Urusi yaituhumu Ukraine kuua 24 wakishehereka mwaka mpya

Moja kwa moja

Na Ambia Hirsi & Asha Juma

1. 31 Disemba 2025Taiwan yaendelea kuwa katika tahadhari huku meli za China zikiondoka taratibu

   Taiwan imesalia katika tahadhari kubwa Jumatano baada ya China kufanya mazoezi makubwa ya kijeshi kuzunguka kisiwa hicho siku iliyopita, na kuendeleza kituo chake cha dharura cha baharini huku kikifuatilia jeshi la majini la China, walinzi wa pwani walisema.

   Mazoezi hayo yaliyopewa jina la "Justice Mission 2025" yalishuhudia China ikirusha makombora kadhaa kuelekea Taiwan na kupeleka idadi kubwa ya meli za kivita na ndege karibu na kisiwa hicho, katika onyesho lililosababisha wasiwasi kutoka kwa washirika wa Magharibi.

   Taiwana ilishutumu mazoezi hayo kama tishio kwa usalama wa kikanda na uchochezi wa wazi.

   Meli za China zilikuwa zikiondoka kutoka Taiwan, lakini Beijing ilikuwa bado haijatangaza rasmi mwisho wa mazoezi hayo, kulingana na Kuan Bi-ling, mkuu wa Baraza la Masuala ya Bahari la Taiwan.

   "Hali ya baharini imetulia, huku meli na vyombo vingine vikiondoka taratibu. Huku China ikiwa haijatangaza kukamilika kwa mazoezi ya kijeshi, kituo cha dharura cha China kinaendelea na shughuli zake," alisema katika chapisho kwenye Facebook Jumanne jioni.

   Afisa wa walinzi wa pwani wa Taiwan aliambia Reuters kwamba meli zote 11 za walinzi wa pwani wa China zilikuwa zimeondoka majini karibu na Taiwan na zinaendelea kuondoka. Afisa wa usalama wa Taiwan alisema vituo vya dharura vya jeshi na walinzi wa pwani vinaendelea kufanya kazi.

   Soma zaidi:

   Nini chanzo cha mvutano kati ya China na Taiwan?

   Jinsi Taiwan inavyojiandaa na mashambulizi ya China

2. 31 Disemba 2025Thailand yawaachilia huru wanajeshi 18 wa Cambodia

   Thailand imewaachilia huru wanajeshi 18 wa Cambodia waliokamatwa mwezi Julai wakati wa mapigano makali ya mpakani kama sehemu ya makubaliano ya kusitisha mapigano ambayo nchi hizo mbili zilikubaliana Jumamosi.

   Makabidhiano ya wafungwa yalicheleweshwa kwa siku moja kutokana na wasiwasi wa Thailand kuhusu madai ya ukiukwaji wa makubaliano ya kusitisha mapigano, lakini yalifanyika baada ya shinikizo la kidiplomasia la China kuendelea kuhakikisha makubaliano hayo yanadumu.

   Mvutano mkali katika mpaka wa Thailand na Cambodia ulilipuka mapema mwezi huu na kuendelea kwa wiki kadhaa, na kulazimisha karibu watu milioni moja kukimbia majumbani mwao.

   Mkataba wa Jumamosi ulishuhudia pande zote mbili zikikubaliana kusitisha mapigano kwa sasa, kupiga marufuku vikosi vya kijeshi na kuruhusu raia wanaoishi katika maeneo ya mpakani kurudi haraka iwezekanavyo.

   Pia unaweza kusoma:

   Thailand yasema ukiukaji wa makubaliano wachelewesha kuachiliwa kwa wafungwa wa Cambodia

   Cambodia na Thailand katika mapigano

   Ni kweli Trump amesaidia kumaliza vita saba kama anavyodai?

3. 31 Disemba 2025DR Congo kushirikiana na Uingereza kuwarejesha nyumbani wahamiaji haramu

   Mamlaka katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo inasema kuwa serikali inashirikiana na Uingereza kutafuta suluhu la pamoja kuhusu kurejeshwa nyumbani kwa raia wa Congo wanaoishi nchini humo kinyume cha sheria.

