Somaliland oo been abuur ku tilmaantay xogta dowladda Soomaaliya ee kiisaska Karoona

Tebin toos ah

1. 2 Maarso 2021Cabdiraxmaan Cabdishakuur: Waxaan rabnaa in farmaajo dibad joog ka noqdo arrimaha doorashada oo xukuumadda loo daayo

   

   Xigashada Sawirka, ABDIRAHMAN ABDISHAKUR WARSAME/ FACEBOOK

   Musharrixiiinta Madaxtinimada Soomaaliya oo shir’aaid ku qabtay Muqdisho ayaa madaxweynaha Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ku eedeeyey in uu xagal daacinayo wadahadalkii ay lahaayeen ayaga iyo Ra’iisal wasaare Maxamed Xuseen Rooble ayagoo sheegay in madaxweynuhu ka dhinac furay shir kale oo uu ugu baaqay madaxda dowlad goboleedyada in Muqdisho ay isugu yimaadaan.

   Haddaba waxa ku jaban iyo shirarkaasi ay iska barbar socdaan ayadoo waqtiga la beekhaaminayo iyo dhaliilaha kale ee ay jeediyeen ayay BBC-da ka waraysatay Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame.

   Cabdishakur ayaa sabab uga dhigay dhowr qodob oo ay ka mid yihiin in Madaxweynaha uusan awood u lahayn inuu shir ku baaqo iyo inuu ku beegay maalinta iyaga iyo raysal wasaare Rooble ay u ballansanaayeen shirka kale oo barbar socda si uu u carqaladeeyo.

   "Shirka Midowga Musharixinta iyo raysal wasaaraha waxa looga wada hadli lahaa ayaaba waxay tahay, yaa hogaaminaya geeddi socodka wadahadallada doorashooyinka iyo amniga dalka? Marka waxaan u aragnay in baaqa Farmaajo uu yahay mid isbaaro dhigasha ah oo lid ku ah wadahadaladeena," ayuu yiri Cabdishakuur.

   "Madaxweynaha waqtigiisa waa dhamaaday, waana murashax oo tartankuu qeyb ka yahay, sidaas daraadeed waxaan rabnaa inuu dibad joog ka noqdo arrimahan oo xukuumadda loo daayo markaas ka dib Dowlad goboleedyada, iyo musharixiinta uu Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ka mid yahay ka wada hadlaan arrimaha amniga, arrimaha doorashayooyinka iyo in la furo saaxada siyaasadeed ee lagu tartamayo."

   BBC-da oo Cabdiraxmaan weydiisay in ra'yigan ah in raysal wasaaraha doonayo inuu arrimahan maamulo oo madaxweynaha gaar isaga saaro la qabo in iyaga ay kali tu tahay ayuu Cabdiraxmaan Cabdishakuur sheegay in raysal wasaare rooble la ogyahay.

   "Isaagu wuu qabaa , anagana waan qabnaa dowlada goboleedyadana way qabaan, beesha caalamkana wey qabaan, waa laga yaabaa in isaga si kale yeelo ama wajiga ka dadbo maadaamaa uu isaga ninkan magacaabay laakin waa wax la wada garaawsan yahay in raysal wasaaraha uu hawshaan maamulo.

2. 2 Maarso 2021Dowladda Soomaaliya oo Markii ugu horreeysay ka hadashay abaarta ka jirto Gobolka Gedo

   Dawladda Soomaaliya ayaa markii ugu horraysay ka hadashay, xaaladda abaareed ee maalmihii u danbeeyey laga soo sheegayey guud ahaan gobollada dhexe ee Soomaaliya gaar ahaan Gobolka Gedo, iyaga oo dadku ku qaylo dhaamayey in xaalka ku sugan yihiin uu aad u adag yahay, oo meelaha qaar biyaba laga la’a yahay.

   Biya la’aantan ayaa ka dhalatay roobabkii dayrta iyo guga oo baaqday, taas oo sababtay in xoolaha iyo dadkuba oomaan.

   Haddaba waxaan la xidhiidhnay oo arrintaa ka waraysannay Wasiirka gargaarka iyo Maaraynta Masiibooyinka ee dawladda federaalka, Khadiija Maxamed Diiriye.

