Ra'iisul wasaaraha Itoobiya oo Soomaalida la kulmay

Tebin toos ah

1. 22 Agoosto 2018Maxkamadda sare ee Zimbabwe oo dhagaysanaya dacwadda doorashada ka dhanka ah

   Maxkamadda dastuurka ee dalka Zimbabwe ayaa dhagaysanaysa dacwad uu soo gudbiyay xisbiga MDC oo ka dhan ah guushii uu doorashada ka gaaray Emmerson Mnangagwa.

   Wuxuu ku guulaystay in kabadan 30,000 oo cod isga oo sidaa uga badbaaday wareeg labaad.

   Isbahaysiga mucaaradka ee MDC ayaa xisbiga talada haya ee Zany-PF ku eedeeyay in uu ku shubtay doorashadii dhacday bishii Luulyo, taas oo ahayd middii koobaad ee la qabto tan iyo markii uu xilka ka dagay madaxweynihii hore Robert Mugabe.

   Guddiga doorashada ayaa sheegay in aysan wax is dabomarin ah dhicin markii codadka la tirinayay.

   Madaxweyne Mnangagwa ayaa ku baaqay in maxkamaddu ay laasho racfaanka ay mucaaradku qaateen, taas oo sababtay in dib loo dhigo caleemo saarkiisa.

   Maxkamada ayaa go’aan gaari doonta Jimcaha.

   Hogaamiyaha mucaaradka Nelson Chamisa ayaa Twitterka ku soo qoray in kooxdiisu ay diyaar u yihiin “difaacidda codadkiina”.

2. 22 Agoosto 2018Hal milyan oo ku barakacay daadadka Hindiya

   Ku dhawaad 400 oo ruux ayaa ku dhintay kumannaan kalana wali way ku xayiran yihiin fatahaadihii ugu xumaa ee ka dhaca gobolka Kerala mudo qarni ah.

   In kabadan hal milyan oo ruux ayaa ku baracay, dadkaas badan kooduna waxaa hoy u ah kaamam gargaar oo gobolka laga sameeyay.

   Robaabkii da’ayay ayaa hadda yaraaday, waxaana sare loo qaaday hawlaha gargaarka si deeq loo gaarsiiyo goobaha wali go’doonsan.

   Qaybaha kale ee gobolkana waxaa ka socota nadiifin.

3. 22 Agoosto 2018Muslimiinta Australia oo abaarta ka ducaystay

   Muslimiinta dalka Australia ee u dabaaldagayay ciidda ciidul Adxa ayaa ducooyin roob doon ah akhriyay, iyaga oo arrintaas ku taageeraya beeralaydu ay abaartu ku habsatay.

   Masaajidda ku yaalla gobollada New South Wales, Queensland, South Australia iyo Victoria ayaa ka qaybqaatay ducooyinkaas.

   Bariga Australia waxaa ka taagan abaartii ugu xumayd inta la xasuusto.

4. 22 Agoosto 2018Trump baa amray "bixinta lacagta ceebqarinta ah"

   Michael Cohen oo ah qareenkii hore ee madaxweyne Trump ayaa maxkamad ku taalla Manhattan ka qirtay dambi iyo in uu meel uga dhacay shuruucdii dhaqaalaha loo adeegsado ol’olaha doorashada.

   Wuxuu sheegay in uu sidaa sameeyay isaga oo tilmaan ka helay “murashaxa” ujeedaduna ay ahayd “in lagu saameeyo doorashada”.

   Qirashada Cohen ayaa lala xiriiriyay lacagta ceeb qarinta ah ee la siiyay gabadh Trump ku eedeeysay in uu xiriir gogol la yeeshay.

   Qareenkan oo 51 jir ah ayaa qirtay siddeed dacwadood oo ay ka mid yihiin canshuur lunsasho iyo dambiyo xisaabo bangi la xiriira, arrintaas ayaana dhacday isaga oo wada shaqayn la samaynaya dacwad oogeyaasha, si isagana il naxariis leh loogu fiiriyo.

   Trump ayaa iska dhago tiray su’aalo ay saxafiyiintu waydiinayeen oo ku saabsanaa Cohen ka dib markii uu habeennimadii Talaadada ka dagay West Virginia oo uu kaga qaybgalayay isu soo bax la sii qorsheeyay.

   Aqalka Cad ee Maraykanka looga arrimiyo ayaa sidoo kale diiday in uu ka hadlo arrintan.

