Humza Yousaf, kiongozi mpya wa SNP ni nani?

Humza Yousaf amechaguliwa kumrithi Nicola Sturgeon kama kiongozi wa SNP na Waziri Mkuu Kiongozi wa Scotland. Alionekana sana kama mgombea aliyependekezwa zaidi wa uanzishwaji wa SNP - ikiwa ni pamoja na Bi Sturgeon mwenyewe.

Katibu huyo wa afya aliidhinishwa na MSP na wabunge wengi zaidi kuliko wapinzani wake wawili, huku Naibu Waziri Mkuu Kiongozi John Swinney akitabiri kwamba Bw Yousaf "atakamilisha safari yetu ya uhuru".

Bila shaka ndiye mzoefu zaidi kati ya wagombea watatu wa uongozi, akiwa amehudumu serikalini tangu 2012 katika majukumu yakiwemo katibu wa sheria na waziri wa uchukuzi.

Wafuasi wake wanasema yeye ni mzungumzaji aliyeboreshwa ambaye yuko katika nafasi nzuri ya kuunganisha chama na kudumisha makubaliano ya kugawana madaraka na chama cha Scotland Greens baada ya kile ambacho kimekuwa na mvutano mkubwa wa uongozi.

'Mgombea mwendelezo'

Bw Yousaf ni mshirika wa karibu wa Bi Sturgeon na kwa ujumla anaonekana kama "mgombea mwendelezo" ambaye anapania kuendeleza kazi ya Waziri Mkuu Kiongozi anayeondoka.

Yeye ndiye mgombea pekee kati ya wagombea watatu waliosema watapinga kizuizi cha serikali ya Uingereza dhidi mageuzi yenye utata ya utambuzi wa kijinsia ya Bi Sturgeon mahakamani, akisema kuwa uhuru utapatikana tu ikiwa chama kitaendelea kushinikiza "maadili ya kimaendeleo".

Lakini amesisitiza kuwa ataenda mahakamani ikiwa ushauri wa kisheria utapendekeza kuwa malalanishi yao yanaweza kupata ufumbuzi.

Bw Yousaf amejitenga na mpango wa Bi Sturgeon wa kutumia uchaguzi ujao kama kura ya maoni ya ukweli, akisema kuwa badala yake angejaribu kujenga "uthabiti" kwa ajili ya uhuru na "kuwa na kura za maoni ambazo zitaweka wazi msaada wa uhuru kwa 50% au 51%.

Lakini amejaribu kuwafikia wafuasi wa uhuru wasio na subira kwa kusema anatafakari uwezekano wa kuitisha uchaguzi wa haraka wa Holyrood ili kujaribu uungwaji mkono wa kuondoka Uingereza.

Bw Yousaf pia alikanusha madai kwamba uongozi wa chama ulikuwa ukifanya kila juhudi kuhakikisha ameshinda kinyang'anyiro cha uongozi kufuatia madai kwamba kampeni iliyofupishwa iliundwa mahsusi kumpendelea.

Na amesema atakuwa tayari kupokea maoni kuhusu sera zenye utata kama vile mapendekezo ya huduma mpya ya utunzaji wa kitaifa.

'Nafanya mambo kivyangu'

Akizungumza na Kipindi cha Jumapili cha BBC Scotland mwanzoni mwa kinyang'anyiro hicho, Bw Yousaf alisisitiza kuwa yeye ni "mtu anayejifanyia maamuzi na atafanya mambo kwa njia yangu mwenyewe".

Bw Yousaf aliongeza: "Ninavutiwa sana, kama unavyoweza kufikiria, kwa kazi nzuri ambayo Nicola Sturgeon ameifanya kama waziri wa kwanza.

"Lakini alikuwa na mtazamo fulani wa uongozi. Wangu ungekuwa duara ndogo na hema kubwa zaidi."

Wakosoaji wanadai kuwa Bw Yousaf "ameshindwa zaidi" na mafanikio machache kuonyesha kwa muda wake serikalini, huku Jackie Baillie wa Labour akimtaja kama "katibu mbaya zaidi wa afya katika historia" ambaye "sasa anatamani kuwa waziri mkuu kiongozi mbaya zaidi katika historia".

