Sri Lanka: Waziri Mkuu alitaka jeshi kufanya chochote kurejesha utulivu

Waziri Mkuu wa Sri Lanka Ranil Wickremesinghe amewaambia wanajeshi kufanya "chochote kinachohitajika kurejesha utulivu" baada ya waandamanaji kuvamia ofisi yake siku ya Jumatano.

Bw Wickremesinghe ameteuliwa kuwa kaimu rais na Rais Gotabaya Rajapaksa, ambaye ameikimbia nchi.

Lakini uamuzi wa kumuacha madarakani ulizua maandamano zaidi ya kutaka Waziri Mkuu pia atoke madarakani.

Sri Lanka imekuwa ikikabiliwa na mzozo mbaya zaidi wa kiuchumi katika miongo kadhaa.

Wengi wanalaumu utawala wa Rajapaksa kwa mgogoro huo na wanaona Bw Wickremesinghe, ambaye alikua Waziri Mkuu mwezi Mei, kama sehemu ya tatizo.

Siku ya Jumatano, kwa mara ya pili chini ya wiki moja, waandamanaji walivamia jengo la serikali.

Safari hii ilikuwa ofisi ya waziri mkuu. Wakirejea matukio ya awali mwishoni mwa juma la makazi rasmi ya rais , watu katika ofisi ya waziri mkuu waliketi kwenye sofa maridadi wakipiga picha, huku wengine wakisimama kwenye viti na madawati wakipeperusha bendera ya Sri Lanka.

Katika hotuba ya runinga, Bw Wickremesinghe alitoa wito kwa waandamanaji kuondoka kwenye ofisi yake iliyo kwenye majengo mengine ya serikali na kushirikiana na mamlaka.

"Hatuwezi kurarua katiba yetu. Hatuwezi kuruhusu mafashisti kuchukua madaraka. Ni lazima tukomeshe tishio hili la ufashisti kwa demokrasia," alisema.

Lakini alipoulizwa kama kauli ya waziri mkuu ni dalili kwamba jeshi linaweza kuchukua udhibiti, wakili wa haki za binadamu huko Colombo, Bhavani Fonseka, aliambia BBC's World at One kwamba Sri Lanka "haina historia ambapo jeshi limekuwa na jukumu kubwa. katika siasa au serikali - tofauti na baadhi ya nchi nyingine katika kitongoji".

"Tumekuwa na demokrasia imara sana na imechaguliwa wawakilishi katika jukumu hilo. Lakini pia tuko katika hali ambayo haijawahi kushuhudiwa, kwa hivyo lolote linawezekana," aliongeza.

Nje ya ofisi ya rais, mwandishi wa BBC Tessa Wong alisema wanajeshi waliojihami walisimama karibu na kutazama waandamanaji wakisherehekea ndani ya ofisi hiyo.

Na waandamanaji walipuuza wito wa waziri mkuu wa kutaka waandamanaji kuondoka. "Lengo letu ni Gota kurudi nyumbani. Na Ranil na wajumbe wengine wa baraza la mawaziri waende nyumbani," mmoja wa waandamanaji katika ofisi ya waziri mkuu, Nixon Chandranathan, aliiambia BBC. "Tunahitaji viongozi waaminifu na waaminifu kujenga Sri Lanka sasa."

"Tunajisikia fahari," Satish Bee, mfanyabiashara ambaye alikuja kuchunguza boma baada ya kushambuliwa aliiambia AFP. "Hakuna utawala bora katika nchi hii. Haijawahi kuwa mzuri... Vijana, hawataki kuendelea hivi."

Machafuko yaliyoendelea yalikuja wakati habari zilipofika kwamba Rais Rajapaksa alikimbilia Maldives. Rais alijificha na kuahidi kujiuzulu baada ya makazi yake rasmi kuvamiwa Jumamosi.

Kiongozi huyo ambaye amekuwa na kinga ya kutoshtakiwa akiwa rais, anaaminika kutaka kutorokea nje ya nchi kabla ya kuondoka madarakani ili kuepusha uwezekano wa kukamatwa na utawala mpya. Hata hivyo, bado hajawasilisha barua rasmi ya kujiuzulu.

Lilipata uhuru kutoka kwa utawala wa Uingereza mwaka 1948. Makabila matatu - Sinhalese, Tamil na Muslim - hufanya 99% ya wakazi milioni 22 wa nchi hiyo.

Mahinda Rajapaksa alikua shujaa kati ya Wasinhali walio wengi mwaka wa 2009 wakati serikali yake ilipowashinda waasi wanaotaka kujitenga wa Kitamil baada ya miaka mingi ya vita vikali na vya umwagaji damu vya wenyewe kwa wenyewe.

Kaka yake Gotabaya, ambaye alikuwa waziri wa ulinzi wakati huo, ndiye rais wa sasa lakini anasema anajiuzulu.

Rais ni mkuu wa nchi, serikali na jeshi nchini Sri Lanka lakini anashiriki majukumu mengi ya kiutendaji na Waziri Mkuu, ambaye anaongoza chama tawala bungeni.

Mfumuko wa bei umesababisha baadhi ya vyakula, dawa na mafuta kukosekana,kuna uhaba wa umeme na watu wa kawaida wameingia mitaani kwa hasira huku wengi wakilaumu familia ya Rajapaksa na serikali yao.

Kuondoka kwa rais kunatishia kuwepo kwa ombwe la mamlaka nchini Sri Lanka, ambalo linahitaji serikali inayofanya kazi kusaidia kuanza kuiondoa katika changamoto hii.

Wanasiasa kutoka vyama vingine wamekuwa wakizungumza kuhusu kuunda serikali mpya ya umoja lakini hakuna dalili kwamba wako karibu kukubaliana.

Haijabainika pia kama umma utakubali kile wanachokuja nacho. Kumchagua kiongozi mpya pia kutakuwa na ugumu wake.

Katika taarifa kwa vyombo vya habari siku ya Jumatano timu ya Bw Wickremesinghe ilisema kuwa imemuomba spika wa bunge amteue waziri mkuu mpya "ambaye anakubalika kwa serikali na upinzani".

Mapema siku ya Jumatatu, kiongozi mkuu wa upinzani Sajith Premadasa aliiambia BBC kuwa atawania kiti cha urais.

Lakini yeye - kama Bw Wickremesinghe - anakosa kuungwa mkono na umma.

Pia kuna mashaka makubwa ya umma kwa wanasiasa kwa ujumla.

Vuguvugu la maandamano ambalo limeifikisha Sri Lanka kwenye ukingo wa mabadiliko pia halina mpinzani dhahiri wa uongozi wa nchi hiyo.