You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Tebin toos ah
Waxaa goor dhaw magaalada Muqdisho laga maqlay qarax xooggan.
Ilaa iyo imika ma jiro wax faahfaahin ah oo laga hayo qaraxaasi.
Balse daqiiqadaha soo socda ayaad halkan kala socon doontaan faahfaahinta qaraxaasi.
Dowladda Itoobiya ayaa ka hadashay cod baraha bulshada uu soo dhigay hoggaamiyaha baxsadaka ee Tigray DebretsionGebremichael kaas oo ku eedeeyay dowladda in tacaddiyo ay ka geystay gobolkaas.
Afhayeen u hadashay dowladda Itoobiya ayaa sheegtay in hadalka hoggaamiyaha TPLF looga golleeyahay in lagu daboolo dambiyada iyo tacaddiyada ay geysteen TPLF.
Wuxuu beesha caalamka ugu baaqay in la baaro waxa uu ku tilmaamay xasuuqa ay ciidamada Itoobiya iyo kuwa Eritrea ay ka geysteen gobolka intii uu dagaalka ka socday Tigray.
Wuxuu sidoo kale sheegay inay dhaceen dhacdooyin baahsan oo isugu jiro kufsi, tacaddiyo iyo in si ula kac ah macluul loola beegsaday dadka xilliggii uu dagaalka socday.
Magaalada Boosaaso waxaa maanta laga hirgeliyay nidaamkii dhawaan ay dowladda u dejisay in xa loogu helo sicibararka saameeyay deegaano ka tirsan Puntland.
Guddi uu maamulka Puntland u xil saaray arrintani ayaa BBC-da u sheegay in dhammaan go'aamadii ku aadan shilin Soomaaliga ay ogolaadeen ganacsatada awal diiddanaa qaadashada shilin Soomaaliga.
Faarax Cali Shire oo kamid ah guddigaas ayaa BBC-da uga warramay xal u helida sicir bararka.
Muddooyinkii lasoo dhaafay deegaannada uu ka arrimiyo maamul goboleedka Puntland waxaa ka jiray dhibaatooyin la xiriira sicir bararka sarifka lacagta shilin Soomaaliga iyo doolarka, iyadoo meelaha qaarna laga diiday isticmaalka shilinka.
Waxaa socday dadaallo lagu hirgalinayo amar uu arrintan kasoo saaray madaxweynaha maamulkaas, Siciid Cabdullaahi Deni.
Wakiilka gaarka ah ee xoghayaha guud ee Qaramada Midoobey ee Soomaaliya James Swan iyo madaxweynaha Jubaland Axmed Madoobe oo maanta kulan ku yeeshay magaalada Kismaayo ayaa ka wada hadalay arrinta gobolka Gedo iyo ismari waaga ku aadan doorashada Soomaaliya.
Jubaland waxay dhankeeda sheegtay inay diyaar u tahay dadaal kasta oo lagu xallinayo xiisadda gobolka Gedo iyo khilaafka harreeyay doorashada Soomaaliya.
“Dowlada Jubaland waxay diyaar u tahay wado kasta oo lagu wada hadli karo xal waarana looga gaari karo is fahanwaaga siyaasadeed ee kajira dalka madaxda qarankuna hormuudka u yihiin arrimaha la isku hayo oo ay ugu horreyso arrinta Gobolka Gedo waxay u baahantahay in si waafaqsan dastuurka iyo heshiisyadii doorasho ee aan horey u soo galney loo xalliyo si ay u qabsoonto Doorasho loo simanyahay laguna wada qanacsanyahay” ayaa lagu yiri war qoraal ah oo kasoo baxay madaxtooyada Jubaland.
Dhanka kale, Danjire James Swan ayaa ugu baaqay dhinacyada Soomaaliya inay isku tanaasulaan si heshiis wax ku ool ah looga gaaro khilaafka ku saabsan arrimaha doorashada.
Hoggaamiyaha baxsadka ah ee gobolka Tigray Debretsion Gebremichael ayaa markii ugu horreysay farriin soo diray muddo ka badan labo bilood oo uu dagaal ka socday gobolkaas.
Wuxuu ugu baaqay beesha caalamka inay baaraan tacaddiyada ka dhanka ah xuquuqda aadanaha oo ay geysteen ciidamada Itoobiya iyo kuwa Eritrea isla markaana ku tilmaamay inay geysteen xasuuq.