3. 2 Maarso 2021Soomaaliya iyo soo laba kaclaynta fayraska corona

   Soo laba kaclaynta fayraska corona ee Soomaaliya ayaa meel adag maraya, iyadoona laga dayrinayo qalab yari sida mashiinada kaaba neefsashada.

   Tirada 24 saac ee ugu dambaysay laga baaray COVID-19 guud ahaan Soomaaliya: 1,199

   Laga Helay: 126

   Banadir: 74

   Somaliland: 41

   Jubaland: 6

   Hirshabelle: 4

   Galmudug: 1

   Lab: 87

   Dhedig: 39

   Dhimasho: 6

   Bogsashada: 32

   Tirada Guud ee Laga Helay: 7,518

   Bogsashada Guud: 3,846

   Dhimashada Guud: 249

   

   Xigashada Sawirka, Somalia Health Ministry

4. 2 Maarso 2021Somaliland oo been abuur ku tilmaantay xogta dowladda Soomaaliya ee kiisaska Karoona

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Somaliland ayaa sheegtay in cudurka Covid-19 uu kusoo laba kacleeyay, dadka xanuunka laga helayaana ay kasii bateen intii hore.

   Agaasimaha guud ee wasaaradda caafimaadka Somaliland Maxamed Cabdi Xergeeye ayaa been abuur iyo tiro khaldan ku tilmaamay xog kasoo baxda Soomaliya oo ku saabsan dadka xanuunka laga helay oo ee ku sugan Somaliland.

   “Wax inaga dhexeeyo oo xog is-weedaarsi ah ma jiro ..xogta ay Somaliland ka sheegaan waa xog gebi ahaanba been abuur ah xaqiiqada aanan ku fadhin sal iyo raad toona aanan laheyn”

   “Haddii xogta Somaliland ay been ka sheegeen…tusaale ahaan toddobaad ka hor waxay sheegeen in 40 qof cudurka laga helay Somaliland"

   Dhanka kale, waxaan isku daynay in aan la xiriirno wasaaradda caafimaadka ee Soomaaliya si ay uga jawaaban eedeymaha loo soo jeediyay balse wax xog ah kama aanan helin.

   

5. 2 Maarso 2021Soomaaliya oo shaacisay kiisas hor leh oo ku saabsan cudurka Covid-19

   Soomaaliya ayaa maanta diiwaangelisay 126 qof oo hor leh oo laga helay cudurka Karoona halka iyo 6 qof oo kale ay u dhinteen cudurka.

   Wasaaradda caafimaadka ayaa sheegtay in saacadihii u dambeeyay cudurka laga baaray 1,199 qof.

   Waxaa maalmihii u dambeeyay si kordhayay tirada dadka u dhimanaya cudurka Covid-19 ee Soomaaliya, sida ku cad xog ay baahisay wasaaradda caafimaadka ee Soomaaliya.

   Guud ahaan kiisaska cudurka waxay gaarayaan 7,518 halka dhimashadu ay tahay 249.

   

   Xigashada Sawirka, Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya

6. 2 Maarso 2021Dowladda Soomaaliya oo ka hadashay abaaraha ka taagan deegaanno dhowr ah

   Dawladda Soomaaliya ayaa markii ugu horraysay ka hadashay xaaaladda abaareed ee maalmihii u danbeeyey laga soo sheegayey guud ahaan gobollada dhexe ee Soomaaliya gaar ahaan Gobolka Gedo iyaga oo dadka u dirayay.qeylo dhaan.

   Biya la’aantan ayaa ka dhalatay roobabkii dayrta iyo guga oo baaqday, taas oo sababtay in xoolaha iyo dadkuba ay oomaan yihiin.

   Wasiirka gargaarka iyo Maaraynta Masiibooyinka ee dawladda federaalka, Khadiija Maxamed Diiriye ayaa BBC u sheegtay inay ku howlan yihiin sidii gargaar loo gaarsiin lahaa dadka ay abaaraha saameeyeen.

