Wagner Group:Jeshi la Putin lisilo la siri nchini Ukraine

Wapiganaji kutoka kundi la mamluki la Wagner la Urusi wameongeseka  kutoka 1,000 hadi karibu 20,000 nchini Ukraine, maafisa wa serikali ya Uingereza wanasema, ishara ya kuongezeka kwa utegemezi wa Urusi kwa kampuni hiyo ya  kijeshi katika kuunga mkono uvamizi wake.

Urusi inaaminika kuwa inatatizika kuajiri wanajeshi na kudumisha ari. Nchi za Magharibi zinakadiria kuwa Urusi imepoteza makumi ya maelfu ya wanajeshi na Rais Vladimir Putin alizindua harakati ya kuwaajiri mnamo Septemba ili kuongeza idadi.

Wakati huo huo, Urusi imekumbwa na msururu wa vikwazo kwenye uwanja wa vita na maafisa wa Uingereza wanaamini kuwa Urusi inageukia kundi la Wagner . Kampuni  ya kijeshi ya kibinafsi sasa inaendeleza kikamilifu jukumu lake katika vita. Kama vile msaidizi wake mkuu, Yevgeny Prigozhin, mtu aliyejulikana kama mpishi wa Putin. Lakini, hadi sasa, faida za  Wagner zinaonekana kuwa mbaya zaidi kuliko ilivyotarajiwa  

BBC imefahamishwa na maafisa wa Uingereza ambao wamekuwa wakifuatilia shughuli za Kundi la Wagner. Wanasema kundi hilo sasa linatekeleza nafasi ya juu zaidi katika vita vya Ukraine. Lakini maafisa wanaongeza kuwa Wagner imebadilisha  "ubora kuwa  wingi" na sasa inakabiliwa na changamoto sawa na hasara kwenye uwanja wa vita kama jeshi kubwa la Urusi.

Kuajiri  makurutu kutoka magereza

Ushawishi na uwepo wa Wagner umekuwa na nguvu zaidi, kwani mipango ya uvamizi ya Urusi imekuwa na kigugumizi, kukwama na kuteseka. Mnamo Machi 2022, Wagner ilifikiriwa kutuma kikosi cha kwanza cha zaidi ya 1,000. Lakini, kulingana na maafisa wa Uingereza, idadi hiyo sasa imeongezeka hadi zaidi ya 20,000 - karibu 10% ya jumla ya vikosi vya Urusi vilivyo chini.

Viwango vya juu vya Wagner vinahusishwa na kuajiri kwa walengwa wa wafungwa katika magereza ya Urusi. Maafisa wa Uingereza wanasema makadirio ya vyanzo vya wazi yanaonyesha kwamba idadi ya wafungwa katika magereza ya Urusi ilipungua kwa zaidi ya 23,000 katika muda wa miezi miwili iliyotangulia Novemba 2022 - kipindi ambacho ilikuwa ikiandikishwa.

Wafungwa wengi wanaaminika kujiunga na Wagner - ingawa hakuna idadi kamili. Kwa upande wao wameambiwa watalipwa na kupunguziwa vifungo vyao baada ya kukaa miezi sita kwenye mstari wa mbele. Wakati Wagner inadai kulipa fidia kwa familia za waliouawa wakiwa kazini, kuna ripoti kwamba wengine hawapati chochote.

Maafisa wa Uingereza wanasema kumekuwa na mabadiliko kutoka kwa ubora hadi wingi. Hapo awali, Wagner iliaminika kuajiri wanajeshi wengi wenye uzoefu - ikiwa ni pamoja na kutoka kitengo cha ujasusi cha Urusi, kinachojulikana kama GRU, na vikosi maalum vya zamani.

Kamanda wa kundi la Wagner, Lt Kanali Dmitry Utkin, alikuwa afisa katika Spetsnaz ya GRU (operesheni maalum). Lakini maafisa wa Uingereza wanasema kwamba Wagner sasa "iko mbali na jeshi  lenye utaalam".

Katika miezi ya hivi karibuni Wagner imechukua nafasi ya juu katika shambulio la kikatili la Bakhmut katika mkoa wa Donbas mashariki mwa Ukraine.

Tathmini ya hivi majuzi ya ujasusi wa Uingereza iliangazia mbinu za Wagner. Ilisema Wagner ilikuwa ikitumia idadi kubwa ya wafungwa walio na mafunzo duni - ambayo iliona kama inaweza kutumika. Ilisema kuna uwezekano walipewa lengo maalum - kama kushambulia jengo - bila kuruhusiwa kubadilisha lolote  kutoka kwa mpango huo.