   Taarifa kutoka kwa wizara ya habari ilisema serikali imefahamishwa rasmi, kupitia njia za kidiplomasia, juu ya hatua zinazozingatiwa na serikali ya Uingereza kuhusu kuanzishwa kwa vikwzo vya viza vinavyolenga wamiliki wa hati maalum za kusafiria za Congo.

   Kwa mujibu wa taarifa hiyo maafisa wa nchi zote mbili wanaendelea na taratibu za awali zautambuzi wa watu wanaohusika kwani mpango wa kuwafukuza hauwezi kuanzishwa kukiwa na mashaka yoyote kuhusu utambulisho na kwamba mchakato huo ni sharti ufanyike kwa kuzingatia kikamilifu haki za binadamu.

   Pia unaweza kusoma:

   Jinsi wahamiaji wa Kiafrika wanavyoishi kwa hofu nchini Marekani

   'Wahamiaji wote wanapaswa kumlipa msafirishaji haramu... lakini wanawake wanalazimika kutoa huduma za ngono'

4. 31 Disemba 2025Mali na Burkina Faso zawawekea vikwazo vya usafiri raia wa Marekani

   Mali na Burkina Faso zinasema zitawazuia raia wa Marekani kuingia katika nchi zao, katika kile wanachoeleza kuwa ni jibu la moja kwa moja kwa uamuzi wa Washington wa kuwazuia raia wao Marekani.

   Mataifa hayo mawili ya Afrika Magharibi yanayoongozwa na kijeshi yalitangaza hatua hiyo Jumanne usiku, yakisema hatua hiyo inaanza mara moja.

   Uamuzi huo unafuatia vikwazo vya usafiri vya Marekani vinavyoathiri mataifa kadhaa barani Afrika na Mashariki ya Kati, kuliidhinishwa na Rais Donald Trump.

   Wizara ya mambo ya nje ya Mali ilisema inatekeleza kanuni ya usawa, na kuongeza kuwa raia wa Marekani sasa watakabiliwa na masharti yale yale ya kuingia nchini Mali yaliyowekwa na Marekani.

   Serikali ya Burkina Faso imesema itaendelea kujitolea kudumisha usawa wa uhuru, na kwamba bado iko wazi kwa ushirikiano na washirika wa kimataifa ambapo maslahi yanalingana.

   Mali na Burkina Faso, pamoja na nchi jirani ya Niger, hivi majuzi zilijiondoa katika jumuiya ya kikanda ya Afrika Magharibi Ecowas na kuunda Muungano wa Mataifa ya Sahel.

   Mataifa hayo yamejitenga na washirika wa Magharibi na kuimarisha uhusiano na Urusi.

   Nchi nyingine za Kiafrika zilizoathiriwa na marufuku iliyopanuliwa ya hivi karibuni ya Marekani, ikiwa ni pamoja na Nigeria na Sierra Leone, zimesema zinapanga kujibu kupitia njia za kidiplomasia.

   Hatua za Marekani zinapaswa kuanza kutumika tarehe 1 Januari 2026.

   Mapema mwaka huu, Chad pia ilichukua hatua ya kulipiza kisasi baada ya kujumuishwa katika awamu ya kwanza ya vikwazo, kusitisha utoaji wa viza kwa raia wa Marekani.

   Rais Mahamat Idriss Déby Itno alisema hatua hiyo inahusu utu wa taifa, akiongeza kuwa Chad inaweza kukosa utajiri au ushawishi, lakini haitakubali kudhulumiwa.

   Pia unaweza kusoma:

   Umoja wa Kijeshi wa Sahel (AES) tishio au tumaini jipya la usalama?

   Hili ndilo eneo lenye vifo vingi zaidi vya kigaidi' duniani

   Marekani yaweka vikwazo vipya kwa wasafiri kutoka Tanzania

5. 31 Disemba 2025Israel yazuia mashirika 37 ya misaada kuhudumu Gaza

   Israel itafutilia mbali leseni za mashirika 37 ya misaada yanayohudumu huko Gaza na Ukingo wa Magharibi unaokaliwa, ikisema wameshindwa kukidhi mahitaji chini ya sheria mpya za usajili.

