที่ทำให้ราคาหรือมูลค่าของสิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงได้ ในที่นี้ ก็คือ "มูลค่าสินสอด" โดยอ้างอิงจากกลุ่มตัวอย่าง 320 คน (คู่สมรส 160 คู่) สรุปเป็นความสัมพันธ์มูลค่าสินสอดกับคุณลักษณะต่างๆ อาทิ ระดับรายได้, ทรัพย์สิน, อายุ, ภูมิลำเนา, ระดับการศึกษา, การแต่งงานเป็นลำดับแรกของครอบครัว, ภาระรับผิดชอบต่อครอบครัว เป็นต้น

สรุปข้อมูลวิจัย แบ่งเป็นคุณลักษณะคร่าว ๆ ได้ดังนี้

1. รายได้ที่เพิ่มขึ้น 1 บาท จะทำให้มูลค่าสินสอดเพิ่มขึ้น 2.2205 บาท

2. อายุของคู่แต่งงานสูงขึ้น 1 ปี สินสอดเพิ่มขึ้น 8,987 บาท

3. หากมีภูมิลำเนาในกรุงเทพฯ สินสอดเพิ่มขึ้น 174,818.6 บาท

4. หากแต่งงานเป็นลำดับแรกของครอบครัว สินสอดเพิ่มขึ้น 227,064.1 บาท ทำให้ได้สมการ คือ (2.2205 × รายได้ต่อเดือน) + (8,986.92 × อายุ) + (174,818.6) + (227,064.1) = ค่าสินสอดที่เหมาะสม

สมมติ เจ้าสาว เงินเดือน 3 หมื่นบาท อายุ 30 ปี อาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ แต่งงานเป็นคนแรกของครอบครัว หมายความว่าฝ่ายชายจะต้องจ่ายค่าสินสอด (2.2205 ×30,000) + (8,986.92 × 30) + (174,818.6) + (227,064.1) = 738,102.3 บาท

นายภศุ ทิ้งท้ายในวิทยานิพนธ์ว่า "การประเมินสินสอด ว่าฝ่ายชายต้องจ่ายเท่าไร ฝ่ายหญิงควรเรียกร้องเท่าไรเป็นเรื่องยาก เพราะตัวแปรนั้น ท้ายสุดก็คือ ความรัก ซึ่งการวัดระดับความรักนั้น ทำได้ยากยิ่ง"