Tunachojua kuhusu shambulio la bwawa la Nova Kakhovka

Bwawa kubwa katika eneo linalodhibitiwa na Urusi kusini mwa Ukraine limeshambuliwa na kuharibiwa na kusababisha mafuriko ya maji.

Wanajeshi wa Ukraine na Nato wameishutumu Urusi kwa kulipua bwawa hilo, huku Urusi ikiilaumu Ukraine.

Maelfu ya watu wanahamishwa kutoka katika jamii zao katika maeneo jirani, huku kukiwa na hofu kwamba mafuriko yoyote yanaweza kuwa maafa.

Hicho ndicho tunachojua kufikia sasa.

Bwawa liko wapi?

Kiwanda cha nguvu za Umeme wa Maji cha Kakhovka kiko katika jiji la Nova Kakhovka katika eneo la Kherson nchini Ukraine, ambalo kwa sasa linakaliwa na Urusi.

kilijengwa katika enzi ya Sovieti na ni mojawapo ya mabwawa sita yaliyo kando ya mto Dnipro, unaoenea kutoka kaskazini kabisa ya nchi hadi bahari ya kusini.

Ni kubwa - wenyeji wanaiita Bahari ya Kakhovka kwani huwezi kuona kingo zingine za maeneo fulani.

Bwawa hilo lina maji sawa na Ziwa Kuu la Chumvi katika jimbo la Utah la Marekani, kulingana na Reuters.

Nini kimetokea?

Picha na video zinaonyesha bwawa limevunjwa pakubwa, huku maji yanapita ndani yake na kufurika chini ya mkondo kuelekea Kherson.

Haijulikani ni lini hasa bwawa hilo liliharibiwa kwa mara ya kwanza, lakini picha za satelaiti zilizothibitishwa na BBC zinaonyesha hali yake imekuwa mbaya zaidi kwa siku kadhaa.

Barabara katika bwawa inaonekana kuharibika kuanzia tarehe 2 Juni, lakini haionekani kuwa na mabadiliko ya mtiririko wa maji hadi Juni 6 wakati uvunjaji wa ukuta na kuanguka kwa majengo ya karibu kunakoonekana wazi kwenye video.

Kwa sasa haijabainika iwapo uharibifu wa barabara hiyo unahusishwa na uvunjaji wa tarehe 6 Juni.

Ingawa haijulikani ni kiasi gani mafuriko yatakuwa makubwa, kuna hofu hali inaweza kuwa mbaya kwa makazi katika ukanda muhimu, nyumbani kwa karibu watu 16,000.

Picha kutoka Nova Kakhova zinaonyesha majengo yaliyozingirwa na mafuriko na hata bata maji wakipiga kasia kuzunguka ofisi ya serikali ya mtaa.

Watu wanaoishi katika maeneo ya tambarare ya jiji la Kherson, chini ya maili 50 kutoka chini ya mto, wameonywa kuhama haraka iwezekanavyo na kutafuta makazi katika maeneo ya juu.

Mkuu wa mkoa wa Kherson, Oleksandr Prokudin, aliiambia TV ya Ukraine asubuhi ya leo kwamba vijiji vinane tayari vimefurika pengine hata kabisa, huku zaidi vikitarajiwa kujaa maji.

Msimamizi wa mabwawa ya kuzalisha umeme wa Ukraine UkrHydroEnerho alisema kituo hicho cha uzalishaji umeme "kiliharibiwa kabisa" na hakikuweza kuhuishwa.

Mto huo pia umechafuliwa na tani 150 za vilainishi vya viwandani, alisema Rais Volodymyr Zelensky, na tani nyingine 300 zilikuwa katika hatari ya kuvuja.

Bado haijabainika ni nini kilisababisha kuvunjika kwa bwawa hilo, lakini jeshi la Ukraine limeishutumu Urusi kwa kulilipua kwa makusudi.

Hili linaonekana kuwezekana, kwani Moscow inaweza kuwa na hofu kwamba vikosi vya Ukraine vitatumia barabara juu ya bwawa kuwavusha wanajeshi katika eneo linaloshikiliwa na Urusi, kama sehemu ya kujibu shambulio hilo.

Lakini msemaji wa Kremlin Dmitry Peskov alikataa kuhusika kwa Urusi, na badala yake akailaumu Ukraine, na kuiita kitendo cha "hujuma" ambayo ingenyima rasi ya Crimea - eneo la maji lililotwaliwa na Urusi mnamo 2014.

Si madai ya Ukraine au Urusi ambayo yamethibitishwa na BBC.

Bwawa hilo ni muhimu sana na hutumikia madhumuni kadhaa.

Inazuia hifadhi kubwa ambayo hutoa maji kwa jamii nyingi za juu ya mto.

Wakulima wanategemea maji kukuza mazao yao, na uvunjaji huo unaweza kuathiri makumi ya maelfu ya watu ikiwa utapungua vya kutosha.

Bwawa hilo pia hutoa maji ya kupoesha kwa kituo cha nguvu za nyuklia huko Zaporizhzhia, karibu maili 100 juu ya mto, ambayo iko chini ya udhibiti wa Urusi na inategemea hifadhi hiyo.

Shirika la Kimataifa la Nishati ya Atomiki (IAEA) lilisema hakuna hatari ya mara moja ya usalama wa nyuklia lakini inafuatilia hali hiyo.

Baadaye ilisema katika taarifa yake kwamba ikiwa bwawa hilo litaanguka chini ya 12.7m, kiwango cha chini kabisa ambacho maji bado yanaweza kusukuma mto hadi Zaporizhzhia, kuna vyanzo mbadala vya maji ili kuwezesha mitambo ya nyuklia kuwa baridi, pamoja na bwawa kubwa la kupozea karibu na eneo.

Lakini pamoja na hayo, bwawa hilo ni njia muhimu ya kubeba maji kutoka Dnipro hadi Crimea inayokaliwa na Urusi, ikimaanisha kuwa kuna uwezekano wa kuathiriwa na usambazaji wa maji.

Baada ya Urusi kutwaa eneo la Crimea mwaka 2014, Ukraine ilifunga njia ya kubeba maji kutoka Nova Kakhovka, na kusababisha mzozo wa maji kwenye rasi hiyo.

Vikosi vya Urusi vilifungua tena kituo hicho mara baada ya uvamizi kamili wa mwaka jana. Lakini bila bwawa hilo, kushuka kwa viwango vya maji kunaweza kuhatarisha tena mtiririko wa maji kando ya mkondo.

Siku za nyuma, Urusi imekuwa ikifanya mashambulizi kwenye mabwawa kote Ukraine tangu uvamizi huo, na kusababisha mafuriko na kutatiza usambazaji wa umeme.