Lakini tathmini kali zaidi imetoka kwa mgombea mwenza wake katika uongozi wa SNP, Kate Forbes, ambaye alimweleza Bw Yousaf wakati wa mjadala wa moja kwa moja wa televisheni kwamba: "Wewe ulikuwa waziri wa uchukuzi na treni hazikuwa zikifika kwa wakati, ulipokuwa katibu wa sheria polisi waliwekwa chini ya ulinzi. hali mbaya, na sasa kama waziri wa afya tunasubiri kupata huduma kwa muda mrefu sana."

Migogoro ya Bw Yousaf na Bi Forbes ilikuwa kipengele kikuu cha shindano hilo, huku Bw Yousaf akidai maoni ya mpinzani wake kuhusu masuala ya kijamii kama vile ndoa za watu wa jinsia moja, haki za kuvuka mipaka na uavyaji mimba yangeifanya chama "kuegemea upande wa kulia".

Lakini Bw Yousaf pia amekabiliwa na maswali kuhusu kushindwa kwake kushiriki katika kura ya mwisho kuhusu ndoa ya wapenzi wa jinsia moja mwaka wa 2014, ambayo alisema ilitokana na kuwa na mkutano muhimu kuhusu raia wa Scotland ambaye alikuwa akishikiliwa kwa hukumu ya kifo nchini Pakistani kwa tuhuma za kukufuru.

Alex Salmond, ambaye alikuwa waziri mkuu kiongozi wakati huo, aliambia Sky News kwamba Bw Yousaf alikosa kura kwa sababu ya shinikizo la kidini kutoka kwa msikiti wa Glasgow - madai ambayo Bw Yousaf ameyakanusha vikali.

Kiongozi wa kwanza wa Kiislamu wa chama kikuu cha Uingereza

Wakati kijana huyo mwenye umri wa miaka 37 atakapothibitishwa kuwa waziri mkuu kiongozi wa Scotland, ataweka historia kama kiongozi wa kwanza wa makabila madogo katika serikali iliyogatuliwa na Muislamu wa kwanza kuongoza chama kikuu cha Uingereza.

Baba yake anatokea Pakistan na alihamia Scotland na familia yake katika miaka ya 1960, wakati mama yake alizaliwa katika familia ya Asia Kusini nchini Kenya, na Bw Yousaf amekuwa akizungumzia mara kwa mara kuhusu unyanyasaji wa ubaguzi wa rangi ambayo alikumbana nayo.

Alilazimika kupiga simu polisi baada ya kudaiwa kupokea vitisho mwanzoni mwa kinyang’anyiro cha uongozi, huku mwanaume mwenye umri wa miaka 25 na mwanamke mwenye umri wa miaka 35 wakikamatwa na kufunguliwa mashtaka.

Bw Yousaf alisoma katika shule ya kibinafsi ya Hutchesons' Grammar huko Glasgow, ambapo alikuwa nyuma ya kiongozi wa chama cha Scotland Anas Sarwar kwa miaka miwili.

Baada ya kusomea siasa katika Chuo Kikuu cha Glasgow, alifanya kazi kwa muda mfupi katika kituo cha simu kabla ya kuwa msaidizi wa bunge wa SNP MSP Bashir Ahmad na baadaye msaidizi wa Alex Salmond.

Bw Yousaf alichaguliwa kama mbunge wa MSP katika eneo la Glasgow mwaka wa 2011, huku Bw Salmond akimkweza kuwa waziri wa Ulaya na maendeleo ya kimataifa mwaka mmoja tu baadaye.

Alikua waziri wa uchukuzi mnamo 2016 baada ya kushinda Glasgow Pollok kutoka Labour, ambayo ilimfanya kuwa mgombeaji wa kwanza wa kabila ndogo kushinda kiti cha eneo bunge la Uskoti.

Miezi sita baada ya kuchukua hatamu ya uongozi katika wizara ya usafiri, Bw Yousaf alikabiliwa na aibu ya kutozwa faini ya pauni 300 na kuongezwa pointi sita za adhabu kwenye leseni yake baada ya kuzuiwa na polisi alipokuwa akiendesha gari la rafiki yake bila bima ifaayo.

