భారతీయ నగరాలు వేడెక్కుతున్నాయి. అయితే, ఈ నగరాల్లో నివసిస్తున్న ప్రతి ఒక్కరి మీద ఆ ప్రభావం ఒకేలా లేదు. అమెరికన్ జియోలాజికల్ సర్వే ద్వారా ల్యాండ్‌శాట్ అనే ఉపగ్రహం నుంచి తీసిన ఫోటోలను విశ్లేషించినప్పుడు.. ఒకే నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో, ఉష్ణోగ్రతల్లో తేడాలు ఉన్నట్లు స్పష్టంగా చూపించింది.

ల్యాండ్ శాట్ అనేది అమెరికా జియోలాజికల్ సర్వే, నాసా సంయుక్తంగా చేపట్టిన మిషన్. ఇది భూమి ఉపరితల ఫోటోలను అందిస్తుంది. అధికంగా భవనాలు, కాంక్రీట్ నిర్మాణాలు ఉన్న ప్రాంతాలతో పోలిస్తే పార్కులు, చెట్ల ఆవరణ లేదా నీటి వనరులు ఉన్న ప్రాంతంలో ఉష్ణోగ్రత తక్కువగా ఉంది. ఇది చాలా కీలకమైన అంశం.

ఎందుకంటే 2020లో 48 కోట్లున్న భారతదేశపు పట్టణ జనాభా, 2050 నాటికి 95 కోట్లకు చేరుకోనుందని ప్రపంచ బ్యాంక్, గృహ, పట్టణాభివృద్ధి శాఖ అంచనా వేశాయి. దీనికితోడు చాలా మందికి వేసవిలో ఉపశమనం కలిగించే శీతల వ్యవస్థలు అందుబాటులో లేవు. నగరాల్లో 12.6 శాతం మంది వద్ద మాత్రమే ఎయిర్ కండీషనర్లు, 22 శాతంమంది వద్ద ఎయిర్ కూలర్లు ఉన్నాయి.

నగరాలు ఎలా వేడెక్కుతున్నాయి?

దిల్లీ

ముంబయి

అహ్మదాబాద్

చెన్నై

హైదరాబాద్

గత రెండు దశాబ్దాల్లో భారతీయ నగరాలు వేగంగా విస్తరించాయి. నగరాల్లో నిర్మాణాలు పెరిగాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో పచ్చదనం మాయమైంది. వ్యవసాయ భూములు తగ్గిపోయాయి. ఇళ్ల మధ్య ఖాళీ ప్రదేశాలు కనిపించడం లేదు.

అడవులు, పొలాలు, నీటి వనరులతో పోలిస్తే రోడ్లు, భవనాలు, ఇతర మౌలిక వసతుల నుంచి వేడి ఎక్కువగా వస్తుంది. అందుకే నగరాల చుట్టు పక్కల ఉన్న ప్రాంతాల కంటే నగరాల్లో ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీనిని “అర్బన్ హీట్‌ ఐలండ్ ప్రభావం” అని పిలుస్తున్నారు.

2003- 2020 మధ్య భారతీయ నగరాలు దేశంలోని మిగతా ప్రాంతాల కంటే దాదాపు రెట్టింపు వేగంతో వేడెక్కాయి. ఈ కాలంలో 30 శాతం నగరీకరణ జరగడం వల్ల ఈ వేడి పెరిగిందని 2024లో నేచర్ సిటీస్ అధ్యయనం గుర్తించింది.

గత రెండు దశాబ్ధాలలో నగరం ఎలా విస్తరించింది

కాలానుగుణంగా ఉష్ణోగ్రతలు ఎలా పెరుగుతూ వచ్చాయంటే..