   Qirashadan ayaa timid iyadoo xeerbeegti ku sugan Virginia ay dambi ku heshay madixii hore ee ol’olaha dooradhada Trump, waxyaabaha lagu helayna waxaa ka mid ah xisaabo bangi oo si khalad ah loo adeegsaday iyo wax is dabo marin canshuur.

   Maxaa maxkamadda ka dhacay?

   Cohen ayaa sheegay in uu talada ka helay “murashax xafiis faderaal u loolamayay” – kaas oo laga soo qaaday in uu yahay Trump laftirkiisa – si uu u jabiyo sharciyada faderaalka ee doorashada.

   Miisaanka eedaymaha ka dhanka ah Cohen waxay ciqaabtoodu noqon kartaa qiyaastii 65 sano oo xabsi ah.

   Laakiin heshiiska uu galay ee ah in uu gacansiiyo baaritaanka la wado ayaa horseedi kara in lagu xukumo ilaa shan sano iyo saddex bilood oo xabsi ah, sida uu sheegay xaakim William Pauley

   Dacwadaha uu Cohen qirtay:

   Shan dacwadood oo canshuur la baxsasho ah.

   Hal dacwo oo ah inuu been u sheegay hay'ad maaliyadeed.

   Hal dacwo oo ah in inuu si kas ah ugu sabay shirkad in ay lacag sharci darro ah bixiso.

   Iyo hal dacwo oo ah inuu tabarucaad dheeri ah bixiyay ka dib codsi uga yimid musharrax ama olole doorasho.

   Bisha Diseembar 12 ayaa la qorsheeyay in la rido xukunkiisa. Haddana waxaa lagu sii daayay biil ka dib markii uu dhigay 500,000 oo damaanad ah.

   Saxafiyiintii ku sugnaa maxkamadda ayaa sheegay in codka Cohen uu isku dardarsamay markii uu ka jawaabayay su’aalo is xigxiga oo uu xaakimku waydiinayay.

   Waxaa la waydiiyay in uu isticmaalay khamri ama daroogo markii uu qirashada dambiga samaynayay.

   Cohen ayaa xaakimka u shegay in uu hal koob oo khamri ah ku casheeyay habeen ka hor.

5. 22 Agoosto 2018

   Ciid wanaagsan mar kale akhyaarta halkan naga daalacataay, kuna soo dhawaada tabintan tooska ah een ku samaynayno wararka Soomaalida iyo kuwa caalamka.

   Waa maalin Arboco ah oo ay taariikhdu tahay 22 Agoosto 2018.

6. 21 Agoosto 2018Weriyihii loo diiday in lagu qoro buugaagta taariikhda

   Markii ay dhacday xukuumaddii koonfurta Vietnam ee Mareykanka taageerada ka heystay sannadkii 1975-kii, Bui Tin halkaas ayuu joogay isagoo matalayay garabkii ay guusha raacday ee Vietnam-ta Waqooyi. Balse markii uu dagaalka dhammaaday wuxuu noqday qof la iska nacay, magaciisa waxaa laga tiray taariikhda dalka Vietnam.

   Tin waxa uu geeriyooday isbuucaan isagoo ay da'diisa ahayd 90 sano. Wariyaha BBC-da ee Nga Pham ayaa ka soo warrameysa ninkan oo ay taqaannay.

   Xilli galab ah oo ku beegneyd 30-kii bishii April ee sannadkii 1975-kii ayaa waxaa uu shir weyn oo muhiim ah ka socday aqalka madaxtooyada ee Saigon, halkaasoo ay ku shirayeen General Duong Van "Big" Minh iyo raggiisa.

   Miis weyn oo hor yaallay ayaa waxaa saarnaa cunto iyo cabitaan loogu tala galay iyaga, balse cid cuneysay ma jirin oo waxaa laga fakarayay sida laga yeelayo xaaladda cakiran ee markaas taagneyd.

   Halkan ka akhriso sheekadan oo faahfaahsan

   Dadka isaga yaqaannay waxa ay ogaayeen in uusan dib ugu noqon doonin Vietnam, laakiin Mr Tin wuxuu qabay in uu maalin uun ku noqon doono waddankiisa.

7. 21 Agoosto 2018Militariga Uganda oo raali gelin ka bixiyay jirddil loo gaystay weriye

   Militariga dalka Uganda ayaa raali gelin ka bixiyay ‘waxa ay ugu yeereen anshax xumo ay ku kaceen ciidammo’ kaddib markii weriye ka tirsan wakaaladda wararka ee Reuters la garaacay islamarkaasna ay xabsiga u taxaabeen xilli uu tebinayay dibadbax shalay ka socday magaalada caasimadda ah ee Kampala.