Wareysi laga qaaday Debretsion Gebremichael oo lagu daabacay bogga Facebook uu ku leeyahay raadiye maxalli ah ayaanan la ogeyn xilligga laga soo duubay ama halka ku sugan yahay.
Wuxuu xaqiijiyay in xubno sar sare oo ka tirsanaa TPLF ay dileen ciidamada Itoobiya iyo xulafadooda.
Debretsion Gebremichael ayaa tan iyo bishii Nofembar dhuumaaleysi ku jiray kaddib markii uu ka cararay caasimadda Mekelle oo ay qabsadeen ciidamada dowladda.
Weli wuxuu dagaal ka socdaa qeybo kamid ah gobolka Tigray.
Ha'yadaha gargaarka waxay sheegeen in malaayiin qof oo ku nool gobolka ay u baahan yihiin gargaar banii'aadanimo.
War qoraal ah oo ka soo baxay madaxtooyada lagu sheegay in madaxweynaha uu go'aansaday in shir ay isugu yimaadaan madaxda Dowlad Goboleedyada, dowladda federaalka iyo Gobolka Banaadir.
Dowladda federaalka waxay sheegtay in shirka Isniinta lagu qaban doono magaalada Dhuusamareeb.
Jibril Maxamed oo jaamicadda Ohio ee dalka Mareykanka ka dhiga culluunta Afrika ayaa sheegayaa inay adagtahay in labada dhinac ay si deg deg ah ugu heshiiyaan waxyaabaha laisku hayo maadama Dhuusamareeb horey loogu qabtay shirar kale oo looga hadlayay arrimaha doorashada.
“Shirkan waxaa ka horreeyay shirkii September 2020 oo heshiiska lagu gaaray oo dhammaan gobollada iyo madaxweynaha ay isla qaateen qaabka doorashada ay u dhaceyso, goorta la bilaabayo jadwalka iyo faahfaahinta..heshiiskaasna waa fuli waayay.
"Wey adagtahay runtii in hadda Dhuusamareeb in la isugu tego horey heshiis laga gaaro waayo labo gobol ayaa arrinta diidaneyd markii hore Jubaland iyo Puntland.”
Wuxuu intaas ku daray in arrimo dhowr ah ay horseedeen in la qabto shirkaas oo ay kamid yihiin muddo xileedka dowladda oo sii dhamaanayo iyo shirkii beesha caalamka ay la yeesheen madaxweynaha.
“Doorashadii loo madlanaa ee afarta sano ah oo xilligeedi la gaaray marka waa qasab in la shiro oo la ballamo oo la wadahadlo, waxaan ognahay in beesha caalamka ay madaxweynaha la Shireen inay dadaal wadeen, marka laisku geeyo arrimahaas.
"Muddadii oo dhamaad ah iyo beesha caalamka oo cadaadiska wadda iyo in aysan suurogal aheyn in la kala maqnaado waxaa muhiim noqotay in laisku yimaado.”
Arrintani ayaa kusoo beegmeysaa xilli shaley magaalada Muqdisho shir looga hadlayo arrimaha doorashada ku yeesheen madaxweynaha dowladda federaalka iyo xubnaha beesha caalamka.
Marka ay timaado xoolaha dhaqashada waxay Soomaalida caan ku yihiin geela, Lo'da iyo arigga balse kawaran qof Soomaali ah oo xannaaneystay shimbiraha.
Maxamuud Dhagoole oo ku nool magaalada Gaalkacyo ee dalka Soomaaliya ayaa hoygiisa ku xannaaneeyaa shimbiro kuwaas oo uu daryeelayay muddo 12 sano ah.
“Waan tiriyaa inta badan, galabtiina raashiin baan siiyaa, subixiina raashiin baan siiyaa,..Raashiinka magaaladan uga soo gadaa”
Wuxuu intaas ku daray in dadka deegaanka ay u arkaan nin wax howl ah heyn oo isaga jiro arrin khiyaali ah.
“Dadka inta badan uma arkaan in aan masaakiin quudinayo waxay u arkaanba in aan khiyaali ku shaqeysanayo”
Shimbiraha uu xanaaneeyo ayaa gaaraya boqolaal.
Wuxuu BBC-da uga warramay sida uu u xannaaneeyo iyo sababta ku kalliftay.
Asalaamu Calaykum.
Subax wanaagsan. Kusoo dhawaada tebinta tooska ah ee BBC Somali. Maanta oo Axad ah waxaan idin kugu soo gudbinaynaa wararkii ugu dambeeyay ee Soomaalida iyo caalamka.