   "Anaga ayaa u qorsheysan in aan dhawaan tegno waxaana hadda raadineynaa wixii biyo dhaaminta lagu sameyn lahaa"

   Halkan ka dhageyso wareysiga oo dhameystiran.

7. 2 Maarso 2021Mucaaradka oo madaxweyne Farmaajo ku eedeeyay in uu ‘carqaladeynayo’ wadahadallada

   

   Xigashada Sawirka, ABDIRAHMAN ABDISHAKU/FACEBOOK

   Mucaaradka Soomaaliya ayaa ku eedeeyay madaxweyne Farmaajo in uu carqaladeynayo wadahadallada midowga musharraxiinta iyo Ra’iisul Wasaaraha.

   "Waxaase nasiib-darro ah in madaxweynaha muddo xileedkiisa dhammaaday Maxamed C/laahi Farmaajo uu si ula kac ah u xagaldaacinayo wadahadallada u dhexeeya Raysalwasaaraha iyo Midowga"

   "Kaddib markii uu isla-maalintii shirka loo ballansanaa uu ku dhawaaqay shir uusan sharciyad u lahayn u yeeriddiisa, kaasoo uu ku doonayo in uu ku carqaladeeyo wadadallada u dhexeeya Raysalwasaaraha iyo Midowga Murashaxiinta" ayaa lagu yiri war saxaafadeed kasoo baxay midowga musharraxiinta.

   Waxay sidoo kale ka digeen cawaaqib xumada ka dhalan karta in la fashiliyo wadahadallada u dhexeeyay Ra’iisul Wasaaraha iyo mucaaradka.

   Waxay sidoo kale ugu baaqeen dowladda inay ilaaliso amniga shacabka ka qeybgeli doono dibadbaxyada ay ku dhawaaqeen in Sabtida ay ku qaban doonaan fagaaraha Daljirk Dahson.

   Arrintan ayaa imaaneysa xilli shaley Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya iyo midowga musharraxiinta ay kulan ku yeesheen Muqdisho, waxayna ku heshiiyeen in mucaaradka ay qabsadaan dibadbaxyo nabdoon ammaankiisa ay xaqiijiso dowladda.

8. 2 Maarso 2021Beesha caalamka oo ka hadashay kulankii mucaaradka iyo Ra'iisul Wasaaraha

   

   Xigashada Sawirka, SONNA

   Beesha caalamka ayaa soo dhaweysay kulankii shaley gelinkii dambe magaalada Muqdisho ku dhexmaray Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya iyo mucaaradka isl markaana ay ku heshiiyeen magacaabidda guddiyo ka shaqeeya qabanqaabada dibadbax nabadeed iyo baarista dhacdooyinkii 19-kii Febraayo.

   Waxay sidoo kale ugu baaqeen madaxda dowladda iyo maamul goboleedyada inay qabtaan shirka la filayo si heshiis looga gaaro dhaqen gelinta heshiiska arrimaha doorashada.

   "Waxaan sidoo kale ku boorineynaa madaxda DFS iyo DGXF inay qabtaan shir-madexeedkii la qorsheeyay maalmaha soo socda si loo xaqiijiyo qorsheyaasha fulinta ee heshiiskii 17kii Sebtember, loona soo gabagabeeyo dib u eegista soo-jeedintii Guddiga Farsamada ee 16kii Febraayo si geedi-socodka doorashada uu u bilaawdo iyadoo aanay jirin dib u dhac dambe" ayaa lagu yiri war saxaafadeed kasoo baxay beesha caalamka.

9. 2 Maarso 2021Gabdhihii lagu afdbuutay Nigeria oo xoriyaddooda dib u helay

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Gabdhihii iskuuleyda ahaa ee dhawaan laga afduubtay waqooy bari Nigeria ayaa xoriyadda dib u helay.

   Guddoomiyaha amniga ee gobolka Zamfara Abubakar Muhammad Dauran ayaa BBC u sheegay in 279 gabdhood ay haatan xoriyaddooda dib u heleen kuwaas oo ku sugan caasimadda gobolka ee Gusau.