   Muuqaal baraha bulshada lagu baahiyay ayaa muujinaya weriyaha ka tirsan Reuters James Akena oo ay garaacayaan ciidammada.

   Sida laga soo xigtay wakaaladda wararka ee AFP, weriyaha ayaa xirnaa muddo saacado ah kaddib markii la jiddilay.

   Bayaan kasoo baxay militariga Uganda ayaa lagu sheegay in ciidammadii garaaca u gaystay weriyaha la xiri doono, lana ciqaabi doono.

   Mar sii horreysay ha’yadda Human Rights Watch ayaa ugu baaqday booliska iyo militariga Uganda inay joojiyaan weerarada ay ku hayan warbaahinta ayna qaddariyaan xuquuqda dadka dibadbaxa wado.

8. 21 Agoosto 2018Bariga Congo: Tirada dadka u dhintay Ebola oo sare u sii kacday

   Mas’uuliyiinta caafimaadka dalka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Congo ayaa sheegay in laga cabsi qabo in 55 ay dalkaasi ugu dhinteen cudurka Ebola.

   Dowladda waxay xaqiijisay in 28 qof uu dilay cudurka Ebola.

   Tijaabada tallaalka loga hortagayo cudurka Ebola ayaa ka socotaa dalka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Congo inkastoo saraakiisha caafimaadka ay sheegayaan in kiiisaska Ebola laga yaabo inay sare u kacaan.

   Labo kamid ah xarumaha caafimaadka ayaa laga hergeliyay gobolka Kivu si loo qaabilo bukaanada cudurka.

9. 21 Agoosto 2018Mary Harper: 'Waxaan u baroordiiqaya saaxiibkey Maxamed oo Muqdisho lagu diley'

   Muqdisho oo ah caasimadda dalka Soomaaliya waxaa lagu qeexay inay tahay magaalada ugu halista badan caalamka. Laakiin dadka qaar oo halkaas ku sugan waxay isku dayayaan in ay nolosha dib u soo celiyaan. Tifaftiraha BBC ee Afrika Mary Harper oo si joogto ah u booqata Muqdisho ayaa baratay mid ka mid ah dadka ku nool magaalada - wiil si iskiis ah u abuurtay ganacsi oo lagu magacaabo Maxamed Maxamuud Sheekh. Ka dibna waxay heshay xaqiiqda.

   Markii ugu dambeysay ee aan arko Maxamed, wuxuu i siiyay ubax. Wuxuu soo xushay midka ugu weyn uguna midabbada badan ee ku dhex jiray dukaankiisa ubaxyada lagu iibiyo. Albaabka xiga waxaa ku taalla goob ay yaallaan mashiinno koronto ku shaqeeya oo dharka lagu dhaqo - taasoo uu isla isaga leeyahay.

   In aan soo leexdo si aan u arko Maxamed waxay mar walba ahayd mid ka mid ah waxyaabaha aan jeclahay marki aan booqdo Muqdisho. Halka ay warbaahinta caalamka ka hadlaan gaajada, burcad badeedda iyo qaraxyada is miidaaminta ah, isugu wuxuu si deggan oo go'aan leh u watay noloshiisa, isagoo dalkiisa ugu soo laabtay in uu sameeyo adeeg ay dad fara badan u arkaan in uu yahay wax lagu caajisayo.

   Halkan ka bogo sheekadan oo dhamaystiran 'Waxaan u baroordiiqaya saaxiibkey Maxamed oo Muqdisho lagu diley

10. 21 Agoosto 2018Moroko oo dib u bilaabaysa sharci si khasab ah shacabka looga qayb gelinayaa militariga

    Kalfadhiga golaha wasiirada dalka Moroko oo uu shir guddoominayay boqorka dalkaasi ayaa ansixiyay sharci dhigaya in dib loo bilaabo in shacabka ay si qasab ah uga qayb noqdaan militariga dalkaasi.

    Haweenka ayaa ka qayb ah barnaamijkan, muwaadin kasta oo u dhashay Moroko oo ka yar da’da 25 jir waa in muddo sannad ah uu ka qayb noqdo militariga dalkaasi, sida ku xusan sharciga.

    Shacriga ayaa meesha laga saaray sannadkii 2006-dii.