   Mashirika maarufu ya kimataifa yasiyo ya kiserikali kama vile ActionAid, International Rescue Committee na Shirika la Wakimbizi la Norway ni miongoni mwa yale ambayo leseni zao zitafutwa kuanzia tarehe 1 Januari, na shughuli zao kufungiwa ndani ya siku 60.

   Israel imesema mashirika hayo, miongoni mwa mambo mengine, yameshindwa kupeana taarifa "kamili" za kibinafsi za wafanyakazi wao.

   Hatua hiyo imekosolewa vikali na mawaziri wa mambo ya nje kutoka nchi 10 ikiwemo Uingereza, ambao walisema sheria hizo mpya ni "vizuizi" na "hazikubaliki".

   Katika taarifa ya pamoja, mawaziri wa mambo ya nje wa Uingereza, Ufaransa, Kanada, Denmark, Finland, Iceland, Japan, Norway, Sweden na Uswisi walisema kufungwa kwa lazima kwa shughuli za mashirika ya kutoa misaada ya kiutu "kutakuwa na athari kubwa katika upatikanaji wa huduma muhimu ikiwa ni pamoja na huduma za afya".

   Waliongeza kuwa hali ya kibinadamu mjini Gaza ni "janga" na kutoa wito kwa serikali ya Israel kuhakikisha mshirika yasiokuwa ya kiserikali yanaweza kufanya kazi "bila kuhangaishwa".

   Wizara ya Masuala ya Kigeni ya Israel, ambayo inasimamia maombi ya usajili, ilisema hatua hizo mpya hazitaathiri mtiririko wa misaada ya kibinadamu kwa wakazi wa Gaza.

   Soma pia:

   Kwa nini awamu ya pili ya usitishaji mapigano Gaza imekwama?

   Kwa nini hatua ya usitishaji vita Gaza inasuasua?

   Vita vya Gaza vilivyoiathiri dunia

6. 31 Disemba 2025UAE kuondoka vikosi vyake Yemen kufuatia shambulizi la Saudia

   Umoja wa Falme za Kiarabu umesema kuwa utaondoa vikosi vyake vilivyosalia nchini Yemen, baada ya Saudi Arabia kuunga mkono matakwa ya baraza la rais la Yemen la kutaka waondoke ndani ya saa 24.

   Tangazo hilo la Imarati lilifuatia shambulio la anga la muungano wa kijeshi unaoongozwa na Saudi Arabia dhidi ya kile ilichokisema kuwa ni shehena ya silaha kwa ajili ya wanajeshi wanaotaka kujitenga wanaoungwa mkono na UAE katika bandari ya kusini ya Mukalla.

   UAE imekanusha shehena hiyo ilikuwa na silaha na ikaelezea "kusikitishwa sana" na tuhuma za Saudia.

   Saudia na UAE zimekuwa washirika katika vita dhidi ya vuguvugu la Wahouthi la Yemen linaloungwa mkono na Iran katika kipindi cha muongo mmoja uliopita, lakini mapigano kati ya makundi hasimu yanayounga mkono yamezidisha mpasuko kati yao.

   Saudi Arabia pia ilishutumu UAE kwa "kuwashinikiza" wanaotaka kujitenga kushambulia vikosi vya serikali inayoungwa mkono na Saudia katika majimbo mawili ya mashariki, na kuonya kuwa itachukua hatua kukabiliana na vitendo kama hivyo "hatari sana".

   Siku ya Jumanne mchana, wizara ya ulinzi ya UAE ilitoa taarifa ikitangaza "kusitishwa kwa operesheni ya kupambana na ugaidi nchini Yemen kwa hiari yake", miaka sita baada ya vikosi vya kijeshi vya UAE "kuhitimisha" uwepo wao.

7. 31 Disemba 2025Mwanamume aliyeonekana akipiga risasi kwenye tamasha la AfroFuture akamatwa Ghana

   Polisi nchini Ghana wamemkamata mwanamume aliyenaswa kwenye video ya mtandaoni akifyatua bunduki wakati wa tamasha la muziki mjini Accra.

   Mshukiwa huyo, aliyetambulika kama Abubakari Sadick, maarufu kama "Cyborg", alitoa bunduki hiyo wakati wa mkutano na mwanamuziki wa Nigeria Asake, kinyume na Sheria ya Silaha za Moto na Sheria ya Utaratibu wa Umma.

