افزایش مصرف سیمان و گوشت خوک، نمایانگر تحولات بزرگ در چین

شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین، در هفته جاری به آمریکا سفر می کند. این دو کشور، غول های اقتصادی دنیا هستند، ولی اقصاد چین با سرعتی بسیار بیشتر از اقتصاد آمریکا در حال رشد است. رشد سریع اقتصاد چین باعث افزایش شتابان در روند شهرنشینی شده و دهها میلیون تن از روستانشینان را در جستجوی کار به شهرها کشانده است.

تصاویر و نمودارهای زیر ابعاد این تحول را نشان می‌دهد.

مراکز شهری با جمعیتی بیش از یک میلیون نفر، از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۳۰

طبق آمار سازمان ملل متحد، بین سال‌های ١٩٧٠ و ٢٠١۵، تعداد مراکز شهری دارای جمعیت بیش از یک میلیون نفر در چین از ١۶ به ١٠۶ مرکز افزایش یافت در حالیکه شمار مراکز جمعیتی با این اندازه در آمریکا از ۴۵ شهر و در اروپا از ۵۵ شهر فراتر نمی‌رود.

اشتها برای بتون

مهاجرت گسترده روستائیان به شهرهای چین با رونق قابل توجه صنعت ساختمان همراه بوده است. چگونه بخش ساختمان چین توانسته است در چنین مدت کوتاهی، چنین رشدی داشته باشد؟ ساختمان‌ها به سرعت ساخته می‌شوند، اما این به معنی سکونت مردم در آنها نیست. بسیاری از شهرهای تازه ساز، طرح‌های ساختمانی تکمیل شده و مراکز خرید خالی هستند و "شهرهای ارواح" نام گرفته‌‌اند.

روزهای دودآلود

رشد اقتصادی چین به بهای افزایش سرسام آور آلودگی محیط زیست به دست آمده که بخش عمده آن را نیروگاه‌های برق زغال‌سنگ سوز ایجاد می‌کنند که این کشور برای تامین انرژی مورد نیاز، به آنها وابسته است.

در سال ٢٠١٣، دوربین‌های یکی از ماهواره‌های متعلق به سازمان فضایی آمریکا - ناسا - از یکی از موارد آلودگی شدید هوا در پکن تصویربرداری کرد. این تصاویر ابری از دود را نشان می‌دهد که در طول ماه ژانویه آن سال به تدریج بر غلظت آن افزوده می‌شد. در تصویر سمت راست مخلوط خاکستری و قهوه‌ای رنگ دود و مه دیده می‌شود که بخش اعظم شهر را پوشانده است.

چین در صدد کاهش آلودگی هوا برآمده و برای این منظور، هزاران کارخانه مصرف کننده زغال سنگ را بسته است. با اینهمه، وزارت محیط زیست چین گفته است که در سال ٢٠١۴، تنها در ٨ شهر از ٧۴ شهر بزرگ این کشور کیفیت هوا به ضوابط ابتدایی مورد نظر رسید.

به عنوان مثال، اندازه‌گیری کیفیت هوا در محل سفارت آمریکا در پکن نشان داد که برمبنای ضوابط پاکیزگی هوا در آمریکا، هوای این محل قطعا ناسالم و خطرناک است هر چند نسبت به سال ٢٠٠٨ که سفارتخانه اندازه‌گیری کیفیت هوا را آغاز کرد، شمار روزهایی که آلودگی هوا در وضعیت ناسالم قرار داشته کمتر شده است.

در سال ٢٠١٢، دولت چین نیز تهیه آمار مشابهی در زمینه آلودگی هوا را آغاز کرد و گفته است که مقررات محدودیت تولید دود و تعطیلی واحدهای زغالسنگ سوز به کاهش آلودگی در سال ٢٠١۵ کمک کرده است.

ثروتمند شدن

از سال ١٩٧٨، حزب کمونیست موازین اقتصاد سرمایه‌داری را در چین به اجرا گذاشت و پس از آزاد شدن سرمایه گذاری خارجی در دهه ١٩٨٠ و استفاده بخش تولید از کارگر ارزان، این کشور به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان کالا در جهان تبدیل شد.

برای سه دهه تا سال ٢٠١٠، چین از رشد اقتصادی ١٠ درصد در سال برخوردار بود اگرچه این نرخ در سال‌های اخیر قدری کاهش یافته است. در چند سال اخیر، چین با پیشی گرفتن از ژاپن، از لحاظ تولید ناخالص داخلی، به بزرگترین اقتصاد جهان پس از آمریکا تبدیل شده هر چند با توجه به جمعیت بزرگ این کشور، درآمد سرانه به مراتب کمتر از کشورهایی مانند آمریکا، ژاپن، آلمان و بریتانیاست.

تعطیلات خوشایند

رشد تولید ناخالص در چین باعث افزایش درآمدهای قابل تصرف مردم شده و در حال حاضر، شمار جهانگردانی که از چین به خارج سفر می‌کنند بیش از هر کشور دیگری است و جهانگردان چینی با خرج کردن ۱۶۵ میلیارد دلار در طول تعطیلات، از این نظر هم رده اول جهانی را به خود اختصاص داده اند.

مقصدهای مورد علاقه جهانگردان چینی عبارتند از هنگ کنگ، ژاپن، فرانسه، کره جنوبی، ایالات متحده و تایلند.

خوک خواری

از دیر باز، گوشت خوک خوراک مورد علاقه مردم چین محسوب می‌شد، اما درآمدهای اندک به معنی آن بود که گوشت خوک غذایی اشرافی و خاص موقعیت های ویژه باشد. این وضعیت حالا تغییر کرده و با افزایش قدرت خرید جمعیت، مقدار گوشت خوک مصرفی در چین به شدت افزایش یافته و در حال حاضر، چینی‌ها تقریبا نیمی از گوشت خوک جهان را می‌خورند.

برجا ماندگان

با وجود افزایش درآمدها، تمامی مردم چین به یکسان از این افزایش برخوردار نشده‌اند و بین درآمد قابل تصرف خانوارهای شهری و روستایی شکافی قابل توجه وجود دارد که از سال ١٩٩٠ بیشتر شده است.

نظام خاص ثبت خانوارها در چین، موسوم به "هوکو" به تشدید این نابرابری کمک کرده است زیرا مانع از دسترسی کارگران مهاجر به امکانات بهداشتی، مسکن و خدمات رفاه اجتماعی در شهرهای محل کارشان می‌شود. مهاجرت گسترده به شهرها بر نسل جوان این کشور هم تاثیر گذاشته است. در حال حاضر، در چین ۶۱ میلیون "کودک برجا مانده" وجود دارد که بدون والدین خود، در روستاها زندگی می‌کنند.