    Mas’uuliyiinta dalka Moroko waxay sheegeen in meel marinta sharcigan looga golleeyahay xoojinta waddaniyadda.

11. 21 Agoosto 2018Madaxweynihii hore ee Comoros oo xabsi la dhigay

    Madaxweynihii hore ee Comoros Axmed Cabdallah Sambi ayaa loo qaaday xabsi, iyadoo bartanka lagaga jiro baaritaanka ku saabsan barnaamijka jinsiyadda dalkaas dhaqaalaha lagu gadan karo ee ay keentay xukuumaddiisii, sida ay qoyskiisu sheegeen.

    Xabsi guri ayuu ku jiray tan iyo bishii May waxaana loo diiday iisticmaalka taleefoonnada iyo kombiyuutarrada.

    Balse hadda xaakimkii baaritaankiisa gacanta ku hayay ayaa amray in si rasmi ah xabsiga loo dhigo.

    Sambi ayaa diiday eedaymaha sheegaya lacago la waayay oo la sheegay in laga helay barnaamij baasaboorka dalkaas lagu gadayay si lacagta laga helo horumarka loogu xoojiyo.

    Dadka arrimahan la socday ayaa sheegaya in ay arrintani ku soo aadayso iyadoo bartanka lagaga jiro ugaarsiga dadka ka soo horjeeda in isbadal lagu sameeyo dastuurka.

    Bishii hore ayay mucaaradku ku baaqeen in la qaadaco aftida lagu badalayo dastuurka ee lagu joojinayo in madaxweynaha lagu wareejiyo jasiiradaha shantii sanaba mid.

    Haddii haa loogu codeeyo aftidana madaxweynaha talada haya Azali Assoumani ayay markaas u suurtagali doontaa in uu u tartamo xilka si uu shan sano oo kale dalka u hoggaamiyo.

12. 21 Agoosto 2018Madaxweynaha Nigeria oo ku baaqay muwaafaqo

    Madaxweynaha Nigeria Muhammadu Buhari ayaa dib ugu laabtay magaalada uu ka soo jeedo ee Daura oo ka tirsan gobolka Katsina, taas oo qiyaastii 500km u jirta magaalada caasimadda ah ee Abuja, si uu halkaas ugu ciido.

    Kaaliyihiisa ayaa Twitterka soo dhigay sawirka markii uu halkaas gaaray.

    Madaxweynaha oo Twitterro badan soo qoray ayaa dad Nigeria ugu baaqay in ay meel iska dhigaan arrimaha shaqsiga, kuwa kooxaysiga, firqooyinka iyo danaha kaleba si ay u xoojiyaan muwaafaqada iyo dulqaadka, arrintaasna ay sameeyaan inta lagu gudo jiro wakhtigan ciidda.

13. 21 Agoosto 2018Sawirrada ciidda ee Garoowe

    Wariye Axmed cawil ayaa isna noo soo diray qaar ka mid ah sawirrada ciidda ee magaalada Garoowe.

14. 21 Agoosto 2018Sawirrada dadka ku barakacay gudaha Muqdisho

    Halkan ka daawo sawirrada sida looga ciiday xeryaha dadka gudaha ku barakacay iyo duruufaha nololeed ee ku gadaaman carruurta xeryahaas ku jirta.

    Tirada dadka ku barakacay gudaha magaalada Muqdisho ayaa lagu qiyaasaa 500,000 oo ruux sida ay hay'aduhu sheegaan.

    Wariyaha BBC Ibraahim Maxamed Aadan ayaa sawirradan soo diray.

15. 21 Agoosto 2018Dadka Jigjiga oo markii u horraysay masaajiddo ku tukatay salaadda ciidda

    Dadka magaalada Jigjiga ayaa salaadda ciidda ku tukaday masaajidda, waana markii koobaad ee aysan barxad isugu imaanin muddo dheer, sida uu ku soo warramayo wariyaha BBC-da ee magaalada Jigjiga Cabdinaasir Xikam.

    Arrintaas ayaa timid ka dib markii aan wax diyaar garaw ah laga sii samaynin garoonkii ugu waynaa magaalada Jigjiga ee salaadda ciidda marti galin jiray, sida uu sheegay Cabdiraxman Xasan Xuseen oo ah madaxa Gollaha Sare ee Arrimaha Islaamka ee Dawlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya.

    Waxaa kale oo magaalada Jigjiga ku cusbaa in dadku ay tukadeen iyaga oo taleefoonnadooda wata, waxaa caaddo ahayd in laamaha ammaanku ay diidi jireen in garoonka lagu tukanayo lala galo taleefoonnada gacanta.