   Wuxuu sheegay in horraan gabdhaha la afduubtay tiradoodu lagu sheegay 317 balse tiradaas aysan aheyn mid sax ah isla markaana dhammaantood lasii daayay.

   Ma kala cadda in lacag madax furasho ah la siiyay kooxihii afduubka geystay.

   Gabdhahan ayaa subaxnimadii Jimcaha laga afduubtay iskuulka Jangebe, madaxweyne Muhammadu Buhari wuxuu ku tilmaamay afduubka 'mid banii'aadanimada ka baxsan oo aan gebi ahaanba la aqbali karin'

10. 2 Maarso 2021Nin Soomaali ah oo gargaar u fidiyay qaxootiga Suuriya ee Turkiga

    

    Xigashada Sawirka, IHA

    Taha Saalax oo ah wiil Soomaaliyeed ayaa u safray xero ku taalla dalka Turkiga si uu caawiyo qaxooti Suuriyaan ah oo ku nool halkaas, sida ay ku warrantay warbaahinta Daily Sabah.

    Waxay intaas ku dartay in Taha uu ku dhashay Soomaaliya isla markaana uu ka qaxay dalka xilliggii dagaalladA sokeeye, wuxuuna ku noola dalka UK.

    Markii uu booqasho ku tegay xerada ku taalla gobolka Şanlıurfa wuxuu lacago gaarsiiyay qaxootiga Suuriyaanka ah.

    Taha Saalax wuxuu sheegay in markii uu baraha bulshada ka arkay dhibaatada ay ku nool yihiin qaxootiga uu lasoo xiriiriyay ha’yad maxalli ah oo ka howlgasha gobolka.

11. 2 Maarso 2021Shardiga tallaalka Karoona oo lagu xiray xajka

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Wasiirka caafimaadka ee Sucuudiga Tawfiq Al-Rabiah ayaa sheegay in laga maarmaan ay tahay in xujeyda lagu xiro shuruudda ah inay qaataan tallaalka ka hortagga cudurka Karoona isla markaana laga baaraan degayo in tallaalka uu noqdo arrinta ugu weyn ee looga baahan yahay xujeyda marka ay tegayaan xajka, sida ay ku warrantay warbaahinta Xarameyn Shariifeyn.

    "Waa in la sameeyaa guddiga u qaabilsan tallaalka la siin doono xujeyda"

    Wuxuu intaas ku daray in' khasab uu noqon doono tallaalka' taas oo ka qeyb noqon doonto shuruudaha xajka nagu soo aadan.

12. 2 Maarso 2021Mareykanka oo ku baaqay in la kala diro ciidamada gaarka ah ee ka amar qaata Maxamed Bin Salmaan

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Mareykanka ayaa ugu baaqay Sacuudi Carabiya inay kala dirto ciidamo si gaar ah u tababaran oo uu maamulo dhaxal sugaha Sucuudiga Maxamed Bin Salmaan.

    Jimcihii lasoo dhaafay ayay aheyd markii sirdoonka Mareykanka ay soo saareen warbixin sheegeysa in Maxamed Bin Salmaan uu ansixiyay dilkii loo geystay weriyihii Sucuudiga u dhashay Jamaal Khaashuqji.

    Xukuumadda Biden waxaa lagu dhaleeceeyay arrinta ku saabsan in wax cunaqabateyn uusan kusoo rogin dhaxal sugaha.

    Afahayeen u hadlay wasaradda arrimaha dibadda Mareykanka ayaa sheegay in Mareykanka uu doonayo in Sucuudiga uu kala diro ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee ka amar qaata Maxamed Bin Salmaan isla markaana la joojiyo howlgallada ka dhanka ah mucaaradka.

    Wuxuu intaas ku daray in cunaqabateyn lagu soo rogay kalkaaliyaasha dhaxal sugaha iyo ciidamadiisa gaarka ah.

13. 2 Maarso 2021

    Asalaamu Calaykum.

    Subax wanaagsan. Kusoo dhawaada tebinta tooska ah ee BBC Somali. Maanta oo Talaado ah waxaan idin kugu soo gudbinaynaa wararkii ugu dambeeyay ee Soomaalida iyo caalamka.