Tathmini ya kijasusi ya Uingereza ilisema wale waliobadilisha mpango wa shambulizi  walitishiwa kunyongwa kwa muhtasari.

Maafisa wa Uingereza wanasema ghasia zisizo na maana na za kiholela ni alama ya kundi hilo. Hivi majuzi Wagner ilitoa video ya mmoja wa washiriki wake akimsukuma  mtu anayedaiwa kuwa mtoro hadi kufa.

Ambayo inasisitiza mabadiliko mengine muhimu katika mbinu ya Wagner - sasa inakaribisha utangazaji wa shughuli zake  na kukuza chapa ya jina lake.

Mnamo Julai Wagner ilizindua chaneli yake kwenye mtandao wa kijamii wa Telegram.

Mnamo Septemba ilifungua makao makuu mapya ya kupendeza huko St Petersburg - yaliyoitwa "Kituo cha Wagner cha PMC". Ilisema ni kwa ajili ya "kizazi cha mawazo mapya ili kuongeza uwezo wa ulinzi wa Urusi, ikiwa ni pamoja na nyanja ya habari".

Maafisa wa Uingereza wanasema hivi karibuni kumekuwa na ongezeko kubwa la shughuli za habari na Wagner nchini Ukraine.

Kiongozi wake, Yevgeny Prigozhin, aliwahi kutishia waandishi wa habari kwa kashfa kwa kumhusisha na kikundi hicho.

Sasa yeye anaonekana kuwa na kutafuta kuangaziwa katika vyombo vya habari. Ameonekana kwenye video "iliyovuja" akiwaandikisha wafungwa katika gereza la Urusi. Amefadhili filamu kuhusu Wagner nchini Ukraine inayoitwa "The Best in Hell".

Prigozhin inafadhili kundi lake na malengo yake kwa kandarasi ya $1bn (£830m) ili kutoa upishi kwa serikali ya  Urusi. Pia anaaminika kupata pesa zaidi kutokana na shughuli za mamluki za Wagner barani Afrika ili kubadilishana na haki ya kuchimba madini adimu. Mamluki wa Wagner katika Jamhuri ya Afrika ya Kati na Mali wameshutumiwa kwa ukiukaji mkubwa wa haki za binadamu.

Ni shughuli za Wagner nchini Ukraine ambazo zimeondoa pazia lolote la usiri unaozunguka shirika hilo sasa zipo wazi. Maafisa wa Uingereza wanaamini kuwa Prigozhin anataka Ukraine iwe "brosha yake yenye kung'aa" kwa ajili ya mafanikio ya kundi hilo. Gari la kukuza matamanio yake kama sehemu ya mduara wa ndani wa Putin na "mwokozi wa nchi".

Lakini katika hali halisi wanaiona Wagner ikikabiliwa na changamoto sawa na jeshi la Urusi - ikikabiliwa na uhaba sawa wa vifaa na kiwango cha juu cha majeruhi. Baadhi ya askari wake wanaweza kulipwa vizuri na vifaa bora kuliko askari wa kawaida Urusi, lakini wengi hawana. Maafisa wa Uingereza wanasema wafanyikazi wa Wagner pia wana uwezekano wa kukabiliwa na hali ngumu na uhaba wa nyenzo nchini Ukraine.

Bado kuna mstari uliofifia kati ya Wagner na jeshi la Urusi. Maafisa wa Uingereza wanasema kuna uwezekano kuwa baadhi ya wahusika katika wizara ya ulinzi ya Urusi bado wanatilia shaka kundi hilo.

Maafisa wakuu wa Kremlin akiwemo Rais Putin bado hawajakiri uhusiano wake na taifa la Urusi.

Lakini maafisa wa Uingereza wanasema ni karibu uhakika kwamba Wagner ilitumwa Ukraine kwa kuidhinishwa na maafisa wakuu na kwamba mamluki hao sasa wanafanya kazi katika "ushirikiano" na jeshi la Urusi. Eneo la mafunzo ya msingi la Wagner liko ndani ya kituo cha ulinzi cha Urusi huko Molkin, kilomita 300 (maili 185) mashariki mwa Crimea.

Kufikia sasa kuna ushahidi mdogo kwamba jeshi la wakala la Urusi Wagner ni bora kuliko vikosi vyake vya kawaida vya kijeshi.