    Dhanka kalana roob mahiigaan ah ayaa xalay ka da’ay magaalada Jigjiga kaas oo nadiifiyay wadooyin ay wali ka muuqdeen raadkii rabshadihii bishan horraanteedii ka dhacay ee burburka baaxadda leh gaystay.

    Enternet-ka ayaa wali ka maqan magaalada, balse noloshii kale ayaa tartiib tartiib sideedii ku soo laabanaysa.

16. 21 Agoosto 2018Uganda oo lagu xirxiray 70 ruux oo mudaaharaadayay

    Booliiska caasimadda dalka Uganda ee Kampala ayaa xirxiray toddobaatan ruux oo ka mudaaharaadayay jirdilka la sheegay in loo gaystay xildhibaan mucaarad ah, oo sidoo kale ah heesaa caan ah oo la dhoho Bobby Wine.

    Raymond Mujuni oo ah saxafi reer Kampala ah ayaa sheegay in Bobby uu u baahan yahay dawayn degdeg ah, sida uu u sheegay dhakhtarkiisa oo Isniintii booqday, uuna u muuqdo in uu madaxa ka dhaawacan yahay.

17. 21 Agoosto 2018Dadka Venezuela oo wali ku sii qulqulaya Brazil

    Dadka reer Venezuela ee ka tallaabaya xadka ay Barazil la wadaagaan ayaa sare u sii kacay inkastoo ay Sabtidii iyo Axaddii rabshado lagu beegsanayo ka qarxeen magaalada Pacaraima ee xadka ku taalla.

    Afhayeen u hadlay ciidammada Brazil ayaa sheegay in in kabadan 800 oo ruux oo reer Venezuela ah ay gaareen gobolka Roraima Axaddii, iyaga oo isku dayaya in ay ka baxsadaan dhaqaale xumida daran ee ka taagan dalkooda.

18. 21 Agoosto 2018Niman Iiraan u dhashay oo basaasnimo loogu xiray Maraykanka

    Masuuliyiinta dalka Maraykanka ayaa dacwad ku soo oogay labo ruux oo Iiraaniyiin ah oo loo haysto in ay basaasnimo ku hawlanaayeen.

    Mid ka mid ah raggaas oo la dhoho Mohammadi Doostdar, ayaa lagu eedeeyay in uu sawirro ka qaaday xarumaha Yuhuudda ee ku ag yaalla Jaamacadda Chicago sannadkii hore.

    Majid Ghorbani ayaa isna la sheegay in uu ka qaybqaatay dibad bax ay dhigayeen dadka mucaaradka ku ah Iiraan ee ku sugan magaalada New York, isaga oo sawirro ka qaaday dadkii ka qaybqaadanayay.

19. 21 Agoosto 2018Trump: "uma tanaasulayo Turkiga"

    Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa ku adkaystay in uusan dib uga laabanaynin is mariwaaga Turkiga kala dhexeeya ee salka ku haya baadariga Maraykanka ah ee xiran.

    "Waxay ila tahay waa arrin murugo leh waxa Turkigu samaynayo," ayuu yiri, wuxuuna sii raaciyay "waxay ila tahay waxay samaynayaan waa khalad aad u wayn. Wax tanaasul ahna ma jiri doono."

    Wuxuu sheegay in ay la ahayd in Turkigu uu sii dayn doono baadari Andrew Brunson ka dib markii Maraykanku uu gacan ka siiyay in Israa'iil ay sii dayso muwaadiniinta Turkida ah ee u xirnayd.

    Brunson ayaa diiday eedaymaha sheegaya in uu qayb ka ahaa afgambi ka dhan ahaa madaxweynaha Turkiga.

    Trump ayaa canshuuro dul dhigay biraha iyo naxaasta uu Turkigu u dhoofiyo Maraykanka isaga oo arrintaas uga jawaabaya diidmada uu Recep Tayyip Erdogan uu diiday in uu sii daayo Brunson.

    Warbixintan oo intan ka faahfaahsan kaga bogo lifaaqan

20. 21 Agoosto 2018

    Ciid wanaagsan ku ciida dhammaan akhyaarta halkan naga daalacataay, kuna soo dhawaada tabintan tooska ah een ku samaynayno wararka Soomaalida iyo kuwa caalamka.

    Waa maalin Talaado ah oo ay taariikhdu tahay 21 Agoosto 2018.