Pia alikabiliwa na upinzani kwa utendakazi wa ScotRail baada ya Abellio kuchukua kandarasi ya kuendesha biashara ya reli, ambayo hatimaye ilisababisha kutaifishwa kwake.

Bw Yousaf alipandishwa cheo tena mwaka wa 2018 wakati Bi Sturgeon alipomtaja kama katibu mpya wa haki kama sehemu ya mabadiliko ya timu yake ya baraza la mawaziri.

Lakini mswada wake mkuu wa uhalifu wa chuki uligubikwa na utata kutokana na hofu kwamba kosa jipya la "kuchochea chuki" linaweza kuwa na athari kubwa kwa uhuru wa kujieleza.

Wakosoaji walisema sheria hiyo inaweza kusababisha maktaba na maduka ya vitabu kufunguliwa mashitaka kwa kuwa na vitabu vyenye utata kwenye rafu zao, huku sheria hiyo mpya pia ikiweza kuwafanya watu kuwa wahalifu kwa mazungumzo ya faragha nyumbani mwao.

Mswada huo ulielezewa na naibu waziri mkuu kiongozi wa zamani wa SNP Jim Sillars kuwa "moja ya sheria mbovu na hatari kuwahi kutolewa na serikali yoyote katika nyakati za kisasa katika sehemu yoyote ya Uingereza".

Hatimaye ilipitishwa na MSPs mnamo Machi 2021 baada ya msururu wa mabadiliko kufanywa, lakini bado haijaidhinishwa kuwa sheria.

Bw Yousaf pia alikosolewa kwa kutweet kuhusu "chukizo" lake juu ya video inayodaiwa kuwaonyesha wachezaji wa Rangers wakitumia lugha ya kidini ambayo baafaye iligeuka kuwa ghushi.

Na alikanusha wasiwasi kuhusu hali ya majengo ya polisi ya Scotland kama "hyperbole" saa chache kabla ya dari kuporomoka katika kituo cha polisi cha Broughty Ferry karibu na Dundee. Bwana Yousaf alikuwa amehamia mjini hivi karibuni.

Ndani ya hatamu tatu za kuwa waziri wa afya mnamo Mei 2021, Bw Yousaf aliomba msamaha kwa kutoa "kauli isiyofaa" kwa kudai kimakosa kwamba watoto 10 wamelazwa hospitalini "kwa sababu ya Covid".

Wafuasi wa Bw Yousaf - ambao ni pamoja na kiongozi wa SNP wa Westminster Stephen Flynn pamoja na Bw Swinney - wanaashiria mafanikio yake, kama vile kuwasilisha kivuko cha Queensferry kwa wakati na chini ya bajeti huku akiwa na jukumu la usafiri na kukabili na wahalifu alipokuwa waziri wa sheria.

Bw Flynn alisema anaamini kuwa Bw Yousaf alikuwa na nafasi nzuri zaidi ya kukabiliana na changamoto za kiuchumi nchini humo na kusifu mpango wake wa kuharakisha upanuzi wa malezi ya watoto kwa mtoto wa mwaka mmoja na miwili kama "mabadiliko halisi kwa familia zinazofanya kazi na uchumi kuwa ujumla."

Mzozo wa ubaguzi wa chekechea

Bw Yousaf na mkewe Nadia El-Nakla - diwani wa SNP huko Dundee - hivi majuzi walitupilia mbali madai ya kisheria ya pauni 30,000 dhidi ya shule ya chekechea waliyoishutumu kwa ubaguzi.

Wanandoa hao walidai kuambiwa hakuna nafasi kwa binti yao katika shule ya chekechea ya Broughty Ferry, lakini waombaji walio na "majina wazungu wa Kiskoti" walikubaliwa.

Chekechea hiyo ilisema madai hayo ni "uongo mkubwa" na kwamba kililazimishwa kutumia maelfu ya pauni "kutetea chekechea yetu ndogo dhidi ya madai yao ya uwongo".

Idara ya Ukaguzi ya Utunzaji hapo awali iliidhinisha malalamiko rasmi yaliyotolewa na Bw Yousaf na Bi El-Nakla kuhusu chekechea hiyo.