   Alikamatwa na Timu ya Uchunguzi wa Mtandao (Cyber ​​Vetting Team) katika Makao Makuu ya CID baada ya watumiaji wa mitandao ya kijamii kutaka akamatwe kwa kutoa silaha hiyo kiholela kwenye hafla ya hadhara.

   "Kikosi cha Uchunguzi wa Mtandaoni katika Makao Makuu ya Idara ya Upelelezi wa Jinai (CID) kimemkamata mshukiwa aliyeonekana kwenye video akionyesha bunduki ya hali ya juu kwenye tamasha la AfroFuture lililofanyika katika Uwanja wa El-Wak, Accra, tarehe 28 Desemba 2025."

   "Kwa sasa mshukiwa yuko chini ya ulinzi wa polisi, akisaidia katika uchunguzi, na atafikishwa mahakama kujibu haki," Inspekta Mkuu Brigitte Babanawo alisema katika taarifa.

   Silaha iliyoonekana mtandaoni, iliyotambuliwa kama bunduki aina ya Derya MK-12, imechukuliwa kutoka kwa mshukiwa kama ushahidi.

   Polisi nchini Ghana pia wametoa tahadhari kwa umma juu ya matumizi mabaya ya silaha, wakisisitiza kuwa kumiliki silaha iliyosajiliwa hakumpatii mmiliki uhuru wa kuitumia kiholela.

8. 31 Disemba 2025Marekani yazuia pesa za malezi ya watoto Minnesota kufuatia madai ya ulaghai

   Utawala wa Trump umesema umezuia malipo ya malezi ya watoto kwa jimbo la Minnesota baada ya mshawishi wa YouTube wa kihafidhina kudai kuwa vituo kadhaa vinavyoendeshwa na wahamiaji wa Kisomali vinachukua pesa za umma bila kutoa matunzo.

   Katika chapisho kwenye X siku ya Jumanne, afisa wa juu wa Idara ya Afya na Huduma za Kibinadamu (HHS) alinukuu video hiyo iliyosambaa sana mitandaoni, na kusema shirika hilo litalenga "udanganyifu wa wazi ambao unaonekana kukithiri jimbo la Minnesota".

   Maafisa wa serikali wamerudi nyuma dhidi ya madai ya ulaghai kwenye video hiyo.

   Utekelezaji wa sheria za uhamiaji hivi karibuni umeongezeka katika jimbo hilo, ambalo lina idadi kubwa ya wahamiaji wa Kisomali nchini Marekani, baada ya Rais Donald Trump kusema hataki waingie nchini humo. "Tumezuia malipo yote ya malezi ya watoto kwa jimbo la Minnesota," Naibu Katibu wa HHS Jim O'Neill alitangaza katika ujumbe katika mtandao wa X siku ya Jumanne.

   Alisema uamuzi huu unafuatia "madai mazito kwamba jimbo la Minnesota limeelekeza mamilioni ya dola za walipa kodi kwa vituo ghushi vya kulelea watoto kote Minnesota katika muongo mmoja uliopita".

   Idara hiyo ilisema itasitisha malipo ya kila mwaka ya $185m (£137m) kwa jimbo hilo, ikisubiri ukaguzi kamili wa vituo husika.

   Video ya Nick Shirley, ambayo imepokea mamilioni ya watu kwenye mitandao mbalimbali ya kijamii tangu kuchapishwa mwishoni mwa juma, ilishutumu takriban vituo kumi na mbili kwa kutotoa huduma yoyote au kuwa na watoto wowote wakati Bw Shirley alipovitembelea.

   Pia unaweza kusoma:

   Trump hawataki Wasomali.. Je, Marekani ina jukumu gani nchini Somalia?

   Jinsi Wasomali watakavyoathirika kutokana na shutuma za Rais Trump

   Aliyekuwa dereva Marekani: Sasa anaogopa wapiganaji baada ya kurudishwa Somalia

9. 31 Disemba 2025Hujambo na karibu

   Nakukaribisha katika taarifa zetu za moja kwa moja, leo Jumatano tarehe 31 Disemba 2025